Maar ik vind niet altijd vreugde in de waarheid. Dat zou natuurlijk wel moeten, maar eerlijk gezegd is het vaak anders. Soms zie ik de waarheid net zo graag onder ogen als de tandarts. De waarheid kan zomaar (of misschien moet ik zeggen: zal altijd) bederf blootleggen. Bederf moet uitgeboord worden. En wie wil dat nu?

Oké, het zou natuurlijk wijs zijn om dat wel te willen. Maar wijsheid heeft niet altijd de doorslaggevende stem in mijn binnenste. Trots soms wel. En trots is allesbehalve wijs. Wanneer trots aan het woord is, moedigt die me aan om mijn eigen, ik-gerichte belangen boven die van God te stellen. Sterker nog, trots verkiest de bedrieglijke illusie van het bevoordelen, verheerlijken en beschermen van mezelf boven de waarheid van God, die ontmaskert en verootmoedigt, maar uiteindelijk genadig en bevrijdend is. En dat is dwaasheid, want daarmee verkies ik de vernietiging van mijn grootste vreugde bóven het streven naar mijn grootste vreugde.

Wie trots is, verkiest bedrog boven de waarheid en realiseert zich niet dat hij daarmee kiest voor vernietiging.

Oneerlijkheid is dus bijna altijd een vorm van trots. Tenzij we bijvoorbeeld Joden willen verstoppen voor de Gestapo, slachtoffers van mensenhandelaren willen helpen of een kind uit de handen van een misbruiker willen bevrijden, hebben we geen reden om oneerlijk te zijn. Meestal zijn we oneerlijk omdat we de manier waarop anderen de werkelijkheid zien willen beheersen en manipuleren, ten gunste van onze eigen, ik-gerichte belangen.

Wie trots is, verkiest bedrog boven de waarheid en realiseert zich niet dat hij daarmee kiest voor vernietiging. Maar God verlangt naar waarheid in ons binnenste, omdat Hij weet dat Zijn waarheid ons pas echt vrij zal maken (Johannes 8:32).

God houdt van eerlijkheid

God is waarheid (Johannes 14:6), dus Hij houdt van eerlijkheid. Daarom zegt Hij tegen ons, bij monde van David: ‘Gezegend is de man (…) in wiens geest geen bedrog is’ (Psalm 32:2). David wist hoe heerlijk eerlijkheid is én hoe verschrikkelijk oneerlijkheid is. Hij schreef:

‘Toen ik zweeg, teerden mijn beenderen weg, onder mijn jammerklachten, de hele dag. Want dag en nacht drukte Uw hand zwaar op mij, mijn levensvocht veranderde in een zomerse droogte. Sela. Mijn zonde maakte ik U bekend, mijn ongerechtigheid bedekte ik niet. Ik zei: Ik zal mijn overtredingen belijden voor de HEERE. En Ú vergaf mijn ongerechtigheid, mijn zonde.’ (Psalm 32: 3-5).

We kunnen pas echt waarachtig zijn als we onze identiteit, ons doel en onze bestemming in God hebben gevonden.

Toen David oneerlijk was tegenover God en mensen, was dat als een verwoestende ziekte. Toen hij in het reine kwam met God en de mensen, werd zijn ziel genezen en verkwikt.
Zo ziet God ons graag: met een gezonde en verkwikte ziel. Het is Zijn grote barmhartigheid over ons als Zijn hand zwaar op ons drukt vanwege een leven in onoprechtheid. En hoe langer we met Hem leven, hoe strenger Hij voor ons is als Hij van ons vraagt om oprecht voor Zijn aangezicht te leven. Hij wil dat de waarheid op alle terreinen van ons leven regeert, omdat Hij wil dat we een volkomen vrijheid genieten – een vrijheid om Hém steeds beter te leren kennen. En we kunnen God pas echt kennen als we bereid zijn om eerlijk te zijn tegenover Hem.

Eerlijkheid is nog maar het begin

God houdt van eerlijkheid. Maar eerlijkheid is vaak nog maar het begin van een leven in oprechtheid. Want eerlijk zijn betekent nog niet per se dat wat we geloven ook echt waar is. Het betekent alleen nog maar dat we ons spreken en leven in overeenstemming is met wat we geloven – of dat nu in overeenstemming is met de waarheid of niet.

Trots probeert de manier waarop anderen de werkelijkheid zien te beheersen en te manipuleren ten gunste van onze eigen, ik-gerichte belangen.

Eerlijkheid betekent dat je leeft in overeenstemming met je overtuiging. Maar je overtuiging is misschien wel helemaal niet in overeenstemming met de werkelijkheid. Het kan dat we eerlijk zijn en tegelijkertijd fout zitten.

Het kan in feite een hele opluchting zijn om eindelijk eerlijk te zijn, zelfs als datgene waar we eerlijk over zijn iets verkeerds is. Dat hebben we allemaal weleens ervaren of van nabij meegemaakt. Als iemand lange tijd in het geheim heeft geworsteld met homoseksualiteit en eindelijk uit de kast komt en zijn verlangens helemaal accepteert, voelt dat vaak heerlijk en bevrijdend. Als een belijdend christen in zijn hart niet meer gelooft dat het christendom waar is, kan het een grote opluchting zijn om dat eindelijk toe te geven en te stoppen met doen alsof. En als een echtgenoot in het geheim in overspel leeft, kan het als een bevrijding voelen om dat in de openbaarheid te brengen, zelfs als er geen sprake is van berouw. Deze mensen ervaren allemaal iets van waarachtigheid, zelfs als dat waar ze in geloven in feite niet waar en goed is.

We zijn gemaakt om integer te leven – met een binnenste dat in overeenstemming is met onze buitenkant. Daarom is eerlijkheid pas het begin van het echte werk. God wil dat we eerlijk zijn, zelfs als dat waarin we geloven niet goed is. Je kunt beter eerlijk zijn dan bedrieglijk. Maar dat is niet de eerlijkheid die God uiteindelijk voor ogen staat – om oprecht te geloven in iets wat niet klopt. Dat soort eerlijkheid zal ons geen vrijheid brengen. Het is de waarheid die ons vrij maakt. Gods waarheid. De God Die Zelf de waarheid is.

Eerlijk tegenover God

God verheugt Zich als de waarheid in ons binnenste regeert (Psalm 51:8, naar de Engelse vertaling). En Jezus zei: ‘Ik ben de Weg, en de Waarheid, en het Leven. Niemand komt tot de Vader dan door mij’ (Johannes 14: 6). Niet onze psyche, onze verlangens, ons lichaam en ons verleden die door de zonde aangetast zijn, maar Jezus bepaalt wie we zijn en hoe we moeten leven. Hij is de Waarheid en de Weg. We kunnen pas echt waarachtig zijn als we onze identiteit, ons doel en onze bestemming door Jezus in de Vader hebben gevonden.

Eerlijk zijn tegenover God betekent dat we openlijk toegeven wie we werkelijk zijn en ons leven niet langer laten regeren door angst voor mensen. Maar het is meer. Het betekent ook dat we ons bekeren van de trots die ervoor zorgde dat we, op welke manier dan ook, een leven van bedrog leidden. Het betekent daarnaast dat we al onze oude, zondige, gebrekkige overtuigingen over wat belangrijk, van waarde en voldoende is, voor de troon van onze barmhartige Koning Jezus brengen. En het betekent ook dat we Zijn waarheid omhelzen, hoe moeilijk en pijnlijk die omhelzing in het begin misschien ook voelt.

God wil ons in de weg van deze oprechte overgave de grootst mogelijke vreugde geven: Zichzelf.

God wil ons in de weg van deze oprechte overgave de grootst mogelijke vreugde geven: Zichzelf. Wie wij in ons binnenste zijn en wie we aan de buitenkant zijn wil Hij op één lijn brengen met wie Hij Zelf is. Dat kan alleen als we onze dwaze trots opzijzetten en onszelf vernederen onder Zijn krachtige Hand (1 Petrus 5:6). Hij weet wel hoe en wanneer Hij ons kan verhogen op een manier die ons versteld doet staan en onze vreugde vergroot – onze vreugde in Hem.

Het bericht Ben jij eerlijk tegenover God? verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Een lezer schreef mij met een tegenwerping. Hij vertelde hoe hij meer dan twee decennia lang, zonder succes, had gevochten tegen een pornoverslaving. Deze zonde vernielde zijn huwelijk, ruïneerde vriendschappen en hielp aspecten van zijn bediening als christen om zeep.

Gedurende deze jaren had hij ontelbare keren gebeden om bevrijding, maar hij kon zich er niet aan ontworstelen tot ongeveer een jaar geleden. Toen hielp de Heere hem om zijn diepe emotionele pijn aan te pakken en bepaalde angsten onder ogen te zien. Nu ervaart hij een veel grotere vrijheid. Hij zei dat pijn en angst ‘de diepste problemen waren die hem ertoe brachten om porno als medicijn te gebruiken’. Hij gelooft dat zijn trots in het verbergen van zijn zonde weliswaar bijdroeg aan zijn gebondenheid, maar dat zijn pijn eraan ten grondslag lag.

Ik ben dankbaar dat deze lezer mij zo nederig deelgenoot maakte van de strijd die hij heeft doorgemaakt en de vrijheid die hij gevonden heeft (prijs God!). Hij raakt hier een belangrijk punt en ik heb dat in mijn artikel niet duidelijk behandeld. Hoewel ik geloof dat diepe emotionele pijn een belangrijke rol kan spelen in onze seksuele zonde, geloof ik niet dat pijn ooit de wortel van zonde is.

Seksuele zonde in de Bijbel

Wat zegt de Bijbel? Het verbaast mij dat de Bijbel nooit verwijst naar onze pijn uit het verleden als ze ons direct aanspreekt op onze seksuele zonde. Waarom zou dat zo zijn?

Is dat omdat we nu volledig nieuwe gradaties van kwaad en misbruik ervaren die toen niet voorkwamen? Dat is duidelijk niet het geval. Zijn wij nu meer seksueel beschadigd? Nee. Een blik op de seksuele verboden in Leviticus 18 tot en met 20 – de zondige seksuele praktijken van de inwoners van Kanaän (die waarschijnlijk niet uitputtend zijn) – laat ons zien hoe lang seksuele perversie en misbruik al deel zijn van menselijke ervaringen.

Is het dan omdat de Bijbel geschreven werd voordat we menselijke psychologie en de effecten van emotionele pijn begrepen? Nee. De mensen in de oudheid hadden andere blinde vlekken qua cultuur en waarden dan wij, maar ze waren zeker niet psychologisch onwetend. De Bijbel in het bijzonder dringt verbazingwekkend diep door in de menselijke psyche. De nieuwtestamentische liefdesethiek, die diepgaand emotioneel herstel en gezondheid kan brengen als ze wordt nageleefd, blijft veel radicaler en progressiever dan mensen uit de eenentwintigste eeuw gewoonlijk willen zijn (Lukas 6:27, 10:27, Romeinen 12:9-21, 1 Korinthe 13:4-7, 1 Petrus 4:8).

Wat is dan de reden dat de Bijbel nergens emotionele pijn verbindt aan onze seksuele zonde? Niet als we lezen over de vrouw bij de put in Johannes 4, de overspelige vrouw in Johannes 8, de incestueuze man in 1 Korinthe 5, algemeen menselijke seksuele immoraliteit in Romeinen 1, of enige andere tekst waar seksuele zonde genoemd wordt? De reden is dat de Bijbel pijn niet ziet als het onderliggende probleem. De Bijbel vertelt ons dat ‘ieder mens wordt verzocht, als hij door zijn eigen begeerte wordt meegesleurd en verlokt’, en ‘wanneer de begeerte bevrucht is, baart ze zonde’ (Jakobus 1:14-15).

God kent je pijn

Maar de Bijbel zwijgt zeker niet over onze pijn. Het hele boek gaat over de glorie van God in onze redding van de psychologisch destructieve schuld van zonde en de bevrijding van alle emotioneel verwondende kwaad en zinloosheid.

De wereld heeft geen therapie die opweegt tegen de genezing die onze beschadigde en verziekte zielen ervaren als we Gods volledige vergeving voor onze zonden ontvangen en dezelfde vergeving ook doortrekken naar degenen die tegen ons gezondigd hebben (Lukas 11:4, Mattheus 18:21-22, Romeinen 12:19-21).

God is meer betrokken bij onze pijn dan we waarschijnlijk beseffen of misschien geloven. Jezus kwam naar de wereld om alle verleidingen te doorstaan die op ons pad komen en om meer afwijzing, misbruik en verschrikkingen te ervaren dan wij ooit zullen doen. En hij deed dat opdat Hij niet alleen het volmaakte offer zou zijn voor onze zonden (Hebreeën 9:25-26), maar ook de meest meevoelende, medelijdende, genadige hogepriester zou worden die we maar zouden kunnen hebben. In Hem naderen we tot God, ondanks al onze bezoedeling, en ontvangen we vanuit zijn onbevattelijk grote, liefdevolle hart alle genade die we nodig hebben voor al onze gebrokenheid (Hebreeën 4:14-16).

Trots manipuleert pijn

Welke rol speelt emotionele pijn dus in onze seksuele zonde? Het maakt ons kwetsbaarder voor onze eigen zondige trots.

Als ik dat zeg, beschuldig ik slachtoffers van seksueel, fysiek of emotioneel misbruik niet van de schade die anderen bij hen hebben aangericht. De schade is reëel en verschrikkelijk. Mensen van wie ik houd hebben onuitsprekelijke dingen geleden en worstelen daarmee op verschillende manieren, waaronder zondige seksuele zaken. Ik huiver als ik denk aan het oordeel dat de daders zal treffen als zij zich niet bekeren en geen toevlucht zoeken bij de enige echte toevlucht: Christus.

Maar wat gebeurt er bij ons vanbinnen als we onze pijn proberen te verzachten door zondige seksuele gedachten of gedrag? We ervaren de verschrikkelijke realiteit dat onze vijanden niet alleen maar uiterlijke misbruikers zijn. Onze ergste vijand zit vanbinnen. Die vijand grijpt de kwetsbaarheid van onze legitieme pijn, die roept om genezing, aan en vormt die om tot een kans om anderen te vernietigen in zijn eigen voordeel.

En de afschuwelijke waarheid is dat deze vijand onze eigen zondige natuur is. Ik identificeer deze zonde als trots, omdat men door de kerkgeschiedenis heen trots heeft beschouwd als de bron van zonde, de zonde – wortel van alle zondige vruchten.

En het is onze trots die graag wil geloven dat zondige seksuele bevrediging onze pijn zal verzachten. En het gaat niet alleen over seks. Trots wil graag geloven dat andere zondige verdraaiingen van goede dingen ook zullen verzachten of genezen. Ze zet ons aan tot ‘behandelen’ met overeten, anorexia, alcoholverslaving of opgaan in ons werk. Ze zet ons er ook toe aan om genezing te zoeken door het obsessief najagen van ‘zuiverder’ zaken, zoals academische of atletische prestaties, fitheid, goedkeuring van anderen, sociale status, een succesvolle opvoeding en succes in onze bedieningen. Trots zet ons er zelfs toe aan om genezing te zoeken door medicijnen – het zondige gebruik van medicinale of illegale drugs.

Pak de pijn aan, dood de trots

Dit is de reden dat ik trots, en niet pijn, noem als de wortel van seksuele (en andersoortige) zonde. Pijn zorgt voor een kwetsbare zwakke plek, en daarmee voor een kans voor de zonde. Maar het is zondige trots die die kans aangrijpt om onze eigengereide begeerten na te streven (Jakobus 1:14).

Het lijdt geen twijfel dat pijn een belangrijke factor kan zijn in onze strijd tegen seksuele zonde. Diepe wonden in onze ziel kunnen ons kwetsbaar maken voor specifieke zondige verleidingen. Om seksuele worstelingen aan te pakken moeten we dus vaak de zwakke plekken aanpakken die door pijn zijn veroorzaakt.

Maar de wortel van zonde is trots, niet pijn. Trots perverteert. Als pijn roept om troost, en we verleid worden om die troost te zoeken in de zonde, dan vervormt trots ons legitieme verlangen naar genezing tot een egoïstische jacht op andermans vernietiging. Als we capituleren en we vervolgens tot inkeer komen of als onze misstap bekend wordt, dan neemt die trots de gedaante aan van zelfmedelijden en verdedigt ze zichzelf: ‘Ik deed dit omdat ik verwond ben’. Maar dat is niet waar. We voelen pijn omdat we verwond zijn; we jagen zonde na omdat we trots zijn.

We moeten onze pijn aanpakken met de genezing die God biedt. Maar we moeten ook onze trots doden. Daarom is ons krachtigste wapen tegen seksuele zonde, de nederigheid.

Het bericht Is emotionele pijn de wortel van seksuele zonde? verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Vandaag de dag, in de kerk die ik bezoek, zie je geen man in pak tenzij het een speciale gelegenheid is. Stropdassen zie je minder dan een jasje. Ik durf te zeggen dat minder dan 5% van de vrouwen een jurk draagt op zondag. Shorts, t-shirts en sandalen zijn erg gebruikelijk bij warm weer. Mijn zoontje vraagt zich af waarom hij zich netjes moet aankleden wanneer we naar de kerk gaan.

In de kleine protestantse denominatie waar ik toe behoor, ken ik geen dominee die preekt in een jas met een das op zondag. Voorgangers, leden van het worship team en andere mensen die bij de dienst betrokken zijn kleden zich zo ongeveer net als ieder ander. Zonder de korte broek, t-shirts en sandalen dan.

Deze veranderingen in wat men draagt naar de kerk spiegelen een bredere culturele verandering van de laatste vijftig jaar op het gebied van kleding. De hele Amerikaanse cultuur is zich  ‘minder’ gaan kleden. Dat heeft tot gevolg dat er nu door verschillende generaties wordt gediscussieerd over juiste kleding voor de kerk. Zij die formelere kleding voorstaan zijn geneigd te zeggen dat casual kleding staat voor een minder respectvolle, oneerbiedige houding tegenover God. En zij die een meer alledaagse kledij prefereren vinden dat het een authentiekere houding tegenover God is. Hebben ze allebei een Bijbelse grond?

Vertelt God ons hoe we ons moeten kleden voor de kerk?

Meer respect?

Het debat over formele kleding en alledaagse kleding wordt minder. Daar zijn tenminste twee redenen: 1. Het pro-formele deel wordt kleiner, en 2. Het pro-formele restant is zodanig in de minderheid, dat het niet meer de moeite waard lijkt om nog te discussiëren.

De meeste mensen die de trend van gewone kleding betreuren komen uit een tijd waarin iedereen zich een stuk formeler kleedde. Ze gingen uit van hun eigen culturele normen. Het was gewoon niet juist om alledaagse kleding te dragen naar bepaalde gelegenheden, zeker niet naar de kerk.

Toen de culturele kleding normen veranderde, en de mensen – vooral de jongere mensen – casual kleding begonnen te dragen naar die bepaalde gelegenheden, de kerk incluis, voelde dat ‘fout’. Het voelde als een vorm van respectloosheid, of zelfs rebellie tegen de oudere generaties. In de kerk voelde het als respectloosheid en rebellie tegenover God.

Maar is dat wel waar? Zeker, op een microlevel was er voor elk zondig individu genoeg rebellie tegen ouderen en God, net zoals dat in alle generaties plaatsvindt. Het pro-formele deel heeft haar eigen uitingen van rebellie tegen oudere generaties gekend. Maar van een Bijbels standpunt is erg geen overtuigende exegetische zaak te maken dat een meer formele kleding in principe respectvoller is tegenover God dan alledaagse kleding. Kerkkledij is een voorkeur die gevormd wordt door cultuur en traditie.

Authentieker?

Aan de andere kant, veel van hen die een wat meer alledaagse kledingstijl omhelzen zijn opgegroeid in een tijd waarin iedereen zich minder formeel ging kleden. En zij nemen evengoed hun eigen culturele normen als uitgangspunt. Het voel ‘prima’ om een spijkerbroek en t-shirt te dragen naar de kerk, wellicht hetzelfde als op zaterdag. Waarom voelt dat prima?

Zoals ik eerder noemde, ‘authenticiteit’ is een populair antwoord. We komen zoals we zijn, zonder ons beter voor te doen of een masker op te zetten.

Klinkt goed, maar ik geloof er niet zo veel van. Gewone kleding is in principe niet geestelijk authentieker dan formele kleding en zo ook met formele kleding die niet persé geestelijk respectvoller is.  Het kan goed dat we helemaal niet authentiek zijn terwijl we in onze spijkerbroek voor Hem verschijnen. Het kan evengoed zijn dat we de alledaagse kleding kiezen om sociaal niet uit de toon te vallen, om aandacht op onszelf te vestigen of om ons ‘coole’ imago te handhaven. Met andere woorden, we kunnen gewone kleding dragen naar de kerk en God loven met onze lippen terwijl ons hart verre van Hem is. (Jesaja 29:13)

Wellicht kan casual kleding ons helpen om authentieker tot God te naderen, op een manier waarop formele kleding dat niet kan. Misschien kan formele kleding ons helpen respect en eerbied te uiten tegenover God op een manier dat alledaagse kleding dat niet kan. Ik heb behoorlijke twijfels bij beiden.

Wat wil God dat we dragen?

God geeft geen expliciete voorkeur voor casual of formele kleding. Hij doet ook niet mee aan het debat. Buiten de wetten uit Leviticus, die niet meer gelden in het nieuwe verbond, zegt God niets over hoe we ons moeten kleden als we samenkomen om hem te aanbidden.

Het is niet zo dat de kleding niet uitmaakt voor God. Kleding maakt erg veel uit voor God – alleen niet op dezelfde manier en voor dezelfde redenen als voor ons. God weigert te kiezen voor een zijde in dit debat tussen formeel en casual. Hij vertelt ons wel expliciet wat Hij ons wil zien dragen in de kerk:

‘Wees met nederigheid bekleed, want God keert Zich tegen de hoogmoedigen, maar de nederigen geeft Hij genade.’ (1 Petrus 5:5)

Wat moeten we dus dragen? Nederigheid.

Alle kleding – formeel, casual, werk, sport, strandkleding, nachtkleding, ondergoed, hoofddeksels of wat voor kleding dat ook – kan een bron van trots zijn. Er is geen kledingstuk dat niet in een uiting van zelfzuchtige, zelfverheffende zelfaanbidding kan veranderen.

Maar als we ons kleden met nederigheid, als we ‘de ander voortreffelijker achten dan onszelf’ en ‘niet alleen oog hebben voor wat van onszelf is, maar ook oog hebben voor wat van anderen is.’ Dan maakt het niet uit hoe we ons kleden, dan eren en lijken we op Christus. (Fillipenzen 2: 3-4)

De kleding in ons

God specificeert niet welke kleding Hem het meest eert, omdat Hij het belangrijk vindt wat er in ons hart leeft. Wat in ons is, eert Hem of eert hem niet, nadert tot hem met authenticiteit of zonder authenticiteit. Als onze harten bekleed zijn met nederigheid, zonder te letten op wat we dan uiterlijk voor kleding dragen, zullen we bekleed zijn met liefde. Als onze harten bekleed zijn met trots, zal formele kleding altijd respectloos en casual kleding altijd onecht zijn.

Als onze harten bekleed zijn met nederigheid, dan gaat het ons er om dat God wordt verheerlijkt en dat we onze naasten liefhebben. Maar als ons hart trots draagt, laten we Gods glorie buiten beschouwing en onze eigen voorkeuren en vrijheden boven de geestelijke gezondheid van anderen stelen.

En, uiteindelijk, als onze harten met nederigheid bekleed zijn, zullen we zo min mogelijk over kleding nadenken wanneer we naar Gods huis gaan om Hem te verheerlijken.

Het bericht Kerkkleding: casual of toch formele kleding? verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Het bericht Zwakheid is de weg verscheen eerst op Geloofstoerusting.