Geloven is zien. Niet zien op de omstandigheden of op jezelf. Dan wordt het helemaal niets. Maar zien op de God Die belooft; zelfs dwars door de dood heen. Het 22ste hoofdstuk van Genesis biedt eeuwen later de kerk een heenwijzing naar Christus, het Lam van God dat de zonden van de wereld wegdraagt.

Deze video is opgenomen tijdens een dienst van gemeente Bethel in Drachten.

Het bericht Ik zie, Ik zie wat jij (nog) niet ziet! verscheen eerst op Geloofstoerusting.

‘Beste Pastor John! Ik was op zoek naar definities van de soevereiniteit van God en de voorzienigheid van God, maar ik kon er geen een vinden waaruit me het verschil tussen die twee termen duidelijk werd. Kunt u het alstublieft uitleggen, Pastor John? Zijn het synoniemen? Hoe zou u deze heerlijke waarheden omschrijven?’

De hoogste definitie van de werkelijkheid

Dat is een geweldige vraag en zo meteen ga ik er dieper op in. Maar eerst is het heel belangrijk iets te zeggen over definities en dan vooral over definities van woorden die niet in de Bijbel voorkomen. Het woord voorzienigheid komt in bijbelvertalingen niet voor. Wat dat betreft, lijkt het op woorden als Bijbel, bijbels, drie-eenheid, discipelschap, evangeliseren, bijbeluitleg, pastoraat, ethiek, politiek en charismatisch.

Gods soevereiniteit is Zijn recht en macht om alles te doen waartoe Hij besluit.

Geen van deze woorden staat echter in de Bijbel. Dat wijst erop dat de werkelijkheid waarnaar deze woorden verwijzen belangrijker is dan die woorden zelf, ook al zijn die woorden voor ons dierbaar en onmisbaar. Deze woorden zijn dan wel niet geïnspireerd, de werkelijkheid waarnaar ze verwijst is dat zeker wel. Die werkelijkheid is zo diep verweven in de Schrift dat het handig is om een woord te hebben die al die draden van de werkelijkheid bijeenhoudt, alhoewel dat woord zelf dan misschien niet in de Bijbel te vinden is.

Maar wat betekent dit voor de definities die me worden gevraagd? Nou, omdat voorzienigheid niet voorkomt in een specifieke bijbeltekst, ligt de definitie – de betekenis ervan – bijbels gezien niet vast. We kunnen niet zeggen: ‘De Bijbel definieert voorzienigheid op deze manier.’ Dat zouden we alleen kunnen zeggen als het woord voorzienigheid in de Bijbel zou voorkomen.

Dat is altijd zo als je vraagt naar wat iets betekent. Wat betekent voorzienigheid? Wat betekent rechtvaardiging? Wat betekent geloof? Als je vraagt naar wat iets betekent, moet er altijd een betekenisverlener zijn die die betekenis geldigheid verschaft, zodat je kunt zeggen dat het wel dit en niet dat betekent. Als dus niet een van de bijbelschrijvers de betekenisverlener is, moet ik de betekenis van het woord voorzienigheid zelf vaststellen als ik dat woord gebruik. Dat is precies wat ik doe in het eerste hoofdstuk van mijn boek over de voorzienigheid. Maar naar ik hoop, geef ik er geen willekeurige betekenis aan. Als je dat doet, zal niemand je begrijpen. Dan deel je de betekenis niet met anderen, omdat je er een betekenis aan geeft die zo veraf ligt van wat er doorgaans onder wordt verstaan. Dan begrijpt niemand er iets van. Ik probeer dus te blijven dicht bij wat anderen in de kerkgeschiedenis onder het woord hebben verstaan. Maar ik kies de betekenis.

Nu begrijp je dus wat het wil zeggen als we proberen te spreken over de bijbelse visie op voorzienigheid, terwijl de Bijbel dit woord zelf niet gebruikt. Het betekent dus dat het in dit gesprek over de betekenis van voorzienigheid – en in mijn boek – niet gaat over wat de betekenis van het woord voorzienigheid is. Ik heb een betekenis gekozen en gebruik die in mijn boek en ook nu kies ik er een, omdat je me dat vraagt. Het gaat dus hierom: is de werkelijkheid die ik in de Bijbel zie en als voorzienigheid aanduid, daar echt in te vinden? Dat is de vraag. Anders gezegd: is de werkelijkheid die ik zie en in mijn boek beschrijf en met het woord voorzienigheid omschrijf, echt in de Bijbel te vinden?

We moeten er niet over gaan kibbelen of het woord voorzienigheid het beste woord voor die werkelijkheid is. Dat is niet zo belangrijk. De belangrijkste vraag is of er in de Bijbel een werkelijkheid is – dat wil zeggen, of er zo’n werkelijkheid in het universum is – die overeenkomt met mijn beschrijving van het doel, het karakter en de omvang van Gods voorzienigheid.

Almachtig God, Die in alle goeds voorziet

Hier komen mijn antwoorden op je vraag, Massiel. Nee, soevereiniteit en voorzienigheid zijn niet hetzelfde. Gods soevereiniteit is Zijn recht en macht om alles te doen waartoe Hij besluit. Job 42:2: ‘Ik weet dat U alles vermag, en geen plan is onmogelijk voor U.’ Let erop dat niets in deze definitie van soevereiniteit naar Gods wijsheid en Gods plannen verwijst. Het gaat alleen over recht en macht: U hebt het recht en U hebt de macht om te doen waartoe U besluit. Als Hij besluit iets te doen, doet Hij het. Niemand kan Hem dan tegenhouden. Dat is soevereiniteit.

Om soevereiniteit een christelijk en niet slechts een filosofisch concept te maken, moeten we andere zaken inbrengen die we uit de Bijbel over God weten, zoals Zijn wijsheid, rechtvaardigheid, gerechtigheid en genade. Voorzienigheid omvat wel iets wat niet in soevereiniteit zit. Zoals ik het woord gebruik en zoals de meeste christenen dat doen, is voorzienigheid soevereiniteit in dienst van Zijn wijze bedoelingen. Je kunt ook zeggen: voorzienigheid is wijze en doelgerichte soevereiniteit. Omdat Zijn bedoeling zo centraal staat in Zijn voorzienigheid, besteed ik er zo’n honderdvijftig pagina’s aan om te verhelderen wat volgens de Bijbel Gods uiteindelijke bedoeling is.

Het helpt niet erg als je de betekenis van een woord als voorzienigheid probeert te vinden door de etymologie uiteen te rafelen – te kijken naar de geschiedenis van de onderdelen waaruit het woord bestaat: voor-zienigheid. Dat komt doordat het Latijn waarop het teruggaat, meerduidig is. Het kan ‘van tevoren zien’ betekenen, maar ook ‘zien op’. Dan gebruiken we: ‘erop toezien’ of ‘erop letten’. Het is dus een interessant woord. Maar wat betekent het? Het betekent: ‘de stappen zetten die ervoor zorgen dat het gebeurt’.

God ziet erop toe dat werkelijk alles gebeurt wat er moet gebeuren om Zijn bedoelingen te verwezenlijken.

Eigenlijk denk ik dat dit een van de bruikbaarste omschrijvingen van Gods voorzienig handelen is. Het is dat God op alles toeziet. God ziet erop toe dat werkelijk alles gebeurt wat er moet gebeuren om Zijn bedoelingen te verwezenlijken. Jesaja 46:10: ‘Die vanaf het begin verkondigt wat het einde zal zijn, van oudsher de dingen die nog niet plaatsgevonden hebben; Die zegt: Mijn raadsbesluit houdt stand en Ik zal al Mijn welbehagen doen.’ Toezien erop – voor-zien. ‘Ik zal voorzien. Ik zal erop toezien dat alle dingen meewerken aan de bedoeling die Ik met de wereld heb.’

Uit Zijn vaderlijke hand

Ik sluit af met een historisch voorbeeld dat ik zo mooi vind. Het is vraag en antwoord 27 van de Heidelbergse Catechismus, uit 1563.

Vraag. Wat verstaat u onder de voorzienigheid van God?

Antwoord. De almachtige en alomtegenwoordige kracht van God, waarmee Hij hemel en aarde met alle schepselen als door Zijn hand nog onderhoudt en zo regeert, dat loof en gras, regen en droogte, vruchtbare en onvruchtbare jaren, spijs en drank, gezondheid en ziekte, rijkdom en armoede, ja alle dingen ons niet bij toeval, maar uit Zijn vaderlijke hand toekomen.

Dat is een goede samenvatting van Gods voorzienigheid: wijze en doelgerichte soevereiniteit.

Het bericht Is Gods voorzienigheid hetzelfde als Gods soevereiniteit? verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Het bericht Ben ik door Gods voorzienigheid in dit kerkverband geplaatst? verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Dat stelde prof. dr. Henk van den Belt vrijdag 7 juni ’19 aan de Vrije Universiteit (VU) Amsterdam bij de aanvaarding van zijn ambt als hoogleraar systematische theologie aan de faculteit religie en theologie.

Het bericht Deo Volente: Gods voorzienigheid en de vrijheid van de Geest verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Te boven

Terwijl ik van mijn werk naar huis fietste en onder zijn boomtak doorreed, ving ik een klein stukje van z’n preek op. ’t Ging over Lukas 12 vers 7: ‘Wees dan niet bevreesd: u gaat veel musjes te boven.’

Mijn zwaar gebrekkige vogelkennis was nog net wel toereikend om het zwarte vogeltje de juiste naam te geven; in dit geval was het geen mus, maar een merel. Het deed echter niets af aan diens boodschap, die hij dag in, dag uit voortdurend de wereld in slingerde.

Zoals ik al zei: er zaten niet veel mensen onder z’n gehoor. Gek genoeg reed iedereen het zwartverige schepsel voorbij. Maar wat was zijn boodschap eigenlijk belangrijk!

Wellicht dat jij, nu je dit leest, ook wel bezorgd of bevreesd bent. Er kunnen duizend en een dingen zijn waar je je druk om kan maken. En als je eerlijk bent, lijkt het jou waarschijnlijk zelfs heel terecht dat je je zorgen maakt. Misschien zit je er op dit moment zelfs wel helemaal doorheen…

Het is Jezus Zelf die ons dan wijst op de vogels. Kijk eens goed. Ze zaaien niet en maaien niet. Ze slaan niets op in schuren. En toch… toch voedt de hemelse Vader ze. Gaat u ze niet ver te boven? (Mattheüs 6:26).

Misschien moet je – als je hoofd weer eens vol zorgen zit – eens afstappen bij zo’n tjilpende vogel. Om je maar eens goed te realiseren dat God precies weet wat je nodig hebt. Hij weet dat je zo ontzettend naar een relatie verlangt. Dat alles op dit moment eigenlijk van die ene toets afhangt. Hij weet van die negatieve uitslag die je zojuist hebt gekregen. En ook al die dingen uit het verleden, die je haast niet kunt verwerken, Hij weet er van.

Vertrouw

Vertrouw er nou maar op, zo vat ik de preek van de merel maar in eigen woorden samen, dat de God Die voor mij zorgt, ook voor jou zorgt. Breng je nood en zorgen nou maar bij Hem. Hij zorgt!

Wie durft te vertrouwen op deze zorgzame Vader, hoeft niet meer bevreesd te zijn. Sterker nog, als ik naar die merel kijk, durf ik zelfs te beweren, dat zo iemand fluitend door het leven gaat.

Fluit je mee:

‘Welzalig hij, die al zijn kracht
en hulp alleen van U verwacht!’

Het bericht De merel verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Je hoeft je niet druk te maken om de meest simpele dingen, want je hemelse Vader is daar volledig mee bekend.

Lees bijvoorbeeld Mattheüs 6:32. Jezus vertelt Zijn discipelen niet bezorgd te zijn over eten, drinken en kleding. En vervolgens vertelt Hij waarom niet. Want “uw hemelse Vader weet immers dat u al deze dingen nodig hebt.” Het impliciete punt daar is: je hoeft je niet druk te maken om de meest simpele dingen, want je hemelse Vader is daar volledig mee bekend. Hij kent elke financiële zorg, en Hij staat aan jouw kant. Hij weet ervan, dus wees niet ongerust.

Aan de andere kant, lees ook Mattheüs 5:34: “Maar Ik zeg u: Zweer in het geheel niet, niet bij de hemel, want dat is de troon van God.” Zweer niet bij de hemel. Je hebt hier geen enkele controle. Dat is het gevoel dat ik krijg als ik de woorden ‘in de hemel’ hoor.

‘Vader’: teder, warm, zorgzaam, attent, intiem.

‘In de hemel’: pas op; behandel Hem niet lichtvaardig. Zijn Koninkrijk doet er echt toe. Zijn Naam doet er echt toe. Zijn wil doet er echt toe.

En Hij is een Vader. Hij geeft je brood en Hij geeft je vergeving. Hij helpt je om het gevecht te voeren.

Hij is een Koning en Hij is een Vader. Hij is heilig, en Hij vernedert zichzelf.

Dus ik denk niet dat de uitdrukking ‘Onze Vader, Die in de hemelen zijt’ willekeurig is. Hij is majestueus en barmhartig. Hij woont in de hoge hemel en in het heilige, en bij de verbrijzelde en nederige van geest. (Jesaja 57:15) Hij is een Koning en Hij is een Vader. Hij is heilig, en Hij vernedert zichzelf. Hij is boven en Hij is klaar om overal dichtbij te komen, iedere keer als je Hem roept. Hij heeft plannen voor het hele universum en Hij heeft een plan voor jou – een echt perfect, op maat gemaakt plan – voor jouw leven en elk klein stukje ervan.

Het bericht De belangrijkste reden om niet bezorgd te zijn verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Het bericht Heeft God alles voorbestemd? verscheen eerst op Geloofstoerusting.