Is God machtig genoeg om al het kwaad uit de wereld te bannen? Nou, ja, natuurlijk, maar daarvoor zou Hij de hele mensheid moeten uitroeien. De mens verkeert net zoveel ín de duisternis, als dat hij zelf vol duisternis is. We beschouwen dingen als moord en verkrachting als slecht (en dat zijn ze) maar hoe zit het met liegen, stelen en hebzucht? Alle zonden zijn slecht in de ogen van een heilige God. Het hart van het probleem is het probleem van het hart. Het hart is bedrieglijk en hopeloos verdorven boven alle dingen.

Het hart van het probleem is het probleem van het hart.

Maak je je zorgen over het probleem van het kwaad? Nou, raad eens? Je maakt zelf deel uit van het probleem. Ook in jouw hand ligt een rokend pistool. Slechte daden kunnen nooit worden gescheiden van de boosdoener. Dus, als zondaars slecht zijn, waarom heeft God ons dan niet allemaal gedood? 2 Petrus 3:9 vertelt ons: ‘De Heere vertraagt de belofte niet (zoals sommigen dat als traagheid beschouwen), maar Hij heeft geduld met ons en wil niet dat enigen verloren gaan, maar dat allen tot bekering komen.’ God heeft de wereld nog niet gereinigd van het kwaad, omdat Hij mensen een kans wil geven om zich te bekeren. Heb jij dat al gedaan?

Als God om 12:00 zou komen opdagen om al het kwaad uit de wereld weg te werken, waar zou jij dan om 12:01 zijn?

Het bericht Waarom is er kwaad in de wereld? verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Velen zeggen dat ze niet in God kunnen geloven omdat er zoveel ellende is in deze wereld. Als er een God zou zijn die zowel liefdevol als almachtig is, dan zou dit allemaal niet gebeuren. Dan zou Hij er toch onmiddellijk wat aan kunnen doen en het voortaan kunnen voorkomen?

Geen alles verklarend antwoord

Het is en blijft een moeilijke vraag. We kunnen geen makkelijk antwoord geven op dit vraagstuk en het daarmee als beantwoord beschouwen. In de Bijbel komen we ook het verhaal van Job tegen. Hij worstelt lange tijd met soortgelijke vragen. Zijn vrienden denken dat ze het wel kunnen verklaren: Job krijgt zijn verdiende loon. Maar uiteindelijk moeten ze zwijgen en beseffen ze dat ze voor hun beurt gesproken hebben. Job was een rechtvaardig man.

Als God uiteindelijk tot Job spreekt, dan geeft zelfs Hij Job niet een sluitend, passend, alles verklarend antwoord op de vraag waarom al dit lijden over hem heen is gekomen. Wat de Heere God hem vooral laat zien is dat er nog veel meer mysteriën in dit leven zijn die wij als mensen niet kunnen doorgronden. Hij alleen is God en Degene die weet waarom dingen zijn zoals ze zijn.

Wat we in ieder geval zeker weten, is dat God niet verantwoordelijk is voor het kwaad en de zonde in deze wereld. Mensen doen veel kwaad, maar God niet. Hij is licht en in Hem is in het geheel geen duisternis. Hij is in niet de auteur van het kwaad. Er is ook nog een duivel, er zijn kwade machten en boze geesten en mensen zijn verantwoordelijk voor de ergste vormen van kwaad in deze wereld.

Hij leed aan het kwaad

In reactie op de zonde van de mens heeft God Zijn Zoon gezonden naar deze wereld. Soms zeggen mensen dat God niets doet. Maar Hij heeft zeker wel iets gedaan. God werd mens in Zijn Zoon, de Heere Jezus. Als mens zijnde heeft Hij geleden als geen ander. Het is zowel indrukwekkend als vertroostend als we kijken naar het lijden van Christus. Hij deed geen kwaad, maar Hij leed aan het kwaad, aan allerlei soorten kwaad.

1. Lichamelijk geweld

Jezus werd gegeseld, zijn rug werd met een harde leren zweep opengeslagen. Ze spuwden Hem in Zijn gezicht, pakten een rietstok en sloegen hem daarmee op Zijn hoofd. Met vuisten werd Hij in Zijn gezicht geslagen.

Denk eens aan alle vreselijke vormen van lichamelijk geweld: mannen die hun vrouw mishandelen, ouders die hun kinderen mishandelen, inbrekers die geweld plegen, mensen die gemarteld worden in allerlei oorlogssituaties. Elke avond komt er op het journaal zo veel geweld langs.

2. Gevangenneming

Zij namen hem gevangen, sloegen hem in de boeien en voerden hem mee. Hij kon niet meer gaan en staan waar Hij wilde. Van Zijn vrijheid werd Hij beroofd.

Denk aan alle mensen die onschuldig gevangen zitten vanwege hun geloof of politieke overtuiging. Mensen worden ontvoerd, afgevoerd, meegesleurd uit hun huizen. Denk aan alle mannen, vrouwen en kinderen die in slavernij leven, ook vandaag de dag.

3. Ontkleding

Zij namen Hem Zijn kleren af. ‘Toen zij Hem ontkleed hadden’ staat er geschreven. Daar stond Hij dan. De Zoon van God. Degene door Wie alle dingen geschapen zijn en in Wie alle dingen hun bestaan hebben. Hij die het Leven Zelf is. Alles en iedereen is van Hem afhankelijk. Hij stond naakt te kijk voor een extreem vijandige meute.

Denk aan vrouwen die zich in concentratiekampen moesten uitkleden voor het oog van SS-officieren. Denk aan vrouwen die ontkleed worden om begeerd of genomen te worden door wellustige mannen. Denk aan alle meisjes en vrouwen die in de seksindustrie stelselmatig onteerd worden. Denk aan gevangenen die tegen hun wil ontkleed worden of mensen die verkracht worden.

4. Bespotting en lastering

Ze maakten Hem belachelijk als zogenaamde koning. Zij lasterden Hem, wat wil zeggen dat zij leugens over Hem verspreidden. ‘Als Hij de Koning van Israël is, laat Hij dan nu van het kruis afkomen!’ Ze beschuldigden Hem ervan dat Hij een oplichter was. Aan Zijn integriteit werd getwijfeld.

Met woorden wordt elke dag onnoemlijk veel kwaad door mensen gedaan. Jezus deed geen kwaad, toen Hij uitgescholden werd schold Hij niet terug.

Denk aan alle roddel, laster, leugens en bespotting van mensen. Denk aan al het pesten en treiteren van kinderen, jongeren en volwassenen. Denk er aan hoe leugens telkens weer relaties verpesten. Hoe vaak zijn mensen niet cynisch, sarcastisch en hyperkritisch?

5. Diefstal

Zij verdeelden Zijn kleren door het lot daarover te werpen. Ze namen ze gewoon van Hem af. Hij had al niet veel, maar wat Hij had werd Hem nu ontnomen.

Wat wordt er veel geroofd door hebzuchtige mensen. Denk aan inbrekers, zakkenrollers, oplichters, fraudeurs, belastingontduikers. Hoe vaak worden mensen in de zakenwereld niet belazerd. Deze wereld is vaak geen eerlijke wereld.

6. Valse beschuldiging

De beschuldiging tegen Hem was: Dit is Jezus, de Koning van de Joden. Een van de ergste dingen die je kan overkomen is dat je vals ergens van beschuldigd wordt en daar grote consequenties van moet ondervinden.

Denk aan mensen die ten onrechte gevangen worden gezet of geëxecuteerd worden. Hoe vaak treft de blaam van iets dat mis ging niet de verkeerde persoon?

7. De dood

Zij kruisigden Hem. Dit gaat ons verstand te boven. De Bron van alle leven sterft. Hij ondergaat de meest vreselijke vorm van doodstraf die deze wereld ooit heeft gekend. De helse pijnen van een kruisiging zijn met geen pen te beschrijven. Waar is God in een stervende wereld? Hij is Aanwezig in onze sterfelijkheid omdat Hijzelf stierf.

Denk aan alle vormen van dood en verderf. Hij kwam er middenin te staan en ging er Zelf doorheen. Daarom kan Hij ook altijd meevoelen met onze zwakheden.

Het meest bijzondere van het lijden van Christus is dat Hij, terwijl Hij aan al deze vormen van kwaad leed, het kwaad ook in zekere zin wegnam. Want de climax van ‘the passion’, de lijdensweg van Jezus, was dat Hij zelfs door God werd verlaten. Daarmee wordt duidelijk dat Hij de straf, die alle mensen – die al dat kwaad deden – verdienden, op Zich nam. Terwijl Hij getroffen werd door onbegrijpelijk veel kwaad van mensen, nam Hij de schuld van dat kwaad op Zichzelf. Hij leed niet alleen aan het kwaad, maar nam het ook weg. Het kruis van Christus werd daarmee als een drain, waardoor het vuil van deze etterende wereld wordt afgevoerd.

God is dus niet op een afstand blijven toekijken zonder iets te doen aan het kwaad en het lijden. In dat licht gaan we begrijpen dat het wellicht ongepast is om te zeggen ‘waar is God nou?’ Hij heeft Zich immers in deze uiterst zondige wereld laten zien. We kunnen beter de vraag stellen ‘waar waren wij?’ Onze rol in het geheel is niet zo best. Hijzelf kwam om te lijden en te sterven in onze plaats. Hij werd de man van smarten, vertrouwd met ziekten en om onze overtredingen wij Hij doorboord. Hij was en is erbij.

Het bericht Waar is God in ** een wereld vol kwaad? verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Waarom zou God zo een tragische gebeurtenis toestaan, zo’n handeling van schaamteloze rebellie, in volle kennis van de verschrikkelijke gevolgen?

Een vriend van mij grapte: ‘die vraag kan ik in drie woorden beantwoorden: ‘Weet ik niet’.’ Maar zonder grappen, zijn reactie wijst op een belangrijk punt. Zou het een groot probleem zijn als we geen goed antwoord op die vraag zouden hebben? Zou ons onvermogen om die vraag te beantwoorden enige reden moeten geven om te twijfelen aan het christendom?

Nauwelijks. In werkelijkheid, elke levensbeschouwing roept een aantal vragen op die zijn verdedigers niet kunnen beantwoorden, dus het bestaan van een onbeantwoorde (of zelfs onbeantwoordbare) vraag betekent niet noodzakelijk het einde van een levensbeschouwing. Het kan simpelweg een gebrek aan informatie impliceren, wat in de context van een christelijk wereldbeeld een gebrek aan Goddelijke openbaring op dat punt betekent. We kunnen met recht op de volgende manier redeneren:

• God stond de val toe
• God heeft goede redenen voor alles wat Hij doet, inclusief wat Hij toestaat
• God heeft derhalve goede redenen gehad om te val toe te staan, of wij die redenen nu kunnen onderscheiden of niet

De Schrift vertelt ons niet direct waarom God het toestond dat zonde de wereld in kwam. Maar het geeft ons wel het materiaal waaruit wij een consistente en redelijke verklaring kunnen construeren.

Een slecht antwoord

Eén onder christenen populair antwoord is oppervlakkig en zeer gebrekkig. Het stelt dat God de val toestond omdat Hij ruimte wilde maken voor de menselijke vrije wil. De vrije wil is noodzakelijk voor morele deugdelijkheid en betekenisvolle relaties, zo zegt het antwoord. Maar het creëert tegelijkertijd de mogelijkheid dat wij het slechte boven het goede zouden verkiezen.

Dit antwoord schiet om vele redenen tekort. Ik zal er drie noemen.

1. Een vrije wil hebben houdt niet noodzakelijkerwijs de mogelijkheid in om het kwade te kunnen doen. God heeft vrije wil, is moreel deugdelijk en kan betekenisvolle relaties aangaan, en toch is het voor Hem onmogelijk om kwaad te doen. Zou God ons niet dezelfde soort positieve vrijheid hebben kunnen geven?
2. Christenen zijn het er over het algemeen over eens dat God voorzien had dat Adam zou zondigen. Maar heeft God het ook voorbestemd? Als we met ‘nee’ antwoorden, omdat we denken dat de menselijke vrije keuzes buiten Gods controle zijn, dan is de vraag waarom God Adams zonde toestond weinig zinvol. Elke toekomstige gebeurtenis die God voorziet moet al vaststaan, zo dat zelfs God het niet meer kan veranderen. Het is zo gezegd ’te laat’ voor God om het toe te staan of te voorkomen.
3. De Bijbel maakt duidelijk dat de menselijke vrije keuzes niet buiten Gods soevereine leiding vallen (Gen. 50:20; Ezra 1:1; Spr. 21:1; Hand. 4:27-28; Ef. 1:11). Het was binnen Gods macht om te verzekeren dat Adam vrijelijk gehoorzaam zou zijn in plaats van ongehoorzaam. Het was dus ook binnen Gods macht om Adam vrije wil te geven en ervoor te zorgen dat Adam niet zou vallen. En dat betekent dat God een andere reden gehad moet hebben om de val toe te staan dan slechts een verlangen om Zijn schepselen een vrije wil te geven.

Waarom handelt God?

Het is essentieel om een grotere vraag te stellen: waarom handelt God überhaupt? Wat is het bovenliggende doel in al het handelen van God? Als we dat kunnen beantwoorden, dan zal het enig licht schijnen op onze meer specifieke zorg: Gods redenen voor het toestaan van de val.

Wat betreft Gods doel met de schepping van de wereld, er is geen beter antwoord gegeven dan die in het krachtige essay ‘The End for Which God Created the World’ van Jonathan Edwards. Edwards betoogt dat het Oude en Nieuwe Testament één consistent plaatje vormen: God maakte de wereld niet primair voor menselijk geluk, maar om Zijn eigen glorie te openbaren. Inderdaad, Gods doel met de creatie van de wereld moest wel Zijn eigen glorie zijn, want God is van nature het grootste goed en het ultieme doel van alle dingen. Hij is zeker betrokken bij menselijke vreugde – het is geen nulsomspel – maar ons geluk dient een hoger doel door zijn ware vervulling te vinden in Gods hoogste goedheid en schoonheid.

De Schrift geeft ook rechtstreeks inzicht in Gods doel van de verlossing, het meest duidelijk wordt dit door Paulus beschreven in Efeze 1. De apostel gebruikt drie doelaanwijzingen om de heilbrengende zegeningen waarmee God ons heeft overladen te beschrijven: “tot lof van de heerlijkheid van Zijn genade” (vs.6) en (tweemaal) “tot lof van Zijn heerlijkheid” (vs. 12 en 14). Net zoals met de schepping, is Gods ultieme doel van de verlossing dat zijn glorieuze eigenschappen tentoongesteld en gevierd zullen worden.

Dezelfde thema’s komen naar boven in Romeinen 9:22-24, waar Paulus spreekt over Gods doel in de uitverkiezing:

‘En is het niet zo dat God, omdat Hij Zijn toorn wilde bewijzen en Zijn macht bekendmaken, met veel geduld de voorwerpen van Zijn toorn, voor het verderf gereedgemaakt, verdragen heeft? En dat met het doel om de rijkdom van Zijn heerlijkheid bekend te maken over de voorwerpen van Zijn ontferming, die Hij van tevoren bereid heeft tot heerlijkheid? Hen heeft Hij ook geroepen, namelijk ons, niet alleen uit de Joden, maar ook uit de heidenen.’

Gods overkoepelende doel met alles wat Hij doet, is de openbaarmaking van Zijn glorie en de vreugde van Zijn schepselen in Zijn Goddelijke heerlijkheid.

O, gezegende val

Als Gods primaire doel met de schepping en de verlossing de tentoonstelling van Zijn glorie is, wat zegt dat ons over waarom Hij de val toestond? Zowel logisch als chronologisch kwam de val tussen schepping en verlossing. Zonder een schepping zou er geen gevallen schepping zijn; zonder een gevallen schepping zou er geen verloste schepping zijn. Redding veronderstelt zonde; herstel veronderstelt een val. Het is dus redelijk om te concluderen dat Gods primaire doel in het toestaan van de val was om Zijn glorie tentoon te stellen, zowel in Zijn originele creatie als in Zijn krachtige en genadige herstel van die creatie van de rebellie en verderf.

Maar was de verlossing werkelijk noodzakelijk voor God om verheerlijkt te worden? Zou een ongevallen schepping God niet net zo goed kunnen verheerlijken als een herstelde schepping?

Het nadenken over deze vraag leidde bij een aantal christelijke denkers tot de ontwikkeling van de zogenoemde “O Felix Culpa” theodicee. (Letterlijk: “O, gezegende val”, en ‘theodicee’ is een uitleg van hoe God het kwaad kan toestaan). Het basale idee is dit: Hoewel de val een groot kwaad was, maakte deze het mogelijk voor God om een nog groter goed te kunnen bewerkstelligen in de nasleep ervan: het God-roemende goede van de menswording, boetedoening, opstanding en alle heilbrengende zegeningen die daaruit voortvloeien.

Je kunt denken dat een ongevallen schepping te verkiezen zou zijn boven een gevallen schepping – en als al het andere gelijk blijft, dan klopt dat. Maar al het andere is niet gelijk, want onze wereld is niet slecht een gevallen schepping. Het is een gevallen schepping waarin de eeuwige Zoon van God binnenkwam en de menselijke natuur op zich nam. Waarin Gods beeld volmaakt tot uiting kwam in ons midden. Waarin Hij een moreel vlekkeloos leven leefde, Hij boete deed voor onze zonde door Zijn offerdood, Hij in overwinning opstond uit het graf en opvoer in de hemel, waar Hij aanhoudend voorspreekt en ons verzekert van een eeuwige vreugdevolle woonplaats in Gods aanwezigheid.

Een wereld zonder val en zonder redding is in het geheel minder God-verheerlijkend dan een wereld met een tragisch val maar ook een wonderlijke redding.

Maakt het uit?

God heeft een wereld beschikt waarin we Hem kunnen kennen en intiem met Hem kunnen leven – niet alleen als Schepper, maar ook als Verlosser. Theologische analogieën zijn altijd gevaarlijk, maar misschien wijst dit in de goede richting: hoewel overspel een pijnlijke zonde is, zal de dankbare liefde van een ontrouwe echtgenoot die volledig vergeven is en verzoend is met zijn vrouw dieper en rijker zijn dan zelfs de liefde die hij ervoer en uitte op hun huwelijksdag.

De gemeenschap met God te kennen als schepsel dat gemaakt is naar Zijn beeld is een grote zegen; de gemeenschap met God te kennen als een verloste zondaar, hersteld in het beeld van Zijn Zoon is onmeetbaar groter. Pas als we begrijpen dat zulke eeuwige glorie niet gerealiseerd konden worden buiten de val, kunnen we de belangrijkste reden waarom onze wijze en genadige Maker de val toestond, kunnen we een begin maken om deze op waarde te schatten.

Het bericht Waarom stond God de zondeval toe? verscheen eerst op Geloofstoerusting.