‘Beste Pastor John! Ik was op zoek naar definities van de soevereiniteit van God en de voorzienigheid van God, maar ik kon er geen een vinden waaruit me het verschil tussen die twee termen duidelijk werd. Kunt u het alstublieft uitleggen, Pastor John? Zijn het synoniemen? Hoe zou u deze heerlijke waarheden omschrijven?’

De hoogste definitie van de werkelijkheid

Dat is een geweldige vraag en zo meteen ga ik er dieper op in. Maar eerst is het heel belangrijk iets te zeggen over definities en dan vooral over definities van woorden die niet in de Bijbel voorkomen. Het woord voorzienigheid komt in bijbelvertalingen niet voor. Wat dat betreft, lijkt het op woorden als Bijbel, bijbels, drie-eenheid, discipelschap, evangeliseren, bijbeluitleg, pastoraat, ethiek, politiek en charismatisch.

Gods soevereiniteit is Zijn recht en macht om alles te doen waartoe Hij besluit.

Geen van deze woorden staat echter in de Bijbel. Dat wijst erop dat de werkelijkheid waarnaar deze woorden verwijzen belangrijker is dan die woorden zelf, ook al zijn die woorden voor ons dierbaar en onmisbaar. Deze woorden zijn dan wel niet geïnspireerd, de werkelijkheid waarnaar ze verwijst is dat zeker wel. Die werkelijkheid is zo diep verweven in de Schrift dat het handig is om een woord te hebben die al die draden van de werkelijkheid bijeenhoudt, alhoewel dat woord zelf dan misschien niet in de Bijbel te vinden is.

Maar wat betekent dit voor de definities die me worden gevraagd? Nou, omdat voorzienigheid niet voorkomt in een specifieke bijbeltekst, ligt de definitie – de betekenis ervan – bijbels gezien niet vast. We kunnen niet zeggen: ‘De Bijbel definieert voorzienigheid op deze manier.’ Dat zouden we alleen kunnen zeggen als het woord voorzienigheid in de Bijbel zou voorkomen.

Dat is altijd zo als je vraagt naar wat iets betekent. Wat betekent voorzienigheid? Wat betekent rechtvaardiging? Wat betekent geloof? Als je vraagt naar wat iets betekent, moet er altijd een betekenisverlener zijn die die betekenis geldigheid verschaft, zodat je kunt zeggen dat het wel dit en niet dat betekent. Als dus niet een van de bijbelschrijvers de betekenisverlener is, moet ik de betekenis van het woord voorzienigheid zelf vaststellen als ik dat woord gebruik. Dat is precies wat ik doe in het eerste hoofdstuk van mijn boek over de voorzienigheid. Maar naar ik hoop, geef ik er geen willekeurige betekenis aan. Als je dat doet, zal niemand je begrijpen. Dan deel je de betekenis niet met anderen, omdat je er een betekenis aan geeft die zo veraf ligt van wat er doorgaans onder wordt verstaan. Dan begrijpt niemand er iets van. Ik probeer dus te blijven dicht bij wat anderen in de kerkgeschiedenis onder het woord hebben verstaan. Maar ik kies de betekenis.

Nu begrijp je dus wat het wil zeggen als we proberen te spreken over de bijbelse visie op voorzienigheid, terwijl de Bijbel dit woord zelf niet gebruikt. Het betekent dus dat het in dit gesprek over de betekenis van voorzienigheid – en in mijn boek – niet gaat over wat de betekenis van het woord voorzienigheid is. Ik heb een betekenis gekozen en gebruik die in mijn boek en ook nu kies ik er een, omdat je me dat vraagt. Het gaat dus hierom: is de werkelijkheid die ik in de Bijbel zie en als voorzienigheid aanduid, daar echt in te vinden? Dat is de vraag. Anders gezegd: is de werkelijkheid die ik zie en in mijn boek beschrijf en met het woord voorzienigheid omschrijf, echt in de Bijbel te vinden?

We moeten er niet over gaan kibbelen of het woord voorzienigheid het beste woord voor die werkelijkheid is. Dat is niet zo belangrijk. De belangrijkste vraag is of er in de Bijbel een werkelijkheid is – dat wil zeggen, of er zo’n werkelijkheid in het universum is – die overeenkomt met mijn beschrijving van het doel, het karakter en de omvang van Gods voorzienigheid.

Almachtig God, Die in alle goeds voorziet

Hier komen mijn antwoorden op je vraag, Massiel. Nee, soevereiniteit en voorzienigheid zijn niet hetzelfde. Gods soevereiniteit is Zijn recht en macht om alles te doen waartoe Hij besluit. Job 42:2: ‘Ik weet dat U alles vermag, en geen plan is onmogelijk voor U.’ Let erop dat niets in deze definitie van soevereiniteit naar Gods wijsheid en Gods plannen verwijst. Het gaat alleen over recht en macht: U hebt het recht en U hebt de macht om te doen waartoe U besluit. Als Hij besluit iets te doen, doet Hij het. Niemand kan Hem dan tegenhouden. Dat is soevereiniteit.

Om soevereiniteit een christelijk en niet slechts een filosofisch concept te maken, moeten we andere zaken inbrengen die we uit de Bijbel over God weten, zoals Zijn wijsheid, rechtvaardigheid, gerechtigheid en genade. Voorzienigheid omvat wel iets wat niet in soevereiniteit zit. Zoals ik het woord gebruik en zoals de meeste christenen dat doen, is voorzienigheid soevereiniteit in dienst van Zijn wijze bedoelingen. Je kunt ook zeggen: voorzienigheid is wijze en doelgerichte soevereiniteit. Omdat Zijn bedoeling zo centraal staat in Zijn voorzienigheid, besteed ik er zo’n honderdvijftig pagina’s aan om te verhelderen wat volgens de Bijbel Gods uiteindelijke bedoeling is.

Het helpt niet erg als je de betekenis van een woord als voorzienigheid probeert te vinden door de etymologie uiteen te rafelen – te kijken naar de geschiedenis van de onderdelen waaruit het woord bestaat: voor-zienigheid. Dat komt doordat het Latijn waarop het teruggaat, meerduidig is. Het kan ‘van tevoren zien’ betekenen, maar ook ‘zien op’. Dan gebruiken we: ‘erop toezien’ of ‘erop letten’. Het is dus een interessant woord. Maar wat betekent het? Het betekent: ‘de stappen zetten die ervoor zorgen dat het gebeurt’.

God ziet erop toe dat werkelijk alles gebeurt wat er moet gebeuren om Zijn bedoelingen te verwezenlijken.

Eigenlijk denk ik dat dit een van de bruikbaarste omschrijvingen van Gods voorzienig handelen is. Het is dat God op alles toeziet. God ziet erop toe dat werkelijk alles gebeurt wat er moet gebeuren om Zijn bedoelingen te verwezenlijken. Jesaja 46:10: ‘Die vanaf het begin verkondigt wat het einde zal zijn, van oudsher de dingen die nog niet plaatsgevonden hebben; Die zegt: Mijn raadsbesluit houdt stand en Ik zal al Mijn welbehagen doen.’ Toezien erop – voor-zien. ‘Ik zal voorzien. Ik zal erop toezien dat alle dingen meewerken aan de bedoeling die Ik met de wereld heb.’

Uit Zijn vaderlijke hand

Ik sluit af met een historisch voorbeeld dat ik zo mooi vind. Het is vraag en antwoord 27 van de Heidelbergse Catechismus, uit 1563.

Vraag. Wat verstaat u onder de voorzienigheid van God?

Antwoord. De almachtige en alomtegenwoordige kracht van God, waarmee Hij hemel en aarde met alle schepselen als door Zijn hand nog onderhoudt en zo regeert, dat loof en gras, regen en droogte, vruchtbare en onvruchtbare jaren, spijs en drank, gezondheid en ziekte, rijkdom en armoede, ja alle dingen ons niet bij toeval, maar uit Zijn vaderlijke hand toekomen.

Dat is een goede samenvatting van Gods voorzienigheid: wijze en doelgerichte soevereiniteit.

Het bericht Is Gods voorzienigheid hetzelfde als Gods soevereiniteit? verscheen eerst op Geloofstoerusting.

En neem de sterren. ‘Sla uw ogen op naar omhoog en zie Wie deze dingen geschapen heeft. Hij is het Die hun leger voltallig tevoorschijn brengt, ze alle bij name roept door Zijn grote vermogen Zijn sterke kracht; er ontbreek er niet één.’ Waarom zijn de sterren er eigenlijk en waarom staan ze precies op die plek? Omdat Hij geweldig machtig is! Ik ben absoluut geen naturalist. Ik zie de hand van God die alle dingen, van atomen tot de sterrenstelsels, door de hele geschiedenis heen, elke milliseconde, bestuurt. Ik weet niet wat voor God jij hebt. Misschien een God Die met Zijn armen over elkaar achterover leunt en de wereld op zijn beloop laat. Dat is niet de Bijbelse God en dus ook niet onze God.

Als Hij zelfs over de sterren gaat, hoe veel te meer over het weer, rampen, ziekte, beperkingen, de dood… In Psalm 147 vanaf vers 15 lezen we. ‘Hij zendt Zijn bevel naar de aarde: Zijn woord loopt zeer snel. Hij geeft sneeuw als wol’. Dat pak van een meter vorige week in de Smoky Mountains was Gods werk. ‘Hij strooit rijp uit als as. Wie is bestand tegen Zijn koude?’ Ik vind het heerlijk om in Minnesota te wonen. Is het daar koud? Dat is Gods werk! Jullie uit California, die net zijn aangekomen, hebben nog geen echte kou gevoeld. ‘Hij zendt Zijn woord en doet dat alles smelten, Hij doet Zijn wind waaien, de wateren stromen.’ Tot zover Psalm 147. Nu Job 37: ‘Ook maakt Hij de wolken zwaar van vocht; Hij spreidt de wolk van Zijn licht uit. Die gaat naar Zijn wijze raad alle kanten uit, om te doen alles wat Hij hun gebiedt op het oppervlak van de wereld, op de aarde. Hij beschikt het voor Zijn land, hetzij tot een roede, hetzij tot goedertierenheid.’

Heerlijk hoe helder de Bijbel spreekt over de soevereiniteit van God over het rijk der natuur.

Het bericht Gods soevereiniteit is zichtbaar in de natuur verscheen eerst op Geloofstoerusting.

In 1898 was er een aardbeving in San Francisco, Oakland. Ik schoof mijn preek voor de volgende zondag terzijde, want het hele land over 63 dodelijke slachtoffers, 3800 gewonden en zes miljard dollar schade doordat de aarde beefde. Ik legde mijn preek aan de kant en preekte over Hebreeën 12:28: ‘Wij hebben een onwankelbaar koninkrijk. Laten wij daarom God dienen op een Hem welgevallige wijze, met ontzag en eerbied.’

Er komen tijden in het leven van een volk waarin wij standvastig gemaakt moeten worden, wanneer alles lijkt te wankelen. Want wij christenen behoren tot een koninkrijk dat onwankelbaar is. Jezus zei: ‘De hemel en aarde zullen voorbijgaan, maar Mijn woorden zullen zeker niet voorbijgaan.’ Petrus zei in zijn tweede brief: ‘De hemelen en de aarde zullen vergaan, en er zal een nieuwe hemel en een nieuwe aarde zijn.’ Wanneer wij dagelijks bidden: ‘Uw Naam worde geheiligd; Uw koninkrijk kome,’ zien we uit naar die grote belofte uit het boek Openbaring:  De koninkrijken van deze wereld zijn uiteindelijk en voor altijd het koninkrijk van onze God.

Er zijn dus tijden – en eigenlijk geldt dit altijd – waarin we eraan herinnerd moeten worden dat ons koninkrijk onwankelbaar is, dat deze wereld haar loop zal volbrengen volgens Gods plan, en dat Zijn volk dan verwelkomd zal worden in een eeuwigdurend, vreugdevol, rechtvaardig, heilig, vredig koninkrijk dat nooit zal wankelen.

Het bericht Iedere president wordt ** een voetnoot verscheen eerst op Geloofstoerusting.

De brieven van Judas en 2 Petrus geven ons aanwijzingen. Judas, vers 6, zegt: ‘De engelen die hun oorspronkelijke staat niet hebben bewaard, maar hun eigen woonplaats verlaten hebben, heeft Hij voor het oordeel van de grote dag met eeuwige boeien in de duisternis in verzekerde bewaring gesteld.’ En 2 Petrus 2 vers 4 zegt: ‘God heeft de engelen niet gespaard toen zij zondigden, maar heeft hen in de hel geworpen en overgegeven aan de ketenen van de duisternis om tot het oordeel bewaard te worden.’

Dit gaat ofwel over het oorspronkelijke verzet of over een later verzet van engelen van God. Maar in principe kunnen we er van uitgaan dat satan erbij betrokken was. Het lijkt er dus op dat sommige van Gods heilige engelen ‘zondigden’. Of zoals Judas zegt, ‘hun oorspronkelijke staat niet hebben bewaard’. Met andere woorden, de zonde was een soort opstand, een verlangen naar meer macht en meer autoriteit dan ze door God ontvangen hadden.

Satan en de andere gevallen engelen zijn dus oorspronkelijk geschapen als heilige engelen die in opstand komen tegen God. Ze verwerpen Hem als hun alles verzadigende Koning. Ze volgen een koers van zelfbevestiging en veronderstelde zelfbeschikking. Ze willen niet ondergeschikt zijn. Ze willen niet door God gezonden worden om anderen te dienen (Hebreeën 1:14). Ze willen het uiteindelijke gezag over zichzelf hebben. En ze willen zichzelf verheffen boven God.

Meest populaire antwoord

Deze gedachten over de oorsprong van satan geven echter geen antwoord op de vraag waarmee we begonnen zijn: Waarom is er een satan? De vraag wordt eenvoudigweg teruggeschoven naar het allereerste begin. Waarom zondigde een heilige engel? Dit is het meest populaire antwoord van onze moderne tijd:

Alle schepselen van God zijn geschapen als ‘vrije morele wezens’. Als God ze anders had gemaakt, zouden ze slechts machines zijn geweest zonder eigen wil. … Om een ‘vrij moreel wezen’ te zijn, impliceert dat men de kracht van ‘keuze’ heeft. … Zolang satan de ‘wil van God’ koos, was er geen ‘kwaad’ in het universum, maar op het moment dat hij ervoor koos om zijn eigen wil te volgen, dan viel hij, en door anderen te overtuigen hem te volgend introduceerde hij ‘kwaad’ in het heelal. (Clarence Larkin, The Spirit World, 12-14)

Er zijn ten minste twee problemen met dit veronderstelde antwoord: (1) het geeft geen antwoord op de vraag en (2) het veronderstelt dat God niet voldoende invloed kan uitoefenen op een moreel verantwoordelijk wezen om dat wezen veilig te houden in de aanbidding van God – om hem te weerhouden van zondigen.

‘Vrije wil’ filosofie

Ten eerste geeft het geen antwoord op de vraag: Waarom heeft een heilige engel gezondigd? Om te zeggen dat een perfecte engel zondigde omdat hij de macht had om dat te doen is geen antwoord. Waarom zou een volmaakte heilige engel in Gods oneindig mooie aanwezigheid plotseling geneigd zijn om God te haten? ‘Vrije wil’ – dat wil zeggen, ultieme zelfbeschikking – is geen antwoord. Het verklaart niets.

‘Vrije wil’ is een naam die op een mysterie is gezet. Maar het is niet de bijbelse naam. Want de Bijbel leert nooit dat er zoiets bestaat als ultieme menselijke, of ultieme demonische, zelfbeschikking. Dat is een filosofisch idee dat aan de Bijbel wordt opgedrongen, maar niet door de Bijbel wordt onderwezen. Het is zelfs zo dat dit filosofische idee een van de eerste ontwerpen van satan voor de mensheid was – om Adam en Eva ervan te overtuigen dat zij uiteindelijk zelfbeschikkend zouden kunnen zijn, en dat dit goed voor hen zou zijn (Genesis 3:4-5). Beide ideeën waren onjuist. Adam en Eva konden uiteindelijk niet zelfbepalend worden, en het was dodelijk voor hen om het te proberen. Het menselijke ras is sindsdien geruïneerd door deze begrippen.

Lastering van Gods reddende kracht

Ten tweede gaat Larkin’s beroep op de zelfbeschikking van de engelen ervan uit dat God niet voldoende invloed kan uitoefenen op een moreel verantwoordelijk wezen om dat veilig te houden in de aanbidding van God voor altijd. Larkin’s dodelijke fout is om aan te nemen dat de engelen ‘slechts machines zouden zijn geweest zonder een eigen wil’ als God een dergelijke invloed had uitgeoefend.

Ook dit is een filosofische veronderstelling die aan de Bijbel wordt opgedrongen, maar niet door de Bijbel wordt onderwezen. Nog sterker, de Bijbel leert op doordringende wijze juist het tegenovergestelde – dat God voldoende invloed uit kan oefenen op moreel verantwoordelijke wezen (Zijn kinderen!) en dat ook doet, om hen voor altijd veilig te houden in de aanbidding van God.

Bijvoorbeeld wanneer de Bijbel zegt dat God ‘zal maken dat u in Zijn verordeningen wandelt’ (Ezechiël 36:27) en dat Hij ‘in u werkt wat in Zijn ogen welbehaaglijk is’ (Hebreeën 13:21), en dat Hij ‘in u werkt zowel het willen als het werken, naar Zijn welbehagen’ (Filippenzen 2:13), en dat het werk dat Hij in ons begon ‘zal voltooien tot op de dag van Jezus Christus’ (Filippenzen 1:6), en dat Hij ‘u zal bevestigen tot het einde toe, zodat u onberispelijk zult zijn op de dag van onze Heere Jezus Christus’ (1 Korinthe 1:8), en dat hen ‘die Hij gerechtvaardigd heeft, die heeft Hij ook verheerlijkt’ (Romeinen 8:30). Als God dit alles zegt, wil Hij dat we ophouden met het onzinnige gepraat over een dergelijke glorieuze invloed die ons in machines zou veranderen. Dat doet het niet. Het is leven-gevende genade. Het is doeltreffend en houdt ons voor altijd veilig. Om het dan ‘het maken tot machines’ te noemen is lasterlijk.

Als God geen soevereine invloed zou uitoefenen op onze eigenzinnige harten, zouden we allemaal wegvallen.

Prone to wander, Lord, I feel it,
Prone to leave the God I love.
Here’s my heart, oh, take and seal it,
Seal it for Thy courts above.

(Come Thou Fount of Every Blessing)

Gods ‘verzegeling’ (Efeze 1:13) – Zijn beslissende, blijvende invloed – verandert ons niet in machines. Het houdt ons voor altijd veilig in de aanbidding van God. Niemand die gerechtvaardigd is, zal niet worden verheerlijkt (Romeinen 8:30). De hemel zal nooit een opstand onder de heiligen zien. Niet omdat we beter zijn dan de engelen, maar omdat het bloed van Jezus het nieuwe verbond voor Gods uitverkorenen heeft veiliggesteld. In dat verbond zegt God: ‘Ik zal Mijn vreze in hun hart geven, zodat zij niet van Mij afwijken’. Hij kocht deze belofte voor Zijn kinderen door Zijn bloed. Zij zullen geen verraad plegen. Laten we zo’n soevereine, barmhartige, blijvende invloed loven. God behoedt ons voor het lasteren van Zijn reddende kracht.

Als God geen soevereine invloed zou uitoefenen op onze eigenzinnige harten, zouden we allemaal wegvallen.

Het is onjuist wanneer Larkin aanneemt dat God Zijn heilige engelen niet had kunnen behoeden voor de zonde – veilig in de aanbidding van God. Het is onjuist om aan te nemen dat een dergelijke soevereine invloed engelen of mensen tot robots zou maken. Dat doet het niet.

De fase van verlossing

Wat is dan wel het antwoord op de vraag: Waarom heeft een heilige engel gezondigd?

Het antwoord is dat God een wijs en genadig doel had. Daarom is het gebeurd. Sommige van Gods heilige engelen zondigden omdat hun val een geschiedenis van verlossing in gang zou zetten. Deze verlossing zou de oneindige wijze doelen van God in de schepping vervullen. Alle ‘ondoorgrondelijke … oordelen’ en alle ‘ondoorgrondelijke … wegen’ van God vloeien uit de diepte van Zijn wijsheid (Romeinen 11:33). ‘Hoe groot zijn Uw werken, HEERE, U hebt alles met wijsheid gemaakt’ (Psalm 104:24). Hij is de ‘alleen wijze God’ (Romeinen 16:27). Alles wat van eeuwigheid tot eeuwigheid gebeurt, gebeurt volgens de wijsheid van Degene ‘Die alle dingen werkt overeenkomstig de raad van Zijn wil’ (Efeze 1:11).

En we weten dat het een genadig doel was. Het was immers Gods plan al vóór de schepping van de wereld om genade te tonen aan onwaardige zondaars. De zonde is ontstaan als onderdeel van een plan om genade te tonen aan de zondaars. ‘Hij heeft ons zalig gemaakt en geroepen met een heilige roeping, niet overeenkomstig onze werken, maar overeenkomstig Zijn eigen voornemen en genade, die ons gegeven is in Christus Jezus vóór de tijden der eeuwen’ (2 Timotheüs 1:9). Het plan vóór de schepping was dat Christus het Lam zou zijn dat voor de zondaars werd gedood – zondaars wiens namen ‘zijn geschreven in het boek des levens van het Lam Dat geslacht is’ (Openbaring 13:8). Christus’ sterven voor zondaren was het plan voordat enige menselijke zonde plaatsvond.

Twee onaantastbare waarheden

Bemerk welke vraag ik hier niet beantwoord. Ik geef geen antwoord op de vraag: hoe is de eerste zonde in het hart van een heilige engel gekomen? De waarom-vraag heb ik beantwoord door te zeggen dat de eerste zonde gebeurde als onderdeel van Gods wijsheid en doelen en planning. Dat veronderstelt echter dat God in staat was om ervoor te zorgen dat de eerste zonde gebeurde zonder Zelf zondaar te zijn en zonder de eerste zondigende engel tot een machine te maken. Ik weet niet hoe God dat gedaan heeft.

Voor mij is dit een van de grote mysteries van de bijbelse leer die ik niet kan verklaren – hoe God de wil van zondige wezens regeert, maar daarbij Zelf niet zondigt en hun verantwoordelijkheid niet wegneemt. Ik zie dat het waar is, want de Bijbel leert het, maar hoe God dit doet blijft een mysterie.

Eerder hierboven zei ik dat ‘vrije wil’ – ultieme zelfbeschikking – de naam is die sommige mensen aan dit mysterie geven. Daar voegde ik aan toe dat dit niet de bijbelse naam is, omdat de Bijbel nooit leert dat er zoiets bestaat als ultieme zelfbeschikking, behalve in God. De Bijbel geeft het mysterie geen naam. Het leert eerder twee waarheden, steeds weer opnieuw: God bestuurt de harten en gedachten van alle zondige wezens zonder Zelf te zondigen, en deze zondaren zijn werkelijk en rechtvaardig verantwoordelijk voor al hun zonden.

Soeverein boven satan

Ons wordt niet expliciet verteld hoe de val van satan verlopen is. Daarom is het verhelderend om te bestuderen hoe God Zich nu verhoudt tot de wil van satan. Is God machteloos als een satanische ervoor kiest om kwaad te doen? Kan God die wil tegenhouden? Of zou dat de wil alleen maar in een machine veranderen? Het Bijbelse antwoord is dat God het recht en de macht heeft om de satan in bedwang te houden wanneer Hij dat wil. Neem deze voorbeelden in acht.

1. Hoewel satan ‘vorst van deze wereld’ (Johannes 12:31) wordt genoemd, zegt Daniël 4:17, ‘de Allerhoogste is Heerser over het koningschap van mensen, en geeft aan wie Hij wil’. Satans wereldheerschappij is ondergeschikt aan die van God.

2. Hoewel onreine geesten overal bedrieglijke en moorddadige dingen doen, heeft Jezus Christus alle macht over hen. ‘Hij geeft onreine geesten met gezag bevel en zij zijn Hem gehoorzaam’ (Markus 1:27).

3. Satan is een brullende leeuw, die sluipt en iemand zoekt om te verslinden (1 Petrus 5:8). Petrus legt uit dat de kaken van deze leeuw eigenlijk het lijden van vervolging zijn: ‘Bied weerstand aan hem, vast in het geloof, in de wetenschap dat hetzelfde lijden ook aan al uw broeders in de wereld opgelegd wordt’ (1 Petrus 5: 9). Maar dit lijden, zegt Petrus, gebeurt niet buiten de soevereine wil van God om: ‘Want het is beter te lijden – als God dat wil – terwijl u goeddoet dan terwijl u kwaad doet’ (1 Petrus 3:17).

4. Satan is al vanaf het begin een moordenaar (Johannes 8:44). Maar God beslist uiteindelijk wie leeft en wie sterft en ook wanneer: ‘Als de Heere wil en wij leven, dan zullen wij dit of dat doen’ (Jakobus 4:15).

5. Wanneer satan Job wil vernietigen en wil bewijzen dat God zijn schat niet is, moet hij eerst toestemming van God krijgen voordat hij zijn bezittingen (Job 1:12) of zijn lichaam (Job 2:6) aanvalt.

6. Satan is een grote verleider. Hij wil dat we zondigen. Lukas vertelt ons dat satan achter de drie ontkenningen van Petrus zat. ‘Satan heeft u allen opgeëist om te ziften als de tarwe’ (Lukas 22:31). Maar Jezus is soeverein over het werk van deze verleider en de uitkomst ervan. Hij zegt tegen Petrus: ‘Maar Ik heb voor u gebeden dat uw geloof niet ophoudt. En u, als u eens tot inkeer gekomen bent, versterk dan uw broeders’ (Lukas 22:32). Het is geen ‘stel dat dat gebeurt…’, maar ‘wanneer dat gebeurt…’. Christus regeert over alle ontwerpen van satan. Satan wil Petrus laten falen. Jezus wil hem geschikt maken voor leiderschap.

7. Paulus zegt in 2 Korinthe 4:4 dat satan ‘de gedachten van de ongelovigen heeft verblind.’ Twee verzen later verwijdert God echter deze blindheid. ‘Want God, Die gezegd heeft dat het licht uit de duisternis zou schijnen, is ook Degene Die in onze harten geschenen heeft tot verlichting met de kennis van de heerlijkheid van God in het aangezicht van Jezus Christus’ (2 Korinthe 4:6).

Nu terug naar de vraag over de oorsprong van satans’ zondigheid. Is God hulpeloos ten opzichte van de wil van Zijn eigen engelen? Is er een macht buiten Hemzelf die Zijn heerschappij over hun keuzes en plannen beperkt? Mijn conclusie is dat de Bijbel, van begin tot eind, God toont als heerser over satan en zijn demonen. Hij heeft het recht en de macht om hen te beperken wanneer Hij dat wil.

Het mysterie bewaken

De samenvatting van waar een zondige satan vandaan kwam is dus dit: hij was een heilige engel die op mysterieuze wijze de voorkeur gaf aan zelfverheffing boven God-verheffing. Hij viel in de waan dat ultieme zelfbeschikking mogelijk was voor een eindig schepsel. Dit had voor hem de voorkeur boven onderwerping aan God. Deze val maakte deel uit van Gods allesoverheersende plan. Het heeft Hem niet van Zijn stuk gebracht. Hoe God ervoor zorgde dat dit deel van Zijn plan tot stand kwam zonder Zelf te zondigen en zonder satan in een machine te veranderen, weet ik echter niet.

Dit mysterie proberen te verklaren met de zogenaamde ‘vrije wil’ – oftewel, de ultieme zelfbeschikking – is onbijbels en leeg. Het is onbijbels, omdat het idee dat een van Gods schepselen de ultieme zelfbeschikking heeft nergens in de Bijbel wordt onderwezen. Het is inhoudsloos, omdat het niks verklaart. Simpelweg beweren dat een heilige engel de ‘macht om te kiezen’ had, biedt geen verklaring voor het feit dat een volmaakt heilig wezen in Gods oneindig mooie aanwezigheid plotseling geneigd zou zijn om God te haten.

Van begin tot eind laat de Bijbel zien dat God heerser is over satan en zijn demonen.

We moeten ons hoogstwaarschijnlijk laten leiden door de terughoudendheid van de Bijbel om over de oorsprong van satan te spreken. Hij is al aanwezig op de eerste pagina’s van de Bijbel zonder enige uitleg. Het mysterie van zijn eerste zonde blijft dus onopgelost. We omringen het en bewaken het met de Bijbelse waarheid, zodat onbijbelse en inhoudsloze verklaringen zich niet als een mist over de Schrift verspreiden en de glorie van Gods verlossende doel verduisteren.

Het bericht Het mysterie van de val van satan verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Onze stem is als gras. Die van Hem is als graniet. ‘Het gras is verdord en zijn bloem is afgevallen. Maar het Woord van de Heere blijft tot in eeuwigheid’ (1 Petrus 1:24-25). Zijn woorden in de Schrift kunnen ‘niet van haar kracht beroofd worden’ (Johannes 10:35). Wat Hij zegt is ‘recht en zuiver’ (Psalm 19:9). Naar God luisteren en Hem vertrouwen is als het bouwen van je huis op een rots in plaats van op zand (Mattheüs 7:24).

Volkomen wijs

Zijn stem is niet alleen betrouwbaar; Hij is volkomen wijs in elke situatie. ‘Hij is wonderbaar van raad, Hij is groot in wijsheid’ (Jesaja 28:29). ‘Zijn inzicht is onmetelijk’ (Psalm 147:5). Wanneer Hij ons advies geeft als het gaat over het coronavirus dan is dat solide, betrouwbaar en duurzaam. ‘De raad van de HEERE bestaat voor eeuwig’ (Psalm 33:11). ‘Gods weg is volmaakt’ (2 Samuël 22:31).

De woorden van God zijn in deze tijd niet alleen waar en wijs, ze zijn ook kostbaar en zoet. ‘Zij zijn begerenswaardiger dan goud, … zoeter dan honing en honingzeem uit de raat’ (Psalm 19:10). Zijn woorden geven ons leven: ‘Heere, naar wie zullen wij heen gaan? U hebt woorden van eeuwig leven’ (Johannes 6:68). En met het eeuwige leven wordt ons ook onwankelbare vrede en vreugde geschonken: ‘Uw woord is mij tot vreugde en tot blijdschap in mijn hart’ (Jeremia 15:16).

Gods bittere voorzienigheid

In deze periode van Gods bittere voorzienigheid waarin we verkeren gaat deze zoetheid desondanks niet verloren – niet als we het geheim van ‘bedroefd, maar toch steeds blij’ hebben geleerd (2 Korintiërs 6:10). Het geheim is dit: terwijl we weten dat Zijn soevereiniteit het coronavirus zou kunnen stoppen en dat toch niet doet, is het tegelijkertijd Zijn soevereiniteit waardoor onze ziel veilig is. Sterker nog, niet alleen veilig – maar het bemoedigd ons met de hoop, dat degenen die Hem vertrouwen, liefdevol bij de hand genomen worden, zelfs tot in de dood.

‘Zie dan de goedertierenheid en de strengheid van God’ (Romeinen 11:22). Zijn voorzienigheid is zoet en bitter tegelijk. Naomi zondigde niet toen ze zei: ‘De Almachtige heeft mij grote bitterheid aangedaan’ (Ruth 1:20). Dat was de werkelijkheid. En ze zei het op het moment dat al haar bezittingen en inkomsten als sneeuw voor de zon waren verdampt.

Dit is niet het moment voor allerlei sentimentele opvattingen over God. We zitten echt in een bittere tijd. En God heeft daar Zijn hand in. We weten dit heel zeker omdat Hij ‘alle dingen werkt overeenkomstig de raad van Zijn wil’ (Efeze 1:11). Alle dingen. Er valt niet één musje op de grond zonder de wil van onze hemelse Vader (Mattheüs 10:29).

God regeert

De natuur is niet soeverein. Satan is niet soeverein. De zondige mens is niet soeverein. God is soeverein, Hij regeert over hen allen (Lukas 8:25; Job 1:12; 2:6; Handelingen 4:27-28). En daarom zeggen we het met Job mee: ‘Ik weet dat U alles vermag, en geen plan is onmogelijk voor U’ (Job 42:2).

Daarom heeft God niet alleen alle verstand van het coronavirus; Hij heeft er ook een bedoeling mee. God doet niets zomaar en Hij laat ook niets zomaar toe, Hij heeft er altijd een wijze bedoeling mee. Er gebeurt gewoon nooit iets zomaar. Alles komt voort uit de eeuwige raad van God (Efeze 1:11). Alles wat Hij doet is wijs. Alles wat Hij doet is doelgericht. En degenen die op Jezus Christus vertrouwen werkt alles mee ten goede. Voor degenen die Hem niet vertrouwen is het opnieuw een barmhartige wake-up call: ‘Kom! En laat hij die dorst heeft, komen; en laat hij die wil, het water des levens nemen, voor niets’ (Openbaring 22:17).

Onze hoop en ons gebed is dat wij je mogen helpen zodat jouw ziel zich zal verankeren in het Woord van God. Dat je de grootsheid, heerlijkheid en waarde van Jezus Christus mag zien (Filippenzen 3:8). Dat je Hem zal koesteren boven gezondheid en leven (Psalm 63:3). En dat God in jou verheerlijkt zal worden terwijl jij jouw diepste voldoening in Hem vindt.

Dit zal ik ter harte nemen, daarom zal ik hopen:
Het is de goedertierenheid van de HEERE dat wij niet omgekomen zijn,
dat Zijn barmhartigheid niet opgehouden is!
Nieuw zijn ze, elke morgen; groot is Uw trouw!
Mijn deel is de HEERE, zegt mijn ziel,
daarom zal ik op Hem hopen.’ (Klaagliederen 3:21-24)

Het bericht Gods soevereiniteit ** in tijden van corona verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Het bericht Lijdt God aan ons lijden? verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Het bericht Genade tegenover onrecht verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Het bericht Spreekt John Piper niet te positief over Gods leiding in het lijden? verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Het bericht Zending in de theologie van John Piper verscheen eerst op Geloofstoerusting.