De film wordt geleid door Tristan Harris, voormalig design-ethicus en voorzitter van het Center for Humane Technology. In The Social Dilemma wordt onderzocht hoe algoritmische technologieën ontworpen zijn. Ze hebben één doel: een perfect samengestelde en verslavende online wereld opbouwen met als doel winst voor de bedrijven die erachter zitten. In deze online wereld maken bedrijven winst door elke digitale interactie te volgen. Dat wordt vaak ook wel surveillancekapitalisme genoemd.

De film richt zich deels op de technologie van kunstmatige intelligentie (AI). Deze technologie zit achter de tools die onze social-media feeds, e-mail platformen en de meeste van onze ‘smart’ apparaten aansturen. Zoals Harris uitlegt, zijn onze zorgen over AI vaak gecentreerd op het moment dat de technologie onze menselijke kracht zal overwinnen en ons zal overtreffen in verschillende taken (‘de singulariteit’; kunstmatige intelligentie die zichzelf blijft verbeteren). Daarentegen wordt er nauwelijks gekeken naar hoe het onze zwakte al heeft overwonnen, met name door verslaving te bevorderen en verdeeldheid te voeden. Veel van deze systemen controleren wat je ziet in je sociale-media-feed, wanneer je meldingen ontvangt en zelfs wat je typt. Dit alles om je gedrag te veranderen of het nu gaat om wat je koopt of wat je bekijkt.

Wake-Up Call

De film onderzoekt hoe tech reuzen als Google, Facebook, Twitter en anderen in staat zijn om onze wil om te buigen voor hun bedrijfswinst. Doordat ze onze online ervaring perfect samenstellen, maken deze bedrijven gigantisch veel winst. Maar dit samenstellen creëert op haar beurt wel sociale bubbels die onze mentale gezondheid en sociale structuur in gevaar brengen, en die zaken als angst en groepspolarisatie versterken.

The Social Dilemma is een belangrijke wake-up call over de macht en invloed van algoritmische technologieën.

Harvard professor Shoshana Zuboff heeft een prominente rol in de film. In haar recente boek The Age of Surveillance Capitalism onderzoekt zij de negatieve sociale effecten van algoritmische technologie. Ze verwoordt treffend dat enkele van de meest fundamentele ethische vragen van deze nieuwe ‘smart’ economie zijn: ‘Wie beslist’ waaraan we worden blootgesteld? ‘Wie beslist wie er mag beslissen’ over deze dingen? En met welk doel worden dergelijke beslissingen genomen?

The Social Dilemma is een belangrijke wake-up call over de macht en invloed van algoritmische technologieën. Het is een film die christenen zouden moeten bekijken en gebruiken, eenvoudigweg omdat deze middelen ons al diepgaand vormen – in veel gevallen op onmiskenbaar onchristelijke manieren. Maar ironisch genoeg maken de filmmakers gebruik van dezelfde technieken die ze in het licht willen brengen om bekendheid te geven aan de film via sociale media en zelfs via de Netflix-aanbevelingen.

Een ongemakkelijke stilte

The Social Dilemma is nuttig omdat het zich richt op een aantal fundamentele ethische problemen van sociale-media-algoritmen. Met name op het feit dat deze algoritmen in dienst staan van bedrijven met een winstoogmerk. Toch slaagt het er niet in het kern van het probleem aan te pakken. In de openingsscène stelt de interviewer verschillende deskundigen een eenvoudige vraag: ‘Wat is nu het eigenlijke probleem?’ Velen antwoorden door een ongemakkelijke stilte. Anderen rommelen met halfbakken antwoorden. Op een gegeven moment geeft Harris toe dat er zoveel problemen zijn dat hij niet weet waar hij moet beginnen.

Ook al wordt deze vraag gesteld om de nieuwsgierigheid van de kijker te wekken, het vat tegelijk een grote tekortkoming van de film samen. De geïnterviewde experts richten zich op de vele symptomen die gepaard gaan met sociale media en de buitensporige invloed ervan. Maar ze benoemen niet de onderliggende oorzaak van het probleem. Het christelijke wereldbeeld bevat in feite het antwoord op de vraag die deze leiders onbeantwoord lieten: de diepgewortelde aard van zonde die alle aspecten van de mensheid besmet – en dus ook onze technologische hulpmiddelen.

Het christendom roept ons op om ons leven te richten op het liefhebben van God en de naaste. Daarentegen richt de zonde ons op persoonlijke autonomie en het dienen van onszelf. De ik-gerichtheid van de zonde leidde ons naar persoonlijk samengestelde digitale werelden, die ongekend verslavend en populair zijn. Nu pas zien we in welke schade door deze technologieën wordt aangericht. De roep om verandering wordt steeds sterker, en terecht. Maar ware verandering zal er niet komen totdat we erkennen dat deze technologieën niet zijn ontstaan en niet functioneren in een moreel neutraal vacuüm – maar in een samenleving die doortrokken is van zonde.

Ware verandering zal er niet komen totdat we erkennen dat deze technologieën niet zijn ontstaan en niet functioneren in een moreel neutraal vacuüm – maar in een samenleving die doortrokken is van zonde.

De meeste experts in de film stellen dat onze zielen een oneerlijke strijd hebben te voeren tegen technologie. Het grootste deel van de mensheid wordt eenvoudigweg overweldigd door de macht van een paar tech bedrijven. In die opvatting zit waarheid. Toch kunnen we niet zomaar afstand doen van onze eigen verantwoordelijkheid en de schuld voor nepnieuws, polarisatie en andere misstanden volledig op technologie afschuiven. We moeten ook erkennen dat deze hulpmiddelen in feite functioneren als benzine die op een maatschappij wordt gegoten die al in vuur en vlam staat.

Het is waar dat algoritmische technologieën tot veel in staat zijn. Ze kunnen niet alleen reageren op ons gedrag, maar deze ook daadwerkelijk veranderen. En op die manier worden we steeds meer gevormd om op een uiterst zorgelijke manier te leven. Maar we zijn geen machteloze pionnen en ons onlinegedrag is geen uitgemaakte zaak – hoe geheimzinnig algoritmen ook zijn. We zijn niet slechts onschuldige slachtoffers in een AI-gedreven maatschappij die uiteenvalt. Mensen kiezen ervoor om deze middelen te creëren, en evenzo kunnen wij ervoor kiezen hoe we deze gebruiken – of niet. In feite, met wat we weten over de aard van de zonde en onze kwetsbaarheid voor verleiding, staan wij als christenen voor een groot dilemma. Misschien is de vraag niet hoe we de sociale media moeten hervormen, maar of ze überhaupt hervormbaar zijn.

Hoe nu verder?

De film eindigt met praktische aanbevelingen van de geïnterviewden over hoe we de uitdagingen van sociale media kunnen aanpakken. Deze omvatten het uitschakelen van meldingen op je apparaten en het beperken van de tijd die op sociale platforms wordt doorgebracht, met name voor kinderen en tieners. Sommigen experts bieden aanbevelingen voor overheidsbeleid op dit gebied. Zo wordt er opgeroepen tot het beter reguleren van sociale media, betere privacywetgeving en wetgeving om concurrentie te bevorderen.

Hoe gebruiken we technologie? Om onze eigen ‘ik’ te dienen, of om onze autonomie op te offeren om God en anderen te dienen?

Christenen zullen verschil van mening hebben over het nut van deze voorstellen. Misschien zullen ze het niet eens zijn over wat de beste manier om hier mee om te gaan. Maar we moeten niet vergeten dat het echte ‘sociale dilemma’ niet in Den Haag of in Silicon Valley plaatsvindt, maar in ons eigen hart en onze eigen huizen. Het draait ten diepste om de beslissingen die we elke dag nemen. Hoe gebruiken we technologie? Om het grootste gebod op te volgen (Mattheüs 22:36-39) of om het te negeren? Om ons eigen ‘ik’ te dienen of om onze autonomie op te offeren om God en anderen te dienen?

Het bericht ‘The Social Dilemma’ ** en het échte dilemma verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Het bericht Geschonken en gewantrouwd gezag (1) verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Het kan op zoveel goede manieren gebruikt worden, maar als je niet waakzaam bent dan kan het ook voor ontzettend veel slechte dingen gebruikt worden. Dus, voordat je het aan zet voor de eerste keer, lijkt het mij verstandig dat je even een paar minuten investeert om na te denken en voornemens te maken.

God heeft een plan met jouw telefoon

Technologie is de manier waardoor we het doel waarvoor God ons maakte kunnen uitvoeren.

Technologie is een gave van God. Als we de Bijbel lezen, dan lezen we dat God in het begin twee mensen maakte. Ze waren naakt en alleen in een kleine tuin. En Hij gaf hen een wereldomvattende taak: om zich te verspreiden over de hele wereld en heerschappij daarover te hebben. Om dat te doen moesten ze technologie ontwikkelen.

Als ze groenten wilde planten en oogsten om hun familie te eten te geven, dan moesten ze eerst een ploeg ontwikkelen. Als ze zich wilden verspreiden over de aarde om landen te bezitten en steden te bouwen, dan moesten ze eerst bruggen en boten ontwikkelen. Op die manier is technologie goed. Technologie is de manier waardoor we het doel waarvoor God ons maakte kunnen uitvoeren.

Toen Jezus op aarde was gaf Hij de mensen een nieuwe omschrijving van de opdracht van God, naast de bestaande opdracht. Hij zei ons om het Evangelie, het goede nieuws van redding door Jezus Christus, te verspreiden over heel de aarde. En ook hiervoor geldt: één van de manieren om dat te doen is om nieuwe dingen te ontwikkelen en gebruik te maken van technologie. Daarom letten christenen altijd op de nieuwe technologie die de wereld in beweging brengt. Iedere technologie is een mogelijkheid.

Daarom letten christenen altijd op de nieuwe technologie die de wereld in beweging brengt. Iedere technologie is een mogelijkheid.

Als je de opdrachten die God je gegeven heeft goed begrijpt, dan zie je dat God grote doelen voor ogen heeft met jouw technologie, zelfs je smartphone. Jouw telefoon kun je gebruiken om je leven beter te organiseren, zodat je meer dingen kunt realiseren die er echt toe doen. Je kunt ermee communiceren met anderen, zodat je het goede nieuws kunt doorgeven in hun leven. Je kunt het gebruiken om de Bijbel te lezen en je gebeden te noteren. Je kunt het op honderd verschillende manieren gebruiken die dienstbaar kunnen zijn aan de opdrachten die God je heeft gegeven. Dank God voor jouw smartphone!

Satan heeft een plan met jouw telefoon

God heeft een plan met jouw telefoon, maar dat heeft Satan ook.

Helaas, het verhaal is nog niet compleet. Niet lang nadat God de mens schiep en hem deze wereldwijze missie gaf viel de mens in de zonde. Adam en Eva besloten dat ze God ongehoorzaam zouden zijn. En op het moment dat zij dat deden brachten zij zonde in de wereld. En ook technologie wist daar niet ongeschonden aan te ontsnappen. Ook technologie maakt onderdeel uit van deze gevallen wereld. Deze werkelijkheid betekent dat iedere technologie, dus ook jouw nieuwe telefoon, gebruikt kan worden voor slechte dingen. God heeft een plan met jouw telefoon, maar dat heeft Satan ook.

Omdat dit een wereld is die opgesloten is een grote, kosmische oorlog tussen goed en kwaad maakt ook iedere nieuwe technologie onderdeel uit van dit gevecht. Iedere technologie brengt bepaalde voordelen, maar ook bepaalde gevaren met zich mee. Want tegenover ieder goed ding dat je telefoon kan doen, staat iets slechts dat het kan doen.

Dank God voor je smartphone, maar bid ook voor de wijsheid om er goed mee om te gaan.

Je zult elke dag op ieder moment die keuze hebben – zal je het voor het goede of voor het kwade gebruiken? Zal je het gebruiken om Gods taken uit te voeren die Hij je heeft gegeven, of zal je het gebruiken om die taken te verhinderen? Zal je je telefoon gebruiken om God of Satan te dienen? Dank God voor je smartphone, maar bid ook voor de wijsheid om er goed mee om te gaan.

Jouw hart heeft een plan voor jouw telefoon

Wat heb je meer lief dan God? Op de momenten dat je geen vreugde en vervulling in God vindt, op de momenten dat de zonde zeer verleidelijk is, wat belooft jou dan vreugde? Wat belooft jou dan vervulling? Wat is het dat je zo graag wilt dat je er zelfs voor zou zondigen om het te krijgen?

Voor sommige mensen is dat geld en ze zijn er van overtuigd dat, tenzij zij heel veel geld hebben, ze nooit echt gelukkig kunnen zijn. Ze willen zelfs stelen om het maar te krijgen. Voor andere mensen is het macht en ze geloven dat de manier om gelukkig te worden is om zoveel mogelijk macht over anderen te krijgen. Ze willen er zelfs mensen voor vertrappen of wegpesten om het te krijgen.

Wat het ook voor jou is, de Bijbel noemt het een afgod. Een afgod is iets dat in de plaats komt van God – iets dat, in ieder geval voor een moment, de eerste plaats inneemt in jouw hart. Wat je afgod ook is, het zal een speciale verzoeking voor jou zijn wanneer je jouw telefoon gebruikt.

Als je seksualiteit verafgoodt dan zal je waarschijnlijk verzocht worden om pornografie te kijken op je telefoon. Wist je dat meer dan de helft van alle pornografie tegenwoordig wordt bekeken op mobiele apparaten zoals die van jou? Dat betekent dat veel mensen zoals jij een smartphone kochten, zodat ze berichten konden sturen naar hun vrienden en om foto’s te maken tijdens hun vakantie, maar op de een of andere manier eindigde het in het kijken naar porno. Ze gebruikten deze geweldige, door God gegeven technologie om kwaad te doen in plaats van goed.

Als je populariteit verafgoodt, als gewaardeerd worden en veel volgers hebben je een goed gevoel geeft over jezelf, dan zal je verzocht worden om je telefoon te gebruiken om die afgod na te volgen. Je kunt je camera gebruiken om ongepaste foto’s van jezelf te maken voor Instagam. Of je gebruikt de Facebook-app om harde woorden te spreken over anderen. Je telefoon kan voor zoveel goede dingen gebruikt worden en kan zo velen bemoedigen, maar wordt dan gebruikt om kwaad te doen.

Waar je hart is, daar zal ook je technologie zijn.

Er zijn niet veel mensen die een telefoon kopen om andere mensen pijn te doen of om naar porno te kijken. Maar waar je hart is, daar zal ook je technologie zijn. De manier waarop jij jouw technologie gebruikt, laat jouw hart zien. Het laat zien of je hart op God gericht is en naar het vinden van echte vreugde en vervulling in Hem. Of dat je probeert om namaak-vreugde en vervulling te vinden in de dingen die Hij verbiedt. Op ieder moment, jouw hart heeft een plan met jouw telefoon. Ja, dank God voor jouw smartphone, bid Hem om wijsheid om het goed te gebruiken en bewaar je hart.

Gebruik het tot eer van God

En nu is het tijd om de telefoon uit de doos te halen, het aan te zetten en voor de eerste keer te gebruiken. Als je het in je hand hebt, waarom dat moment niet gebruiken om een gebed te doen? Vraag God om je te helpen je telefoon goed te gebruiken. Beloof Hem op dit moment dat, naar jouw beste vermogens, je het zult gebruiken op de manier die overeenkomt met Zijn bedoelingen. Zoek één of twee gelovige vrienden aan wie je verantwoording afdraagt en die je er geregeld naar vragen.

En nu: maak gebruik van je smartphone en verheerlijk Hem er mee en erdoor!

Het bericht Een brief aan tieners – ‘unboxing’ jouw eerste smartphone! verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Het bericht Machtige media (2) verscheen eerst op Geloofstoerusting.