Op zich mooi natuurlijk, maar ik vroeg me af of de redactie van dit blad ook doorhad hoeveel nadruk er bij deze tieners gelegd werd op henzelf, op hun ontplooiing, persoonsontwikkeling en succes. Al lezende kreeg ik zelfs als volwassene een beetje het gevoel dat, wil ik christen zijn zoals het hoort, er wel veel van mezelf verwacht wordt.

Kort na dit alles kwam ik precies dezelfde slogan nog een keer tegen op de website van Windesheim, een hele grote HBO-instelling in Zwolle. Bij studiekeuze en op andere webpagina’s staat elke keer een foto van een andere student met de tekst ‘word wie je bent’ erbij en de naam van degene van wie dit citaat komt: Friedrich Nietzsche. Daar schrok ik van. De zeer invloedrijke filosoof Nietzsche is het meest bekend geworden door zijn ‘God is dood’-uitspraak. Hij zei dat de vooruitgang van de wetenschap de oude religieuze ideeën teniet deed. Omdat hierdoor het gevaar van het nihilisme (dat het leven uiteindelijk geen enkele zin heeft) de kop opsteekt , ontwikkelde hij het idee van de übermensch. Die zou het resultaat zijn van de voortdurende bevestiging van de wil om macht te hebben en uit te oefenen. De volgens hem toekomstige übermensch verhoudt zich tot de huidige mens, zoals de huidige mens zich verhoudt tot de aap.

‘Volgens Nietzsche was de übermensch iemand die boven de massa uitsteeg en meester van zijn eigen leven werd.’ Dit sluit mijns inziens aardig aan bij de toen al populaire evolutietheorie van Darwin. Bij Nietzsche had het idee van de übermensch geen nationaalsocialistische betekenis, maar Adolf Hitler heeft wel gebruik gemaakt van deze ideeën. Binnen het nazisme werd natuurlijk veelvuldig over de übermensch gesproken. Het enige wat telde en betekenis aan het leven gaf binnen deze filosofie is macht hebben en macht uitoefenen. The survival of the fittest. De rampzalige gevolgen die deze manier van denken kan hebben zijn ons inmiddels bekend.

In de heersende filosofie van onze samenleving ligt natuurlijk ook voortdurend de nadruk op het individu en op het zelf. Waarheid is vervangen door authenticiteit (vooral jezelf zijn), moraal is vervangen door uitstraling (als je maar die X-factor hebt) en God is vervangen door de mens (het liberale humanisme is de nieuwe religie). In een poging aansluiting te zoeken bij die heersende cultuur leggen velen in de evangelieprediking tegenwoordig ook de nadruk op de mens en het zelf. God die je helpt om jezelf te vinden, jezelf te ontwikkelen en meer te worden dan je nu bent. Jezus die daarvoor aan het kruis gestorven is. Het probleem ligt dan niet meer vooral in een verstoorde relatie met God, maar in een verstoorde relatie met jezelf. Verlossing is dan verlost worden van je onzekerheid, met de moeite die je met jezelf hebt.

Thema’s als zonde en strafwaardigheid, verzoening, de betekenis van het bloed, de noodzaak je te bekeren, je zonden te belijden en te gaan strijden tegen de zonde, heiligmaking en volkomen overgave aan Christus verdwijnen allemaal naar de achtergrond. Soms wordt er bijna helemaal niets meer gezegd over zonde en schuld. Het gaat allemaal over hoe geweldig wij zijn in de ogen van God. ‘You are awesome!’ En daarmee wordt dan niet God, maar de menselijke toehoorder bedoeld.

Het lijkt mij beter dat we gaan stoppen met het zoveel te hebben over onszelf.

Natuurlijk gaan we door het Woord van God ook beter begrijpen wie wij mogen zijn in Christus. Door het geloof in Hem verandert ook je identiteit. Maar het lijkt mij beter dat we gaan stoppen met het zoveel te hebben over onszelf. Laatst keek ik naar een uitzending van Erika op reis. Leuk om te zien waar ze allemaal komt en wat voor verschillende culturen er allemaal zijn op de meest afgelegen plekken van de wereld. Ze laat zich ook regelmatig adviseren of helpen door tovenaars of waarzeggers of medicijnmannen. Toen deze beste man zijn steentjes had geworpen en zijn brouwsel had gebrouwen kwam hij tot prachtige conclusies: ‘Erika, je zult meer worden dan je nu bent! Je zult je ontplooien en binnen je bedrijf succesvol zijn. Doe wat je eigen hart je ingeeft.’ Het kwam mij bekend voor.

Laten we toch wat kritischer zijn op waar we in geloven. Meegesleept worden door de heersende tijdgeest betekent dat we ongemerkt en onbewust terecht kunnen komen in heidendom met een christelijk sausje. Kunnen we ons niet beter richten op Jezus Christus? We zullen totdat onze Heere en Verlosser terugkomt teleurgesteld blijven raken in onszelf en ook in anderen. We zullen geen übermenschen worden, zelfs niet door met Jezus te leven. Daardoor ga je niet vooral zien hoe waardevol jijzelf bent, maar wel hoe waardevol Hij is! Wij zijn onwaardig, Hij alleen is waardig.

Het bericht Heidendom met een christelijk sausje verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Het bericht Een boodschap over de toekomst verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Op een kaartje dat J.I. Packer mij stuurde, gedateerd op 19 december 1990, staat in zijn fijne handschrift onder meer deze zin: ‘Ga stilletjes achter je vrouw staan en fluister in haar oor: Ellis Peters, Elizabeth Petes, Andrew Greely, Ralph McInerny, William Kienzle, Charles Merrill Smith, en kijk dan eens hoe ze reageert.’

Het zijn allemaal namen van hedendaagse detectiveschrijvers. Daar zit een verhaal achter.

Een nieuwe banier

Eind jaren tachtig zat ik in een mid-life crisis. Niet dat ik overwoog om mijn vrouw te verlaten, een wereldreis te maken of een motor te kopen, maar ik was wel op zoek. Ik zocht, over kerkmuren heen, naar wegen om predikanten te ontmoeten die net als ik een grote liefde hadden voor het soevereine werk van God. Predikanten die het calvinisme hoog hielden, met een kleine letter c, en dat met grote vreugde – ‘onuitsprekelijke vreugde’, zoals Petrus dat noemt (1 Petrus 1:8).

Ik wist dat er zulke predikanten bestonden, omdat er soms kleine groepjes bijeen kwamen tijdens de conferenties van de Southern Baptist Founders en de Banner of Truth. Maar ik wilde een bepaalde toon zetten. Voluit ernstig – bloedserieus. Met grote vreugde – op z’n evangelisch. Voluit geworteld in het verleden – de lijn van Luther, Calvijn, Owen, Edwards, Spurgeon, Lloyd-Jones en Packer. Helemaal van deze tijd – inclusief de beste opwekkingsliederen. Met een warm hart voor de zending en voor onbereikte volkeren. Met een diepe liefde voor de plaatselijke kerkelijke gemeente. Met durf om zich duidelijk uit te spreken – bereid om hardop te zeggen dat het doden van baby’s in de baarmoeder afschuwelijk is en dat respect, rechtvaardigheid en vrede tussen mensen van verschillende rassen er echt toe doet.

Dat is de banier die ik wilde laten wapperen. Ik was benieuwd wie erop af zou komen en zich met mij bij het koor zou willen voegen van zo’n voluit bijbelse prediking en gereformeerde theologie.

Maar hoe moest ik dat voor elkaar krijgen? Hoe kon ik andere predikanten helpen om mijn idee serieus te nemen? Niemand kende mij. Waarom zouden ze naar een conferentie komen die ik had georganiseerd? Ik had een spreker nodig die de andere predikanten kenden en respecteerden en die achter mijn idee zou staan. Ik vroeg J.I. Packer ervoor, en tot mijn verbazing was hij bereid om te komen. Zo hielden we in het voorjaar van 1988 de eerste Bethlehem-conferentie voor predikanten. Sindsdien komen we elk jaar bij elkaar.

Packer deed dit soort dingen keer op keer voor onbekende kerken en voor conferenties zonder klinkende naam. Hij was een echte dienaar.

Een dienende houding

Terug naar de detectives. Toen hij hier was voor de conferentie, nodigden Noël en ik de sprekers uit voor een maaltijd bij ons thuis. Tijdens het eten kwam het gesprek op de voorliefde van Noël voor detectives. Packer veerde overeind. ‘Welke schrijvers lees je graag? Mag ik je verzameling zien?’ De twee verdwenen daarop naar de ‘bibliotheek’ van Noël. Packer is deze gezellige momenten nooit meer vergeten en bracht ze in de loop der jaren verschillende keren ter sprake.

Hij had intellectueel genoeg in zijn mars om een beweging te beginnen en vooraanstaand leider te worden, maar geestelijk gezien lag dienen hem beter.

Vandaar ook zijn goede raad aan mijn adres op die ansichtkaart: het zou onze relatie ten goede komen als ik mijn vrouw zou besluipen en dan de naam William Kienzle in haar oor fluisterde in plaats van Johannes Calvijn.

Voor mij staat de naam J.I. Packer dus voor gereformeerde theologie in de handen van een dienstknecht. Hij wilde zichzelf niet naar voren schuiven, maar hield zich liever schuil achter de dromen van anderen. Hij had intellectueel genoeg in zijn mars om een beweging te beginnen en vooraanstaand leider te worden, maar geestelijk gezien lag dienen hem beter.

Theoloog zonder uiterlijk vertoon

Er is natuurlijk een verschil tussen leiderschap en invloed. De invloed van veel populaire leiders is vluchtig. Maar de stille en gestadige stroom van boeken die Packer schreef en zijn werk achter de schermen voor bewegingen die door anderen geleid werden, hebben misschien wel meer invloed gehad op de herleving van het evangelicale en gereformeerde denken dan het werk van leiders die veel zichtbaarder waren.

Packer wist dat het werk van een theoloog echt niet zo veel aanzien gaf. In 1991 schreef hij:

Theologen zijn geroepen om de loodgieters en de waterbouwkundige ingenieurs van de kerk te zijn; het is hun werk om erop toe te zien dat de zuivere waarheid van God overvloedig stroomt naar plaatsen waar ze nodig is, en om elke vervuiling die binnendringt en een gevaar voor de gezondheid vormt eruit te filteren (Quest for Godliness, 15).

Met andere woorden: gereformeerde theologie in de handen van een dienstknecht.

Inleidende bom

Een ander voorbeeld van de dienende houding van Packer was zijn bereidheid om de publicaties van andere mensen te promoten. Zijn naam komt terug in de aanbevelingen op de kaften van zo veel boeken, dat je je afvraagt hoe hij nog tijd over had om zijn eigen boeken te schrijven. Als ik het heb over het promoten van publicaties van anderen, doel ik niet alleen op oneliners op de kaften van boeken, maar ook op voorwoorden en inleidende essays.

De stille, bescheiden man, die meer van de invloed dan van het leiderschap was, dropte een bommetje.

In mijn beleving sloeg één van Packers publicaties in als een bom. In 1958 verzorgde de Banner of Truth een heruitgave van De dood van de dood in de dood van Christus van John Owen, een uiteenzetting van 300 pagina’s over particuliere verzoening (een van de vijf punten van het calvinisme). Ze vroegen Packer om een inleiding te schrijven. Dat is nu echt het werk van een dienstknecht; inleidende essays sneeuwen namelijk meestal helemaal onder en zijn al snel vergeten. Ze dienen alleen maar als opstapje om het echte werk te gaan lezen.

Maar dit keer was het anders. De stille, bescheiden man, die meer van de invloed dan van het leiderschap was, dropte een bommetje. Deze inleiding ging een heel eigen leven leiden. Het werd in allerlei vormen gepubliceerd en is tegenwoordig ook gratis online te lezen. Ik noemde het een bom, omdat het als op zichzelf staand essay de muren van John Owens ingewikkelde betoog omver blies en zich als zelfstandige tekst veel verder kon verspreiden dan als inleiding in het boek van Owen.

Het evangelie in ere hersteld

Ik zie dit essay (het beeld verschuift nu van bommen naar bakstenen) als een van de belangrijkste bouwstenen van de herleving van de reformatie in de afgelopen vijftig jaar. Zijn essay ging niet alleen maar over particuliere verzoening. Het ging over het evangelie. Packer liet zien wat de grote waarde van de vijf punten van het calvinisme is, ondanks alle beperkingen ervan (die somt hij ook op). Hij maakte duidelijk dat het zaligmakende werk van God, verkondigd in het evangelie, verwatert als de vijf punten van het klassieke calvinisme worden verworpen.

Voor mij staat de naam J.I. Packer voor gereformeerde theologie in de handen van een dienstknecht.

‘Of we onszelf calvinist noemen doet er nauwelijks iets toe’, schreef hij.

Wat er werkelijk toe doet, is dat we het evangelie bijbels moeten verstaan. En dat betekent naar onze mening dat we het verstaan zoals het klassieke calvinisme dat doet. Het alternatief is dat we het misverstaan en vervormen. (…) Moderne evangelicale christenen zijn over het algemeen gestopt met het preken van het evangelie op de oude manier, en we moeten eerlijk toegeven dat het nieuwe evangelie – voor zover het afwijkt van het oude – op ons overkomt als een vervorming van de bijbelse boodschap (Quest for Godliness, 137).

Hij licht toe wat hij met vervorming bedoelt.

We zijn gewend om het kruis te zien als een verlossing die niet volkomen verlost. Om Christus te zien als een Zaligmaker die niet volkomen zaligmaakt. Om Gods liefde te zien als een zwakke emotie, die niemand van de hel kan verlossen zonder hulp van buitenaf. Om het geloof te zien als de menselijke hulp die God nodig heeft om ons zalig te maken. Het gevolg is dat we het bijbelse evangelie óf niet langer kunnen geloven óf niet verkondigen. We kunnen het niet geloven omdat we gevangen zitten in de gedachte dat de inspanningen van twee kanten moet komen. We worden achtervolgd door het Arminiaanse idee dat geloof en ongeloof wel onafhankelijk van elkaar moeten zijn, omdat we in beide gevallen een verantwoordelijkheid hebben. Daardoor kunnen we niet geloven dat we zalig zijn geworden door genade van God alleen, door het geloof, dat op zich al een gave van God is en op Golgotha verworven is. In plaats daarvan raken we verstrikt in een verbijsterend tweeslachtig denken over zalig worden. We zeggen het ene moment dat het allemaal van God afhangt en het volgende moment dat het allemaal van onszelf afhangt. Met de vertroebelde gedachten die we daaraan overhouden, onthouden we God veel eer die Hem toekomt als de grondlegger en voleinder van onze zaligheid. We onthouden onszelf bovendien veel van de troost die we hadden kunnen vinden in de wetenschap dat God voor ons is (Quest for Godliness, 137).

Uit dit kleine boekje, geschreven als ondersteunend essay, sprak zoveel helderheid, kracht en schoonheid, dat velen van ons wisten: dit is de muziek van mijn vaderland (om nog maar eens een ander beeld te gebruiken). Dit was echt waar. Dit was door en door bijbels. Dit ontdeed onze vertroebelde gedachten van de buiten-bijbelse, filosofische dwangbuis waardoor tientallen teksten niet mochten betekenen wat ze betekenden. Een bom, een bouwsteen, muziek, en nog veel meer. Packer blies de trompet om het evangelie in ere te herstellen.

Groot onder de mensen

Het is geen toeval dat we in de afgelopen 25 jaar onder evangelicalen een opleving van het gereformeerde gedachtegoed gezien hebben én een grote toename zagen van het aantal bewegingen, boeken en conferenties die het evangelie centraal willen stellen. Voor wie de wereld en het Woord zien zoals J.I. Packer het zag, zijn dit geen twee verschillende ontwikkelingen.

Het was allemaal omdat een nederige dienstknecht bereid was om een inleiding te schrijven, die waarschijnlijk overschaduwd zou worden door een geweldig boekwerk. Maar de Heere Jezus heeft ons geleerd hoe het werkt: ‘Wie onder u groot wil worden, die moet uw dienaar zijn’ (Mattheüs 20:26).

J.I. Packer was een groot man. Of hij nu alle aandacht had voor de detectives van mijn vrouw, een onbekende predikant hielp om een conferentie van de grond te krijgen, theologisch afvalwater afvoerde, honderd aanbevelingen schreef voor boeken van anderen of de herpublicatie van John Owen ondersteunde. Dit was nu gereformeerde theologie in de handen van een dienstknecht. Of, zoals hij het zelf gezegd zou hebben, dit was nu het bijbelse evangelie in de handen van een dienstknecht.

Het bericht Gereformeerde theologie in de handen van een dienstknecht verscheen eerst op Geloofstoerusting.

In een interview met The Christian Post zei Getty dat veel moderne aanbiddingsliederen zich richten op emotie in plaats van op gezonde leer en Bijbelse waarheden. ‘Dit’, zei hij, ‘leidt tot een generatie die slecht is toegerust om het christelijk geloof werkelijk te begrijpen of te verdedigen’.

‘Een oprecht en toegewijde generatie begint niet zozeer met ons ontdoen van emoties; het begint met een oprecht zicht op wie de God van de Bijbel is,’ legde hij uit. ‘Meer dan 75 procent van wat ‘de belangrijkste liederen van het christelijk geloof’ worden genoemd, gaat over de eeuwigheid, de hemel, de hel en het feit dat we vrede met God hebben. Toch heeft minder dan 5 procent van de moderne aanbiddingsliederen het over de eeuwigheid.’

‘Ik ben er van overtuigd dat de moderne aanbiddingsbeweging een beweging is die gericht is op culturele relevantie.’

‘Veel aanbiddingsliederen zijn gericht op deze wereld’, zei Getty. ‘Ik ben er van overtuigd dat de moderne aanbiddingsbeweging een beweging is die gericht is op culturele relevantie. Het is daarmee een ontkerstening van Gods volk. En dat is absoluut gevaarlijk. Genoeg is genoeg. Dit gaat ons echt niet helpen om een oprechte generatie op te bouwen’.

Keith Getty en zijn vrouw, Kristyn, zijn gedreven om een reformatie in aanbiddingsmuziek te bevorderen: ‘Een deel van onze aanpak is om de huidige generatie de belangrijkste hymns van het christelijk geloof te leren kennen,’ vertelde Getty aan Christian Post. ‘Het gaat niet om een fascinatie voor een bepaalde tijd, maar om het schrijven van liederen die het Evangelie uitleggen en tegelijkertijd mooie kunst is.

Mooie kunst houdt stand,’ zei hij. ‘Een lied dat je 50 jaar zingt, is uiteindelijk waardevoller dan een lied dat je 50 maanden zingt. We leven in de meest opwindende tijd om christen te zijn, maar het is ook de meest uitdagende tijd. Het idee dat het christendom cool of gemakkelijk is, is niet Bijbels. Het zet de huidige generatie op het verkeerde been. Door middel van muziek willen we gelovigen opbouwen om Christus dieper te kennen en Hem liefhebben.

Het idee dat het christendom cool of gemakkelijk is, is niet Bijbels

Een nieuw album met hymns

In oktober ‘19 brachten de Getty’s hun album ‘Sing! An Irish Christmas – Live in het Grand Ole Opry House’ uit. ‘We promoten liederen waarvan we willen dat jullie het de komende jaren in de huizen en kerken zingen’, aldus de Noord-Ierse christelijke zangeres. ‘De kern van dit album is om de luisteraars de belangrijkste kerstliederen van het christelijk geloof te leren kennen; om ze zelf en samen als gezin tijdens de kerst te zingen.’

Getty, die al 10 jaar kerstmuziek schrijft, zegt dat hij voortdurend getroffen wordt door de ‘pastorale’ impact van kerstliederen op het publiek. ‘Tijdens een koude winteravond, kijk ik naar de mensen die dicht bij elkaar zitten en zingen: ‘Come Thou Long Expected Jesus’, en ik vraag me af welk verdriet of welke teleurstellingen ze dit jaar hebben gehad,’ vertelt hij. ‘Welk doktersnieuws hebben ze dit jaar gehad; welke persoon is er deze kerst niet meer bij? Welk aspect van hun leven moet het weten dat Christus zal komen?’

Andere bekende liederen zoals ‘Silent Night’ en ‘God Rest Ye Merry Gentleman’ benadrukken het belang van het houden van een rustdag zei Getty. ‘Mensen in Manhattan begrijpen niet wat ‘rust’ is. Ze blijven proberen om alle ballen in de lucht te houden: kinderen, kerk, de familieruzies en de kerstvoorbereidingen. In de stilte ‘Silent Night’ zingen is zo helend,’ benadrukte hij.

Volgens Getty combineert het nieuwe album ‘Sing! An Irish Christmas’ zijn liefde voor historische kerstliederen en zijn passie voor gemeentezang. ‘Wat kan er – in een cultuur waar het huwelijk in een staat van verwarring verkeert, kinderen opgroeien in instabiele gezinnen en waar we niet eens een openhartige discussie over sociale en politieke kwesties kunnen voeren – dieper raken dan mensen die samenkomen om over het Christus-kind te zingen?’, zei hij. ‘Wat kan een gemeente meer opbouwen dan het goede nieuws van het Evangelie?’

De waarde van de Sing! conferenties

Drie jaar geleden lanceerden de Getty’s – die dit jaar een ‘Dove Award’ wonnen voor het Inspirerende Album van het Jaar – de Sing! conferentie om kerkleiders, predikanten en muzikanten samen te brengen en op die manier samen de verbinding tussen muziek, theologie en kunst te onderzoeken.

Tegenwoordig is de Sing! conferentie een wereldwijd evenement. Dit jaar organiseerde het echtpaar uitverkochte Sing! conferenties in de Belfast Arena in hun geboorteland Noord-Ierland en nog één in de Usher Hall in Edinburgh, waarmee de eerste Sing! wereldwijde arenatournee van start ging.

In augustus ’19 spraken John Piper en Joni Eareckson Tada tijdens de Sing! conferentie in Nashville en waren er muzikale optredens van onder andere de Getty’s, Ellie Holcomb en Trip Lee te horen. Meer dan 13.000 mensen kwamen naar het driedaagse event, van wie bijna de helft jonger dan 40 jaar was.

Christendom hoeft niet cool te zijn

‘We denken dat na dit jaar, met het aantal universiteiten dat betrokken raakt, de meerderheid van de bezoekers van de Sing! conferentie jonger dan 40 jaar zal zijn’, aldus Getty. ‘Er zijn 82 kerkelijke muziekconferenties in Amerika en dit is de grootste. En dit is de enige die niet samenwerkt met de hedendaagse radio. We maken geen gebruik van de licht-camera-actie elementen waar de nieuwste generatie druk mee is. Wij hebben dat allemaal terzijde gelegd, maar toch krijgen wij meer bezoekers van onder de 40 dan welke conferentie met kerkmuziek dan ook.’

De huidige jongerengeneratie wil weten: ‘is dit waar of niet?’

Volgens de songwriter geeft het succes van de Sing! Conferentie aan dat de jongere generaties ‘minder overtuigd zijn van de hype om het christendom cool te laten lijken’. ‘Ze willen weten: ‘is dit waar of niet”, zo betoogde hij. ‘Mensen denken dat deze conferentie conservatief is, en tot een bepaalde hoogte is dat ook zo, maar het scala aan de aanwezige kerkelijke denominaties is vrij breed. Ze hebben allen grote zorg om wat de volgende generatie zingt en weten niet wat ze moeten doen’.

‘Wij hebben niet alle antwoorden,’ voegde Getty eraan toe, ‘maar we proberen mensen ertoe aan te zetten om de Bijbelse leer te bezingen en doen ons best om hymneschrijvers betrokken te krijgen die hoogwaardige en kunstzinnige muziek schrijven.

Het bericht ‘Moderne aanbiddingsliederen zijn absoluut gevaarlijk’ verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Vind je dat een beetje wetenschappelijk klinken? Je hebt gelijk, maar…

Het richtsnoer van de Bijbelse theologie is van groot belang omdat het de bewaker en de gids van jouw gemeente is. Het bewaart de christelijke gemeente voor verhalen die niet kloppen en voor wegen die doodlopen. En het leidt tot betere preken, betere praktijken en betere wegen.

Bijbelse theologie als bewaker van de kerk

Neem nu de vrijzinnige theologie. Daardoor wordt de verhaallijn van het verlossende werk van God verandert in een verhaal over verlossing van bijvoorbeeld financieel onrecht of graaiende politici. Dit soort heilshistorische lijnen zijn misschien niet helemaal verkeerd, maar ze doen me denken aan de manier waarop een van mijn dochters verslag doet van een ruzie met haar zus. Ze zegt dingen die waar zijn, maar ze laat ook details weg, benadrukt bepaalde dingen en vult dingen in die ze niet hard kan maken. Precies zo moet je de vrijzinnige verhalen zien tegenover de Bijbelse verhaallijn van het evangelie.

Het richtsnoer van de Bijbelse theologie is van groot belang omdat het de bewaker en de gids van jouw gemeente is.

En het rooms-katholicisme, waarin priesters en sacramenten een middelaarsfunctie vervullen die sterk riekt naar het oude verbond.

Of het welvaartsevangelie, dat ook elementen van het oude verbond in het nieuwe verbond integreert – voor zover het oude verbond spreekt over zegeningen.

Andere groeperingen vallen niet terug op de verlossing van het verleden, maar grijpen vooruit op de verlossing van de toekomst. Vroeger waren dat de doperse volmaaktheidsdrijvers, die dachten dat ze nu al een hemel op aarde konden krijgen. Een eeuw geleden probeerden progressieve liberalen hetzelfde. En nu zijn het de mensen die zich sterk maken voor een cultuurverandering die het verhaal op een subtiele manier aanpassen.

Je kunt de lijst zo lang maken als je wilt, of je nu denkt aan ‘christelijke’ sekten zoals mormonen en Jehova’s getuigen, of over bewegingen binnen de kerk, zoals het sociale evangelie, vrijzinnigheid of bepaalde vormen van fundementalistisch seperatisme. Soms relatief onschuldig, soms heel gevaarlijk.

Het punt is dat een onevenwichtig (of vals) evangelie of een onevenwichtige (of valse) kerk ofwel gefundeerd is op een aantal ‘bewijsteksten’ die losgezongen zijn uit het complete verhaal, of gebaseerd is op een compleet verhaal dat helemaal vervormd is.

Of ze verbinden de twee Bijbelse verbonden op een verkeerde manier aan elkaar – ze gaan uit van te veel of juist te weinig continuïteit, of ze kunnen afschaduwing en dat wat ermee afgebeeld wordt niet uit elkaar houden, of ze hebben te weinig of juist te veel aandacht voor eschatologie. Misschien beloven ze een hemel op aarde of misschien zien ze het geestelijk leven juist als iets wat alleen geestelijk is en niets met het lichaam te maken heeft.

Hoe het ook zij, een slechte en onevenwichtige theologie heeft in alle gevallen een slechte en onevenwichtige evangelieprediking tot gevolg, en door zo’n evangeliesprediking ontstaan slechte en onevenwichtige gemeenten.

De keerzijde is dat goede, Bijbelse theologie het evangelie en de kerk bewaakt. “Een stevige Bijbelse theologie bewaart christenen voor flagrante versimpelingen”, stelt D. A. Carson.
Dat betekent dat het de taak van een predikant is om (1) goed thuis te zijn in Bijbelse theologie en (2) enig idee te hebben van de verkeerde theologieën die invloed uitoefenen op de mensen die bij hem naar de kerk komen. Tegenwoordig hebben veel van hen wel iets meegekregen van het welvaartsevangelie. Kun je ook uitleggen wat daar verkeerd aan is?

Bijbelse theologie als gids van de kerk

Bijbelse theologie is echter niet alleen een bewaker, maar ook een gids. Bijbelse theologie leidt tot goede prediking, een goede missionaire houding, goede erediensten, goede kerkelijke structuren en een gezond christelijk leven.

Een slechte en onevenwichtige theologie heeft in alle gevallen een slechte en onevenwichtige evangelieprediking tot gevolg.

Een gids die leidt tot goede prediking

Als je aan de slag gaat met het bestuderen van een tekst en het voorbereiden van de preek zorgt Bijbelse theologie ervoor dat je je niet baseert op een paar bewijsteksten of dat je een onevenwichtig verhaal brengt over het heil.

Bijbelse theologie plaatst elke tekst in de juiste context van de canon en helpt je om in te zien wat deze tekst te maken heeft met de persoon en het werk van Christus. Het behoedt je voor moralisme, zodat Christus daadwerkelijk centraal zal staan. Het laat het juiste verband zien tussen de oproep tot een heilig leven en jouw heiliging in Christus, tussen geloof en werken. Het leidt tot prediking waarin de waarheid uit de doeken gedaan wordt en waarin de oproep tot bekering klinkt. Het garandeert dat elke preek onderdeel uitmaakt van het grote verhaal.

Kortom: predikant, je kunt niet zonder Bijbelse theologie als het gaat om het belangrijkste onderdeel van je roeping: Gods Woord verkondigen en uitleggen.

Een gids die leidt tot een goede missionaire houding

Ook wat betreft evangelisatie-activiteiten en betrokkenheid op de buitenwereld, zorgt Bijbelse theologie voor de juiste balans; aan de ene kant zullen de verwachtingen niet te hoog gespannen zijn (door te veel aandacht voor eschatologie), aan de andere kant worden de eisen niet te laag gesteld (door goedkope genade, oppervlakkig geloof, het accepteren van ongeloof binnen de gemeente, prediking zonder appèl).

Goede Bijbelse theologie belooft niet dat we in dit leven het beste al zullen ontvangen (of het nu gaat om gezondheid en welvaart, om een opwekking in de stad of om sympathie onder de elite) . Aan de andere kant leert Bijbelse theologie ons niet om de cultuur te mijden of om niet het goede voor de stad te zoeken met projecten waarmee we liefde en rechtvaardigheid brengen.

Bijbelse theologie stelt zending en evangelisatie centraal, maar maakt geen onterecht onderscheid tussen woord en daad. Die twee zijn niet te scheiden als het gaat om het getuigenis en de missie van de kerk, zoals we duidelijk zien in de geschiedenis; in de verhaallijn van Adam tot Abraham, van Abraham tot Israël, van Israël tot David, van David tot Christus en van Christus tot de kerk.

Een gids die leidt tot goede erediensten

Dat David naakt voor de Ark des Verbonds danste, is dat een maatstaf voor onze kerkelijke bijeenkomsten? Nee? En hoe zit het dan met de wierook die priesters onder het Oude Testament gebruikten, en met het inzetten van instrumenten en koren, en met het brengen van offers tijdens diverse hoogtijdagen, en met het lezen en uitleggen van de tekst van de Bijbel? Een juiste Bijbelse theologie helpt je bij het zoeken van een antwoord op de vraag wat we mee mogen nemen naar het nieuwe verbond en wat we in het oude verbond achter moeten laten.

Een antwoord op die vraag hangt, nogmaals, voor een groot deel af van hoe je de relatie tussen de twee verbonden ziet, van je visie op continuïteit en discontinuïteit, en van de vraag hoe je het interpreteert dat Christus met Zijn werk alles vervuld heeft. Het hangt ook af van de vraag welke taak de gemeente die Christus vergadert volgens jou heeft gekregen.

Het volk van God heeft altijd een voor- en een achterdeur. Dat betekent dat er sprake moet zijn van lidmaatschap en tucht.

Dit klinkt allemaal misschien wel erg wetenschappelijk, predikant. Maar wat de praktijk is in de gemeente hangt samen met verschillende aspecten van de Bijbelse theologie. De vraag is: heb je er over nagedacht met welke aspecten van Bijbelse theologie die praktijk samenhangt?

Een gids die leidt tot goede kerkelijke structuren

Op dezelfde manier laat de verhaallijn van de Schriften ons nadenken over vragen rond continuïteit en discontinuïteit wat betreft de manier waarop we het kerkelijk leven organiseren. Als het gaat over continuïteit: het volk van God heeft altijd een voor- en een achterdeur. Dat betekent dat er sprake moet zijn van lidmaatschap en tucht. Als het gaat om discontinuïteit: onder het nieuwe verbond wordt het volk van God op een totaal andere manier geleid dan onder het oude verbond. Ten eerste zijn alle kinderen van God nu priesters. Ten tweede zijn de ouderlingen die God heeft aangesteld onderherders die de kudde weiden in het Woord.

Hoe je de vraag beantwoord wie lid van een gemeente mag zijn, hangt dus zonder twijfel af van Bijbelse theologie. Is lidmaatschap alleen iets voor gelovigen, is het voor gelovigen en hun kinderen? Dat hangt af van de vraag hoeveel continuïteit je ziet tussen besnijdenis en doop.

Een gids voor een gezond christelijk leven

Tot slot is het goed om stil te staan bij het belang van Bijbelse theologie voor een gezond christelijk leven, en hoe dat leven een plek krijgt in de plaatselijke gemeente. In de geschiedenis van de exodus was verlossing iets collectiefs. Maar in het Nieuwe Testament is verlossing toch individueel?

Nou ja, het is maar net hoe je aankijkt tegen de verhouding tussen het oude en het nieuwe verbond en wat Christus in het nieuwe verbond tot stand heeft gebracht. Zou je niet kunnen stellen dat een verbondshoofd ook het bestaan van een verbondsvolk impliceert (zie Jeremia 31:33 en 1 Petrus 2:10)? Bovendien stelt Paulus dat de tussenmuur die scheiding maakte tussen jood en heiden is afgebroken en dat precies op het moment dat zondaren verzoend werden met God “één nieuwe mens” geschapen werd (Efeze 2:11-22 ).

Een groot deel van geestelijke groei heeft niets te maken met wat ik in mijn stille tijd doe. Het gaat erom hoe ik leer leven vanuit mijn nieuwe identiteit als lid van het gezin.

Als het zo is dat het heil in het Nieuwe Testament net zozeer geadresseerd is aan “een volk” als in het Oude Testament – ook al ervaart ieder individu zijn verlossing op een ander moment, en niet op hetzelfde moment zoals bij de exodus – dan hoeft het niet te verbazen dat het christelijk leven in wezen ook iets collectiefs is. Het was mijn vader die me geadopteerd heeft, maar daarmee kwam ik ook in een gezin terecht; dat ik zijn zoon of dochter ben, betekent tegelijk dat ik broer of zus ben.

Deze collectiviteit heeft heel wat consequenties voor het onderwijs in een gemeente, voor de gemeenschap der heiligen en voor de cultuur. Een belangrijke reden voor het bestaan van een lokale gemeente – als bovenstaande bijbels-theologische redenering klopt – is simpelweg het vormen van een gemeente. Van een nieuw gezin, een nieuw volk, een nieuwe cultuur, een nieuw lichaam. Een groot deel van geestelijke groei heeft niets te maken met wat ik in mijn stille tijd doe. Het gaat erom hoe ik leer leven vanuit mijn nieuwe identiteit als lid van het gezin.

Aan de andere kant kun je je goed voorstellen dat er ook een Bijbelse theologie is waarin het individu zoveel nadruk krijgt dat het ten koste gaat van het geheel (zoals je dat soms in de orthodoxe theologie tegenkomt) of waarin het collectief en maatschappelijke structuren zoveel nadruk krijgen dat er geen aandacht meer is voor de schuld van het individu (zoals je dat soms in de vrijzinnige theologie tegenkomt).

Een juiste Bijbelse theologie geeft je zicht op de juiste verhouding tussen “alreeds” en “nog niet” in het christelijk leven.

Het inzicht in de grote verhaallijn kan je ook helpen om te weten wat je kunt verwachten van andere leden: hoe veel rechtvaardigheid, hoeveel overwinning op de zonde, hoeveel geestelijke genezing voor slachtoffers van onrecht, hoeveel herstel in gebroken relaties. De Bijbelse lijnen – zoals jij die ziet – vormen de manier waarop je omgaat met verdriet en slechtheid en rechtvaardigheid die je tegenkomt in je eigen leven en dat van anderen.

Met andere woorden: een juiste Bijbelse theologie geeft je zicht op de juiste verhouding tussen “alreeds” en “nog niet” in het christelijk leven. Maar al te makkelijk ga je de fout in door te veel vanuit het “alreeds” of juist vanuit het “nog niet” te denken.

Samenvattend: een juiste Bijbelse theologie is een betrouwbare gids in het christelijk leven, met name als het gaat om het leven binnen de plaatselijke gemeente. En het bewaart de kerk voor verkeerde accenten, verkeerde verwachtingen en een verkeerd evangelie.

Het bericht Bijbelse theologie ** als bewaker en gids verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Dit verhaal van de Amerikaanse voorganger R.C. Sproul illustreert een klein beetje de situatie van de kerk in onze dagen. Verdeeld en gefragmenteerd. Hoewel het besef onder ons sterker wordt dat dit niet zo mag, moet en kan, en iedere denominatie keurig zijn eigen commissie voor kerkelijke eenheid heeft, is de oplossing nog niet in zicht. En dat is meer dan jammer. Als iedere zondag vanaf het podium wordt voor gelezen dat we geloven in ‘een heilige, katholieke (of algemene, christelijke) kerk’, doet dat mij in iedere geval pijn. Want staat dit niet in verband met die volgende zin,  het geloof in ‘de gemeenschap der heiligen’? Of denken we dan alleen aan ‘ons soort gelovigen’? Is ‘gemeenschap der heiligen’ tot niets meer geworden dan je thuis voelen bij een stroming? Het was ooit toch echt meer dan dat.

Over het algemeen erkent men elkaar, in ieder geval binnen de reformatorische gezindte, als broeders en zusters, maar op zondag bij elkaar in de bank schuiven is niet zelden een stap te ver. Wel door één hemelpoort, niet door één kerkdeur. Als een soort theologische rechtvaardiging hebben we wel een mooi credo in handen: het zou gaan om de ‘onzichtbare kerk’, en dat is dan het lichaam van Christus.

Het probleem wat ik hiermee heb is dat Jezus of de apostelen dit nooit als oplossing voor verdeeldheid hebben aangedragen. De zichtbare werkelijkheid moet overeenkomen met de geestelijke werkelijkheid, want alleen als de wereld kan zíen dat wij één zijn, kan ze erkennen dat God ons heeft liefgehad (Johannes 17:23). De hele Efeze-brief hamert op eenheid, waarbij we elkaar nodig hebben om Gods liefde in Christus écht in de volle breedte, lengte, diepte en hoogte te leren kennen (3:19). De zichtbare en onzichtbare aspecten van die eenheid lopen hier door elkaar en worden verbonden aan de ambten die aan de zichtbare gemeente gegeven zijn (4:11-13).

Het was in de Vroege Kerk onmogelijk om de katholiciteit tegenover de zichtbare gemeente te plaatsen, ontdekte ik bij prof. W. van Vlastuin in zijn boek Katholiek Vandaag. Het woordje ‘in’ uit de geloofsbelijdenis van Nicea (in één, heilige, katholieke en apostolische kerk) moet je niet zien als aanduiding van waar je ‘in’ gelooft (zoals je ’in’ God gelooft), maar veel meer wáár en met wié je gelooft. Heel concreet dus. De vroege kerk zag de zichtbare gemeente als het lichaam van Christus: de katholieke kerk. Katholiek heeft in die zin niks met Rome te maken, maar stond voor diverse mooie aspecten die Cyrillus in de vierde eeuw als volgt omschreef:

● De uitgebreidheid over de hele wereld;
● Het feit dat alle dogmata (leerstukken) geleerd worden;
● Het feit dat allerlei soorten mensen uit verschillende standen onderworpen worden aan godsvrucht;
● Het behandelen en genezen van alle soorten zonde;
● Het bezit van elke vorm van deugd, zowel in woorden, als in daden als in geestelijke gaven.

In de loop der geschiedenis is de zienswijze op de kerk (ecclesiologie) steeds verder omgedraaid, van het concrete zichtbare naar het onzichtbare, mystieke lichaam, beschrijft Vlastuin in zijn boek. Augustinus begon aandacht te vragen voor de onzichtbare verkiezing binnen de kerk, maar liet de katholieke kerk niet vervluchtigen tot iets onzichtbaars. Calvijn neemt dit echter als uitgangspunt, al houdt hij de zichtbare kerk en bijbehorende eenheid in het oog. Daarvoor heeft hij zich ook ingezet – misschien veel meer dan je van hem zou verwachten. Bij Owen (17e eeuw) en Bavinck (19e eeuw) zien we eigenlijk al een acceptatie van kerkelijke verdeeldheid en is de katholieke kerk weinig anders dan de optelsom van de echte gelovigen. Zo is de kerk, met de wereld mee, geïndividualiseerd, al zijn er natuurlijk ook tegengeluiden geweest.

Ik wil niet zeggen dat we op gemeenteniveau alle mogelijke theologische ideeën moeten accepteren en aanvaarden, alsof de leer er niet toe zou doen. Ik zal de laatste willen zijn die dat beweert. Het Nieuwe Testament waarschuwt voortdurend tegen afwijkingen in de leer, bijvoorbeeld in Galaten en 1 en 2 Timotheüs. Vlastuin werpt de vraag op hoeveel dwalingen je mag hebben om nog nét als christen door te gaan, maar het antwoord hierop is lastig. Misschien is het goed en juist gereformeerd om, zoals Vlastuin in dit verband zegt, ‘streng te zijn voor onszelf, en mild voor anderen’ (Markus 9:40, Mattheüs 12:30). Met andere woorden: denk niet te snel dat wanneer iemand andere formuleringen gebruikt, hij ook iets andere bedoeld. Maar laten we ons in ieder geval niet gemakzuchtig bij die verdeeldheid neerleggen.

Ik zal, nogmaals, zeker niet ontkennen dat er binnen datgene wat zich kerk noemt onkruid is. Denk aan Jezus’ gelijkenis van het visnet. Het visnet is als het Koninkrijk van God (Mattheüs 13:47). Het feit dat er slechte vissen in het net zitten, maakt echter niet dat het ophoudt Gods Koninkrijk te zijn. Dat pleit toch voor een herwaardering van de zichtbare gemeentes. En daarmee wordt de verdeeldheid weer net zo pijnlijk als het hoort te zijn. Quis non fleret? Zeker. Als het daar maar niet bij blijft.

Het bericht Geloof jij nog in de kerk? verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Tijdens deze conferentie hoopt John Piper een lezing te houden naar aanleiding van de Nederlandse uitgave van ‘Expository Exultation’ (Prediking als aanbidding). Na de pauze zal er een Ask Pastor John-sessie zijn. Daarnaast biedt deze conferentie ook veel gelegenheid tot ontmoeting theologen.

Tijdens de conferentie wordt u koffie en een lunch aangeboden. Aan het einde van de conferentie zal er een boekpresentatie zijn van ‘Prediking als aanbidding’ door John Piper én ontvangt iedere conferentiebezoeker een gratis exemplaar.

Een collecte ter bestrijding van onkosten (o.a. koffie en lunch) en ter ondersteuning van de samenwerkende organisaties.

Meld u snel aan! VOL = VOL

Het bericht Predikantenconferentie met John Piper verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Ketjing. Spijker op z’n kop. De wereld op z’n kop.

Ik krijg vaak te horen dat ik een erg mooie studie (GPW) doe en dat beaam ik. Ook hoor ik vaak mensen zeggen: ‘Ik zou zo’n studie ook wel willen doen.’ En dat is mooi om te horen. Toch krijg ik vaak het gevoel dat mensen hun studie of werk minder vinden dan een studie theologie. Gewoon, omdat de naam ‘God’ (theo) nou eenmaal niet voorkomt in de naam van hun beroep: tandartsassistente, pedagogiek, social work, verpleegkunde, wiskundedocent, agrotechnologie, algemene cultuurwetenschappen, bestuurskunde, accountancy, Ccmmunicatie, ICT, fiscaal recht, criminologie, culturele antropologie en ontwikkelingssociologie, journalistiek en detailhandel.

‘Ik spit in mijn tuin voor God, en dan weet ik dat Hij het ziet, en ik doe het voor Hem.’

Natuurlijk, het is een feit dat daar geen godsdienstig woord in te vinden is en dat God dus vast wat minder of misschien helemaal niet expliciet voorkomt tijdens je lessen of in het uitvoeren van je werk. Maar is het echt zo dat je dan minder aan Gods koninkrijk zou kunnen bouwen? En is het echt zo dat je studie of werk dan minder mooi is?

Ik sprak pas iemand die in al haar eenvoud en liefde zei: ‘Ik spit in mijn tuin voor God, en dan weet ik dat Hij het ziet, en ik doe het voor Hem.’

Mensen, die eenvoud! Daar hoef je niet drie theologische boeken per week voor te hebben gelezen, maar daar heb je alleen een hart voor nodig dat van Jezus houdt en een hart dat zegt: ‘Wat ik ook doe, ik doe het voor U!’

Een leraar sprak ons als GPW-studenten eens goed toe: ‘Jullie denken dat jullie opleiding het belangrijkst is omdat het erg expliciet met God te maken heeft? Nou, nee hoor. Als je bidt ‘Laat Uw koninkrijk komen’, dan doet God dat echt niet alleen maar door theologiestudenten. Het brood op je bord komt echt niet door jouw graanmachine en zorg voor het graan op het land.’ Zo ging hij nog even door met voorbeelden waarin Gods koninkrijk komt, zonder studie theologie.

Mijn ogen gingen open. Iedereen, elke christen, heeft een aandeel in het gebed: ‘Laat Uw koninkrijk komen.’ Niet alleen maar de mensen die theologie studeren.

In jouw kleine stukje werk, studie en leven, heb je een genadestukje gekregen.

Het gaat erom dat als je jouw handen in de aarde laat wroeten in de kas, je je vingers hoort tikken op de computer om dingen vast te leggen voor je opdrachtgever, de kinderen in je klas onderwijs geeft, de koeien melkt, de mensen in het ziekenhuis drinken geeft, nadenkt over cijfers en getallen, de was van je kinderen opvouwt, het station schoonhoudt, het vuil ophaalt, staat voor een groep jongeren en praat over Jezus, een tuin ontwerpt, het brood smeert voor de koning, de kassa bij de Albert Heijn laat bliepen, of op een preekstoel staat om het Woord uit te leggen, je het met mijn schilder mee zegt: ‘Ik doe het voor de Heere.’

Want in jouw kleine stukje werk, studie en leven, heb je een genadestukje gekregen. Om te sproeien en te planten, met je talenten. Door wat van Gods goedheid achter te laten, Zijn wil te doen. Trouw te doen wat Hij je geeft om te doen, om zo Zijn Koninkrijk zichtbaar te maken. En doe het, alsjeblieft, tot eer van je Schepper. ‘Laat Uw koninkrijk komen.’ Dat staat niet altijd gelijk aan ‘over God praten’, maar gaat wel altijd over ‘je werk doen’. Niet tot eer van jezelf, want die talenten heb je niet van jezelf, je hebt ze van Boven gekregen.

Dus als je van je werk en studie houdt: blijf vooral daar waar je bent en bouw op die plek mee aan het Koninkrijk dat geen grenzen kent. Voel je daarom niet schuldig als je mogelijk niet iedere minuut van de dag over God kunt praten. Welke kansen je ook wel of niet hebt om te spreken over God, weet je op plekken door Hem geroepen. Geroepen als christen, om in jouw omgeving, door Zijn genadige en praktische leefregels Zijn koninkrijk zichtbaar te maken.

Of je nu theologie studeert of schoffelt in het plantsoen, of je nu eet of drinkt, doe alles tot eer van God. (1 Korinthe 10:31 / Kolossenzen 3:17 en 23) 

‘Ik schilder voor de Heere.’ Dát is de wereld op z’n kop en een wereld van verschil.

Het bericht Iedereen moet theologie studeren?! verscheen eerst op Geloofstoerusting.

We hebben rijke, robuuste theologie ingewisseld voor emotionele muziek en de constant terugkerende woorden: ‘God is liefde en Hij houdt van jou.

‘Wordt religie dan bij alle lessen geïntegreerd?’ vroeg hij. ‘Zelfs de wetenschappelijke vakken? Hoe werk dat eigenlijk?’ 

Moedig begon de barista te vertellen hoe ze elke les met gebed beginnen en hoe er gedoceerd wordt vanuit een christelijke levensbeschouwing. Al snel werd duidelijk dat ze verpletterd werd in dit gesprek. De jongen was goed thuis in de werken van Dawkins, Hitchens en Nye en deelde de straf uit.  

De kerk ‘straft’ haar leden

Ik gebruik het woord ‘straf’ omdat deze arme barista gestraft wordt door een kerksysteem dat, in de laatste 200 jaar, zichzelf heeft ontdaan van intelligentie ten faveure van emoties, bekeringservaringen en passie. Stel een christen vandaag de dag een vraag die dieper gaat dan ‘Houdt God van alle mensen?’ en je krijgt waarschijnlijk een antwoord wat er op wijst dat dit soort vragen beter geschikt zijn voor theologiestudenten. 

Wij blijven veelal drijven op de oppervlakte van een ‘Hillsong-diepe theologie’ en vinden dat prima. En dan vragen we ons af waarom mensen bij bosjes de kerk verlaten?

En tijdje terug vertelde een vriend van mij dat hij er geen belang in ziet om het verschil te weten tussen Calvinisme en Arminianisme, omdat hij “gewoon van God en andere mensen wil houden”. Het lijkt er op dat veel christenen er ook zo over denken. Er is geen reden om meer te willen weten dan dat God liefde is. 

We hebben rijke, robuuste theologie ingewisseld voor emotionele muziek en de constant terugkerende woorden: ‘God is liefde en Hij houdt van jou. Hij is je persoonlijke Redder en houdt van jouw ziel.’ Deze woorden zijn heerlijk en goed om buitenstaanders naar binnen te halen (omdat ze waar zijn) maar ze zijn zwak als het gaat om het doen opwassen van gelovigen naar volwassen getuigen met een rijk begrip van de diepere dingen van God.  

Hoe meer ik leer, hoe meer ik liefheb

Ik heb het tegenovergestelde als waarheid bevonden. Ik ontdekte dat hoe meer ik leer over God, Zijn Woord en theologie die Hem beschrijft, des te meer ik Hem liefheb en Hem kan loven. Want er is dan zo veel meer om te aanbidden. Als mijn bekwaamheid om Hem te loven net is als een vuur, dan is meer kennis over Hem als extra kolen op het vuur. Als je God écht liefhebt, zou je dan niet zo veel mogelijk over Hem willen leren?

Om eerlijk te zijn word ik moe van christenen die niet meer willen leren.

Op dat punt is onze logica nogal krom. Om eerlijk te zijn word ik moe van christenen die niet meer willen leren. Het is één ding om weinig van je geloof te weten, maar het is iets anders wanneer je geen verlangen hebt om te groeien. Het stemt me te treurig dat atheïsten soms zo gepassioneerd zijn over wat zij geloven, dat ze stapels boeken lezen om hun overtuigingen te definiëren. En dat terwijl wij op de oppervlakte meedrijven met een ‘Hillsong-diepe theologie’ en vinden dat prima. En dan vragen we ons af waarom mensen bij bosjes de kerk verlaten.  

Een kerk die alleen emotionele, feel-good theologie te bieden heeft, verliest het op de lange termijn van een belezen en overtuigende atheïst. De puritein Cotton Mather schreef eens: “Onwetendheid is niet de moeder van de toewijding maar van dwaalleer!” Een papperige substantie houdt het niet voor altijd vol. 

Net als een huwelijk niet vol te houden is door de vlinders in de buik, kan een geloofsleven niet worden volgehouden met gepassioneerde emoties. Het is natuurlijk een wonderlijke (en nodige) instap, maar zonder diepte van kennis en begrip word je ‘heen en weer geslingerd door de golven en meegesleurd door elke wind van leer, door het bedrog van mensen om op listige wijze tot dwaling te verleiden.’ (Efeze 4:14) 

We blijven dobberen

Eén van mijn professors theologie is zo gepassioneerd over dit fenomeen dat hij al drie keer in hetzelfde semester hetzelfde metafoor heeft genoemd. Het gaat ongeveer zo:

Waarom willen mensen wel ‘God kennen’ maar niets over Hem weten? Dat is toch belachelijk! Stel je voor dat ik je zou zeggen: “Ik hou van mijn vrouw, maar ik weet verder niets over haar”. Je zou me vragen waar ze is geboren en ik zou mijn schouders ophalen.

Wat eet ze graag? Geen idee.

Wat voor muziek luistert ze graag? Geen idee.

Welke kleur zijn haar ogen? Geen idee. Maar ik hou wel van haar.  

Zie je hoe vreemd dat klinkt? Hoe meer je over iemand te weten komt, hoe meer je van diegene gaat houden. En toch vinden we het prima als we op de oppervlakte van onze Godskennis ronddobberen. Niet verwonderlijk dat we het moeilijk vinden om tegenover anderen te getuigen of te beschrijven wat en waarom we geloven.  

De kerk als domein van diepgaande theologie

J.P. Moreland schreef in zijn boek Love the Lord Your God With All Your Mind over de Second Great Awakening (Een periode van religieuze opleving in de Verenigde Staten tussen 1790 en 1840). Hij laat zien hoe die opwekking leidde tot het begin van emotioneel preken, en hoe gepassioneerde oproepen tot een snelle bekeringservaring tegenover een periode van overpeinzing, onderwijs en ontdekking van het christelijk geloof en zijn leerstellingen kwam te staan. We leven in een tijd waarin die manier van denken steeds minder wordt. Moreland schrijft: “De intellectueel oppervlakkige en de theologisch onbelezen vorm van het christendom (…) is deel gaan uitmaken van het populaire christelijke geloof heden ten dage.” 

Vandaag de dag kan iedereen een kerk beginnen en zolang het verbindt en entertaint zullen er wel mensen komen.

Het fascineerde me toen ik las dat de kerk ooit het domein was waar gelovigen kwamen om diepgaande theologie en robuuste dogma’s te leren, maar nu lijkt dat alleen weggelegd voor theologische universiteiten. Vandaag de dag kan iedereen een kerk beginnen en zolang het verbindt en entertaint zullen er wel mensen komen. Of het nu waar is of niet. (Bijvoorbeeld: De voorganger van de grootste kerk in Amerika heeft niet eens een bachelordiploma, laat staan een diploma van een seminarie en kijk waartoe dat leidt.) Dit alles laat mij inzien waarom mensen minder en minder de kerk nodig denken te hebben. Wat heeft het nog meer te bieden nadat de eerste emotie versleten raakt?  

Verworpen en vergeten?

Het is niet alleen iets voor dominees, schrijvers en theologen om te bestuderen wat men gelooft, maar voor alle gelovigen. Jezus zelf heeft gezegd dat het grote gebod is: ‘U zult de Heere, uw God liefhebben met heel uw hart, met heel uw ziel, met heel uw kracht en met heel uw verstand.’ En toch lijken we dat laatste soms over het hoofd te zien en te veel op die eerste twee te focussen, hart en ziel.  

God tekent een intens lot voor hen die weigeren om te groeien in hun begrip van Hem. In Hosea 4:6 staat: ‘Mijn volk is uitgeroeid, omdat het zonder kennis is. Omdat ú de kennis verworpen hebt, heb ik u verworpen om als priester voor Mij te dienen. Omdat u de wet van uw God hebt vergeten, zal Ik ook uw kinderen vergeten.’  

Dus laten we niet verworpen en vergeten worden!

Het is niet te laat

Het is niet te laat voor christenen om meer te leren van de Heilige. En het is ook niet te laat om de betekenis en waarde van onze geloofsbelijdenissen en leerstellingen te leren. Er zit een verdienste in het leren en begrijpen van de diepgaandere delen van het geloof en ik stel voor dat we zo snel mogelijk beginnen.  

Lees je dit en denk je: “Tja, ik zou erg graag een diepgaander begrip willen hebben van God maar ik heb geen idee waar ik moet beginnen.” Dan heb ik hier een paar goede beginpunten voor je. Of, als je dit leest en denkt: “Tja, ik leer niet zo veel over de Bijbel of God bij mij in de kerk, het zweept me vooral erg op.” Dan is het misschien tijd om daar verandering in te brengen. Om te beginnen zou je erover in gesprek kunnen gaan met je dominee of voorganger voordat je bij andere kerken gaat kijken.  

Hier zijn enkele goed leesbare boeken die je zou kunnen lezen over dit onderwerp:

Verlangen naar God, John Piper (wordt in 2019 opnieuw uitgegeven door Geloofstoerusting)
Onversneden Christendom – C.S. Lewis
Delighting in the Trinity – Michael Reeves (Engelstalig)
The New Lonely – Ethan Renoe (Engelstalig)
 

Het bericht We blijven dobberen op de oppervlakte! verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Waar gaat het over?

Een dergelijk betoog kan oppervlakkig gezien heel geestelijk klinken. Ik bedoel, wie zal het met deze stelling oneens zijn? Welke christen zal er nu zeggen dat we Jezus niet nodig hebben? Natuurlijk hebben we Jezus nodig! Natuurlijk is Jezus genoeg, natuurlijk is Jezus voldoende. Maar als je een beetje doorvraagt, slaat het eigenlijk nergens op. Want als we zeggen dat Jezus genoeg is, of dat Jezus alles is wat we nodig hebben, dan is de volgende vraag wat nu eigenlijk maakt dat Hij alles is wat we nodig hebben. Of als Jezus alles is waar het in het christendom over gaat, wat is dan datgene over Jezus waar we willen dat alles over gaat?

Geen theologie = geen Jezus

Zodra je iets zegt over Jezus, “Nou, het is dankzij wat Hij deed aan het kruis” of “het is vanwege de opstanding”, of “het is omdat Hij zoveel van ons houdt”, of “vanwege zijn onderwijs”, zodra je een vraag beantwoordt kom je op het terrein van de theologie. Dus als mensen denken: “Ik wil Jezus, geen theologie”, hebben ze geen van beiden. Want je kan Jezus niet hebben en zonder dat je enige feiten over hem weet.

Als ik je vertel hoeveel ik van mijn vrouw houdt, en je zegt dan “Vertel me eens hoe lang ze is?”, en ik zeg “ik zou niet weten”. “Nou, welke kleur zijn haar ogen dan?”, en dan zeg ik “Nou, ik ben niet zo van die dingen over haar”, dan zou je je niet alleen afvragen hoe veel ik nu echt van haar houd, je zou je kunnen afvragen of ik haar überhaupt wel uit een groep mensen kon herkennen.

Ken je Hem echt?

Het lijkt erop dat ik niks over haar weet, ik lijk de eigenschappen en feiten niet eens te kennen. Ik spreek slechts in algemene vaagheden. Hetzelfde is waar met betrekking tot Jezus. We kunnen spreken in allerlei geestelijke clichés over hoe veel we van Hem houden. Maar we hebben theologie nodig om uit te leggen wie Hij is, de God-Mens. Wat deed Hij aan het kruis, in Zijn dood en opstanding? Wat betekent het voor Hem om aan Gods rechterhand te regeren, om de tweede Persoon van de Drie-eenheid te zijn, om terug te komen om de levenden en de doden te oordelen, om de Heilige Geest te sturen om zo met ons te zijn in deze wereld, al deze dingen vallen binnen de theologie.

Er is dus geen Jezus zonder een aantal theologische eigenschappen en een aantal duidelijke in- een aanvullingen wat we nu bedoelen over Jezus. En Hij heeft het ons Zelf uitspraken geleerd als “Als u niet gelooft dat Ik het ben”, “Als je niet gelooft dat ik gekomen ben van de Vader” en al dat soort grote beweringen, de ‘Ik ben’-uitspraken in het Bijbelboek van Johannes. Jezus zou geen geduld hebben met mensen die zeiden “Ik wil gewoon Jezus, U, en ik ben niet geïnteresseerd in het leren over U en in wat voor Messias U bent”. Nee, als we Jezus willen hebben, hebben we ook theologie nodig.

Het bericht Waarom is theologie belangrijk? Is Jezus niet genoeg? verscheen eerst op Geloofstoerusting.