Het bericht ‘Mijn gemeente zit vol met ongelovigen’ verscheen eerst op Geloofstoerusting.

In de vorige aflevering zagen we hoe belangrijk het is om in de preek rekening te houden met onkerkelijke bezoekers. Toch is het allereerst de taak van een voorganger om zich tijdens de zondagse diensten te richten tot mensen die al christen zijn. Hij moet de plaatselijke gemeente opbouwen, en de gemeente moet luisteren, bereid om zich te onderwerpen aan Christus als het hoofd van de gemeente. Dat is in de eerste plaats ons publiek. Als ik een preek voorbereid, heb ik dan ook vooral de gelovigen op het oog.

Welke boodschap moet een predikant hebben voor mensen die al christen zijn?

Vermaan christenen en wijs ze terecht

Johannes leert ons dat de zonde een rol blijft spelen in het leven van de gelovige. ‘Als wij zeggen dat wij niet gezondigd hebben, maken wij Hem tot leugenaar en is Zijn woord niet in ons’ (1 Johannes 1:10). Dit vers steekt een beetje, alsof Johannes wist dat gelovigen geneigd zijn om hun zonde te bagatelliseren, hun heiliging wat meer aan te zetten en de Heere te verloochenen.

Daar komt bij dat Paulus schrijft: ‘Heel de Schrift is door God ingegeven en is nuttig om daarmee te onderwijzen, te weerleggen, te verbeteren en op te voeden in de rechtvaardigheid’ (1 Timotheüs 3:16). Als een voorganger preekt, zal de waarheid van Gods Woord dus altijd ook vermaning en terechtwijzing inhouden.

Zonder vermaning en terechtwijzing mist er iets fundamenteels in echte bijbelse prediking.

Geen enkele predikant wil bekendstaan als iemand die gemeenteleden de grond in boort. Maar trouw aan Gods Woord zijn betekent wel dat je op zijn tijd ook mensen moet vermanen. Dat is een van de redenen waarom de roeping tot het ambt niet licht opgevat moet worden. Als we deze taak trouw willen vervullen, moeten we ons afvragen bij elke tekst waarover we preken: in welk opzicht kan dit gedeelte gelovigen opscherpen of terechtwijzen? Stelt deze tekst biddeloosheid aan de kaak? Roddel misschien? Afgodendienst? Het antwoord kan soms afhangen van de situatie in de plaatselijke gemeente, maar kan ook iets zijn wat van toepassing is voor alle christenen. Hoe het ook zij, zonder vermaning en terechtwijzing mist er iets fundamenteels in echte bijbelse prediking.

Bemoedig christenen en zorg voor goed voedsel

Gelukkig houdt preken voor gelovigen meer in dan alleen vermaning en terechtwijzing. Het betekent ook dat je mensen bemoedigt en voedt met het woord van God. Een gelovige is volledig afhankelijk van het Woord. Zoals Jezus het zei: ‘De mens zal niet van brood alleen leven, maar van elk woord dat uit de mond van God komt’ (Mattheüs 4:4; Deuteronomium 8:3). Als een christen naar de kerk komt, komt hij dus om gevoed te worden met woorden van leven.

Natuurlijk kan een gelovige ook op andere momenten in de week opgebouwd worden door het Woord van God, maar de prediking speelt een centrale rol in zijn levensonderhoud. Dat zien we ook in Titus 1 vers 1 tot 3, waar Paulus schijft dat het eeuwige leven geopenbaard wordt door de prediking van het Woord van God. Christenen worden bemoedigd en gevoed door preken. We moeten bij elk bijbelvers de vraag stellen: in welk opzicht kan een christen gevoed, opgebouwd of bemoedigd worden door deze tekst?

Stel bij elk bijbelvers de vraag: in welk opzicht kan een christen gevoed, opgebouwd of bemoedigd worden door deze tekst?

Een van de dingen die mij als predikant het meest bemoedigen, is dat de gemeente niet samenkomt omdat ze mij nodig heeft, maar omdat ze het leven nodig heeft, en dat is te vinden in het gepredikte Woord! Preken is gewoon de taak waarvoor ze mij hebben gevraagd. Het is mijn opdracht om geestelijke voedsel te bereiden. Wat een voorrecht om door God gebruikt te worden om met Zijn eigen Woord Zijn kinderen te onderhouden, te voeden en op te bouwen!

Heilig en versterk christenen

De Zoon bad of de kinderen van de Vader geheiligd zouden worden en meer gelijkvormig zouden worden aan Christus. Jezus wist dat Zijn volgelingen allerlei vormen van lijden en smaad zouden moeten doorstaan omdat ze Zijn Woord ontvangen hadden (Johannes 12:14). Toch bad Hij niet of ze uit de wereld weggenomen zouden worden. Hij bad om heiliging. En hoe worden christenen heiliger? Jezus bad: ‘Heilig hen door Uw waarheid; Uw Woord is de waarheid’ (Johannes 17:17).

De boodschap van God zou de kinderen van God heiligen. Christenen worden heiliger als ze de blijde boodschap en het geheel van de Schrift begrijpen en daar ook uit leven (zie ook 2 Timotheüs 3:17). Een heilig Woord wordt gevolgd door een heilig volk.

Natuurlijk is de heiligmaking voornamelijk Gods werk. Hij is Degene Die werkt in het leven van de gelovige (Filippenzen 2:13 en Hebreeën 13:20-21 en Die ervoor instaat dat christenen alles krijgen wat ze nodig hebben om Hem de eer en de heerlijkheid te geven. Dat is precies wat er gebeurt als Hij de heiligen samenbrengt om de waarheid van Zijn Woord te horen. Het hoeft ons niet te verbazen dat ze worden aangevuurd tot liefde en goede werken (Hebreeën 10:24).

Voorgangers hebben het heerlijke voorrecht dat ze een middel kunnen zijn om zondaren kracht te geven voor de taak om daadwerkelijk als christen te leven. In Psalm 1 wordt de welzalige man die vreugde vindt in Gods wet vergeleken met een boom die geplant is bij de waterstromen, een boom die vrucht draagt en sterk is. Het is niet moeilijk om de analogie te zien. Een christen draagt vrucht en is sterk als hij gevoed wordt en zich verheugt in de wet van de Heere. En preken zijn een belangrijk middel om een christen richting te geven in het overdenken van Gods wet.

Ook al kan een voorganger mensen niet welzalig maken (gelukkig mogen we dat aan God en Zijn Geest overlaten!), hij mag Gods volk wel voeden met het Woord van God. Predikanten kunnen als de waterstroom zijn die het Woord van God bij de boom brengt en hem sterk laat worden, week in week uit, maand in maand uit, jaar in jaar uit.

Een accountant maakt de balans op aan het eind van de maand en een directeur houdt precies in de gaten hoe zijn onderneming het boekjaar afsluit, maar voor een predikant ligt dat anders. Het is maar de vraag of hij ooit zal zien dat zijn werk vrucht heeft gedragen, dat levens zijn veranderd, dat harten zijn aangeraakt. Aan deze zijde van het graf kan het resultaat niet gemeten worden. Dergelijke vruchten kun je niet in manden verzamelen. En toch is er vrucht. Het gepredikte Woord van God heiligt en versterkt door Gods genade zondige mensen. Zo worden ze klaargemaakt om zelf ook weer werken van genade te verrichten.

Daag christenen uit en laat ze groeien

Discipelen moeten de Schrift steeds beter leren verstaan. Ze zijn geneigd om veel te gemakkelijk en kritiekloos naar preken te luisteren, en lijken veel te weinig op de Bereërs in Handelingen 17, die onderzochten of dat wat ze hoorden klopte. Goed doorwrochte verklarende prediking daagt een discipel uit en geeft hem iets om over na te denken en om te onderzoeken.

James W. Alexander uitte eens kritiek op oppervlakkige prediking: ‘In deze preken vinden we allerlei waardevolle Schriftuurlijke elementen, veel originele en ontroerende voorbeelden, goede argumenten, scherpe aansporingen en grote vertroostingen. Op zichzelf genomen is er weinig tegenin te brengen, als je preken ziet als redevoeringen vanaf een preekstoel. Maar als verklaring van de Schrift stellen ze bar weinig voor. Ze lossen in geen enkel opzicht moeilijkheden die vanuit de geïnspireerde tekst tot ons komen. Ze geven geen weidse vergezichten. Ze worden misschien wel een leven lang herhaald zonder dat de gemeente ook maar in de verste verte leert hoe je tot een doorwrochte interpretatie van de tekst kunt komen.’

Christenen hebben prediking nodig die naar de Schrift is: prediking die vermaant en terechtwijst, bemoedigt en voedt, heiligt en versterkt, uitdaagt en groei bevordert.

Preken die christenen uitdagen en laten groeien hoeven niet hoogdravend of moeilijk te zijn (zo is preken überhaupt niet bedoeld). Maar dit soort preken worden wel gehouden door mannen die zich hebben ondergedompeld in de tekst. Een voorganger die veel tijd besteed aan preekvoorbereiding hoeft zich bijna nooit af te vragen hoe het gedeelte waar hij over preekt christenen uitdaagt en hun groei bevordert. Gods Woord heeft zelf alles al in zich om Gods bedoeling ermee waar te maken (Jesaja 54:10-11). Alle moeite die de predikant gedaan heeft betaalt zich uit doordat de gemeente de vruchten plukt van zijn ijver.

In mijn gemeente proberen we trouw te zijn aan de Schrift, of we in een paar preken nu enkele verzen behandelen of een compleet Bijbelboek – dat laatste heb ik onlangs gedaan met het boek Job. Voor het eerst in jaren komen studenten weer naar de kerk omdat de prediking hen uitdaagt om te groeien. Een ouder echtpaar vertelde me onlangs dat ze de diensten graag bezoeken omdat ze ’s middags tijdens het eten geestelijke gesprekken kunnen voeren naar aanleiding van de preek. Je kunt denk ik niet zeggen dat we fantastisch missionair bezig zijn, en je hoort ook niemand beweren dat ik het bijzonder overtuigend kan brengen. Er is nog genoeg ruimte voor verbetering. Maar door Gods genade stellen we ons wel steeds meer open voor Gods Woord – en dat overtuigt mensen en verandert levens!

Christenen hebben prediking nodig die naar de Schrift is: prediking die vermaant en terechtwijst, bemoedigt en voedt, heiligt en versterkt, uitdaagt en groei bevordert.

Nu we het over niet-christenen en christenen hebben gehad, lijkt dit een logisch moment om af te ronden. Maar predikanten moeten oog hebben voor nóg een categorie mensen: gemeenteleden. Daarover meer in het laatste deel van deze serie.

Bekijk onze boeken van 9Marks voor meer informatie over dit onderwerp!

Het bericht Preken voor ongelovigen, gelovigen en de gemeente (2) verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Mensen vragen zich wel eens af of het idee van gemeente-zijn niet achterhaald is. Geloven is toch een persoonlijk zaak? Bovendien, je kunt je geestelijke kost tegenwoordig overal vandaan halen; daar heb je de gemeente toch niet voor nodig? Met andere woorden: ‘Is de gemeente nou werkelijk zo belangrijk?’

Volgens Marcel is geloven inderdaad iets persoonlijks, maar tegelijkertijd benadrukt hij: ‘Geloven doe je niet in je eentje.’ En Laurens vult aan: ‘De enige echte methode die God heeft gegeven om zijn evangelie in deze wereld te verspreiden.’ Hoe zit dat precies? En wat zijn dan kenmerken van een gezonde gemeente?

Aan de hand van twee boeken over gemeente-zijn proberen de mannen deze vragen te beantwoorden. Eén van de kenmerken uit het boek Wat is een gezonde gemeente is bijvoorbeeld bijbelverklarende prediking. Volgens Mark Dever, de schrijver van het boek, is dit zelfs essentieel voor een gezonde gemeente. Naar aanleiding van deze kenmerken van een gezonde gemeente, zegt Laurens: ‘Gezonde leer is als het ware de motor van een gezonde gemeente. Maar de gemeente is veel meer dan alleen de zondagochtend; zo zouden ook gemeenschap en discipelschap een belangrijke rol moeten spelen in de gemeente en het dagelijks leven van de leden.’

Met andere woorden: de gemeente is essentieel voor het christenleven en is een verantwoordelijkheid voor iedere christen. En misschien is dit ook wel de spannendste vraag van deze podcast: ‘Welke rol speel jij in de gemeente?’ Dit – en nog veel meer – in de tweede aflevering van Godgericht in gesprek!

Het bericht Wat is een gezonde gemeente? – en ben jij een gezond lid? verscheen eerst op Geloofstoerusting.

‘Ik moet doen wat goed of authentiek voelt’

God heeft ons naar zijn beeld geschapen, zowel rationeel als emotioneel. Maar als een van de twee de ultieme plek inneemt, voldoen we niet aan zijn beeld. Daarom is de ultieme autoriteit die jongeren vandaag de dag toekennen aan gevoelens, emotie en authenticiteit, problematisch. Emoties hebben een plek, maar ze kunnen onvoorspelbare leugenaars zijn. Wat ‘goed voelt’ in ons hart, kan misleidend zijn (Jeremia 17:9). Wat ‘authentiek’ of ‘echt’ lijkt, is niet per se een betrouwbare bron van wijsheid. Hoe eerder we leren om kritisch naar onze gevoelens te kijken, in plaats van ze onvoorwaardelijk te volgen, hoe beter.

Hoe eerder we leren om kritisch naar onze gevoelens te kijken, in plaats van ze onvoorwaardelijk te volgen, hoe beter.

‘Ik moet iets bijzonders doen met mijn leven’

Als we eerlijk zijn bedoelen de meesten van ons hiermee: ‘ik wil beroemd worden’ of ‘ik wil viral gaan’ of ‘ik wil een influencer worden’. Maar deze houding zwakt alledaagse dingen nogal af. Het doodgewone vervullen van je taken: de alleenstaande moeder die haar kinderen probeert op te voeden terwijl ze drie verschillende banen heeft; de voltijdstudent die nachtdiensten draait om rond te komen. Zijn zij ook niet buiten gewoon? In plaats van zich bezig te houden met beroemd, rijk en machtig worden, moeten christelijke studenten inzien dat gehoorzaamheid en trouw de meest bijzondere roeping kunnen zijn.

‘Ik zal me niet meer eenzaam voelen als ik getrouwd ben’

Singles hebben geen monopolie op eenzaamheid. De meeste getrouwde mensen voelen zich ook weleens eenzaam in hun huwelijk. Sterker nog, een gevoel van eenzaamheid als getrouwde kan nog veel uitdagender zijn dan eenzaamheid als single. Het ultieme antwoord op eenzaamheid ligt niet in het huwelijk of in vriendschap, maar in het vinden van onze voldoening in Christus en onze gemeenschap met Hem (Psalm 17:15).

‘Mijn pornoverslaving zal verdwijnen als ik getrouwd ben’

Veel jonge gelovigen denken dat hun worsteling met pornografie weggaat als ze trouwen. Maar pornoverslavingen komen niet simpelweg door opgekropte seksuele behoeftes, maar door veel diepere verlangens – om geliefd, geaccepteerd en bevestigd te worden – die alleen maar vervuld worden in de liefde van onze Vader voor ons in Christus (Mattheüs 11:28; Kolossenzen 3:1-4). Als we in het Evangelie geen vrijheid van pornografie vinden, voordat we trouwen, zal dit rampzalige gevolgen hebben voor ons huwelijk.

‘Ik heb het te druk om deze week naar de kerk te gaan’

Het leven wordt niet minder druk na onze studententijd. Ik ken bankiers die 90 uur in de week werken en zelden een zondagse kerkdienst missen. De realiteit voor drukke studenten is dat ze bijna altijd vooruit kunnen werken, afspraken kunnen verzetten of eerder naar bed gaan om tijd te maken voor een kerkdienst. De meeste van ons waren ooit studenten. We weten uit ervaring dat als we echt tijd wilden maken voor de kerk, we dat deden (Hebreeën 10:25).

‘Ik doneer wel geld als ik een echte baan heb of als ik mijn schulden heb afbetaald’

De realiteit is: als ik geen gaven geef wanneer ik weinig heb, doe ik dat ook niet als ik veel heb. De meesten van ons zullen het grootste deel van ons leven met schulden zitten. Of het nu studieschuld, creditcard of hypotheek is. Als we alleen maar uit overvloed geven, zullen we nooit iets geven, omdat we altijd in de schulden zitten. Vrijgevigheid moet een kwestie van discipline en principe zijn. (Markus 12:41-44), of we nu veel of weinig hebben. Als we dit niet vroeg leren, gaat het ons later meer moeite kosten.

‘Kerklidmaatschap is optioneel voor studenten’

Veel studenten zijn niet bekend met het concept van kerklidmaatschap. Bovendien vragen sommige studenten zich wellicht af waarom ze lid zouden moeten worden van een kerk waar ze de helft van het jaar toch niet aanwezig zijn (laat staan na hun afstuderen). Maar het bijbelse argument voor kerklidmaatschap staat als een paal boven water en studenten zijn geen uitzondering op deze regel.

Het bericht Zeven leugens die christelijke studenten zichzelf wijsmaken verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Hoewel ik er uren werk in had gestoken, kregen maar weinig mensen de mensen de poster te zien nadat ik hem op een prachtige zichtlocatie in onze kerk had opgehangen. Ik had hem opgehangen zonder er toestemming voor te vragen (daar had ik helemaal niet over gedacht). Maar het duurde niet lang voor er toestemming kwam – om de poster zo snel mogelijk weg te halen.

Tijdens mijn studie theologie ging ik steeds meer ging begrijpen van Gods genade. Met dat mijn geloof groeide, groeiden ook mijn zorgen over naamchristendom. Van veel zogenoemde bekeringen bleek het voor mij achteraf gezien duidelijk dat het niet echt was geweest. Ik keek met achterdocht naar alle evangelisatieactiviteiten die verantwoordelijk waren voor al die optimistische groeicijfers. En nog belangrijker: ik was sceptisch over al die mensen die zo zeker van hun zaligheid en tegelijk zo passief waren.

Een cruciale woordenwisseling

In de tijd dat ik bezig was met mijn promotieonderzoek, ging ik me nog nadrukkelijker bezig houden met het thema kerk-zijn, en in het bijzonder met het belang van de plaatselijke gemeente. Ik herinner me een woordenwisseling met een vriend die bij een interkerkelijke organisatie werkte. Hij en ik gingen allebei naar dezelfde kerk. Ik was daar lid geworden toen we naar de stad verhuisd waren. Hij had er een aantal jaren later voor gekozen om de diensten te gaan bijwonen, maar dan alleen de ochtenddiensten. En dan kwam hij ook nog eens pas halverwege de dienst binnen, als de preek ging beginnen. Op een dag sprak ik hem daarop aan.

Hij reageerde eerlijk en recht doorzee, zoals hij was. ‘Ik heb niet echt iets aan de rest van de dienst’, zei hij. ‘Heb je ooit overwogen om je bij de gemeente aan te sluiten?’ vroeg ik. Hij was oprecht verbaasd en antwoorde grinnikend: ‘Aansluiten bij de kerk? Ik zou echt niet weten waarom. Ik weet waarvoor ik hier op aarde ben, en al die mensen zouden me alleen maar afremmen.’ Dat klinkt koud en hard als je het zo leest, maar hij zei het met het typische, oprechte enthousiasme van een begaafde evangelist, die geen uur wil verspillen van de tijd die de Heere hem gegeven heeft. Hij wilde zijn tijd zo goed mogelijk besteden en al dat gedoe rond kerkbezoek en aansluiting zoeken bij een gemeente leek hem totaal irrelevant.

Afremmen. Dat woord echode in mijn hoofd. Afremmen. Er kwamen allerlei gedachten in mij op, maar het enige wat ik uiteindelijk zei was: ‘Als je je aan hen verbindt zal dat jou misschien wel afremmen, maar heb je er ooit aan gedacht dat jij hen dan misschien kunt helpen om meer vaart te maken? Heb je overwogen dat dat misschien wel onderdeel is van Gods plan met hen – en met jou?’

Het gesprek ging nog even door, maar voor mijzelf was het ineens ook glashelder geworden: het is Gods bedoeling om ons te gebruiken in de levens van mensen om ons heen – zelfs als we daardoor geestelijk soms iets moeten inleveren.

Leren van de congregationalisten

In die tijd bestudeerde ik ook het puritanisme, wat me de mogelijkheid bood om met te verdiepen in de theologische debatten over verschillende vormen van kerkbestuur in de Engelse gouden eeuw en daarna. Vooral de verhitte discussie tijdens de Westminister synode volgde ik met interesse. Sommige congregationalisten stelden dat pastoraal autoriteit alleen mogelijk was binnen een pastorale relatie. Die gedachte sprak me aan. Ze stelden dat het gezag uiteindelijk bij de plaatselijke gemeente lag, en dat was Bijbels goed te onderbouwen (zie Mattheüs 18:17, 1 Korinthe 5, 2 Korinthe 2, Galaten en 2 Timotheüs 4). De rol die de predikant en de gemeente in het leven van een gewone gelovige spelen, leek in mijn denken alleen maar groter te worden.

En toen werd ik in 1994 zelf predikant. Ik had altijd al wel waardering gehad voor het ambt van ouderling en was zelf ook al ouderling geweest in twee verschillende gemeenten. Maar nu ik predikant was – in feite ben je dan ouderling met een bijzondere taak – ging ik nog meer nadenken over het gewicht van dit ambt (en kwam het ook dichterbij). Teksten zoals Jakobus 3:1 (‘een strenger oordeel ontvangen’) en Hebreeën 13:17 (‘rekenschap moeten afleggen’) weerklonken steeds luider in mijn hoofd. Ook de omstandigheden werkten eraan mee dat ik steeds meer zicht kreeg op het belang dat God hecht aan de gang van zaken in de plaatselijke gemeente.

Ik herinner me dat ik een citaat las van John Brown, die in een brief vaderlijke adviezen meegaf aan een van zijn leerlingen, die onlangs was aangesteld in een kleine gemeente. Hij schreef: ‘Ik ken je ijdelheid en ik weet dat je je gekrenkt voelt omdat je gemeente heel klein is vergeleken bij die van je broeders. Maar laat deze oude man je ervan verzekeren: als je voor de rechterstoel van de Heere Christus zult staan om rekenschap over hen af te leggen, dan zul je vinden dat je meer dan genoeg hebt gehad aan deze gemeente.’ Als ik de gemeente zag zitten waar ik over aangesteld was, voelde ik het gewicht van die rekenschap die ik aan God zou moeten afleggen.

Iedereen, maar vooral elkaar liefhebben

Het belang van de plaatselijke gemeente kwam ook telkens weer naar voren tijdens mijn doordeweekse werk. Het bepreken van de evangeliën en daarna de brieven gaf me steeds nieuwe mogelijkheden om de noties van christelijke liefde verder te verfijnen. Zo zagen we dat sommige teksten ons weliswaar leren dat we als christenen iedereen lief moeten hebben (zie bijvoorbeeld 1 Thessalonicenzen 3:12), maar dat veel gedeelten die vaak worden gebruikt om deze les over te brengen in feite leren dat we elkáár lief moeten hebben. Ik herinner me dat ik in een preek over Mattheüs 10 liet zien dat de bekers koud water die uitgedeeld moeten worden bedoeld zijn voor de discipelen van Jezus. Na de dienst kwam er iemand verhaal halen omdat ik het vers had geruïneerd dat haar levensmotto was.

Voor mij kwamen al die ‘elkaar’-gedeelten juist tot leven en onderstreepten ze de theologische waarheid waar ik eerder al van overtuigd was geraakt: dat God geeft om Zijn gemeente. Terwijl ik Efeze 2 en 3 bepreekte, werd me duidelijk dat de gemeente het middelpunt is van Gods plan om Zijn wijsheid te tonen aan de hemelse machten en krachten. Toen Paulus de ouderlingen van Efeze toesprak, duidde hij de gemeente aan als de mensen die ‘Hij verkregen heeft door Zijn eigen bloed’ (Handelingen 20:28). En eerder al, toen Saulus op de weg naar Damascus staande werd gehouden, vroeg de opgestane Christus niet aan Saulus waarom hij deze christenen vervolgde, of de gemeente. Nee, Christus identificeerde Zich zo strek met Zijn kerk, dat Hij Saulus voor de voeten wierp: ‘Waarom vervolgt u Mij?’ (Handelingen 9:4). Het was duidelijk dat de gemeente centraal stond in Gods plan van eeuwigheid, in Zijn offer en in Zijn voortdurende zorg.

Wervingskracht

Dit klinkt allemaal misschien meer als een uiteenzetting van het belang van ecclesiologie dan als een pleidooi om de plaatselijke gemeente een centrale rol te geven. Door week in week uit systematisch de Bijbel door te preken, ben ik tot de conclusie gekomen dat het een geweldige beslissing was van Tyndale om ‘ecclesia’ te vertalen als ‘gemeente’ (congregation)! Het netwerk van relaties dat de plaatselijke geloofsgemeenschap vormt, is de plek waar discipelschap in de praktijk gebracht wordt. Liefde manifesteert zich vooral op lokaal niveau. De plaatselijke kerk is dus de plaats die deze liefde zou moeten uitstralen naar buitenwereld.

Daarom zei Jezus in Johannes 13 vers 34 en 35 ook tegen Zijn discipelen: ‘Een nieuw gebod geef Ik u, namelijk dat u elkaar liefhebt; zoals Ik u liefgehad heb, moet u ook elkaar liefhebben. Hierdoor zullen allen inzien dat u Mijn discipelen bent: als u liefde onder elkaar hebt.’ Ik heb gezien hoe vrienden en kennissen zich van Christus afkeerden omdat de mensen van deze of die plaatselijke gemeente er een vreselijke plek van hadden gemaakt. Maar ik heb ook vrienden en kennissen tot Christus zien komen omdat ze precies die liefde zagen, die Jezus onderwees en voorgeleefd heeft: de liefde tot elkaar, de zelfopofferende liefde waarin Hij ons is voorgegaan. Daar ging een natuurlijke wervingskracht vanuit.

De gemeente – de plek waar het Woord van God resoneert – heeft dus steeds meer een centrale plaats gekregen in mijn denken over evangelisatie. Als we bidden om missionair te zijn en nadenken over manieren om te evangeliseren, kunnen we niet om de plaatselijke gemeente heen.

Toetsteen voor de ware bekering

Ook als het gaat om de vraag hoe we kunnen weten of iemands bekering echt is en hoe we zelf zekerheid kunnen krijgen, ben ik steeds duidelijker gaan zien hoe cruciaal de rol van de gemeente is. Ik herinner me nog hoe 1 Johannes 4 vers 20 en 21 mij trof toen ik een preek over dag gedeelte voorbereidde: ‘Als iemand zou zeggen: Ik heb God lief, en hij zou zijn broeder haten, dan is hij een leugenaar. Want wie zijn broeder, die hij ziet, niet liefheeft, hoe kan hij God liefhebben, Die hij niet gezien heeft? En dit gebod hebben wij van Hem, dat wie God liefheeft, ook zijn broeder moet liefhebben.’ In feite is de boodschap van Jakobus 1 en 2 hetzelfde. Liefde tot elkaar is geen extraatje, maar is essentieel!

Een aantal jaar later kreeg de centrale plaats van de gemeente in mijn denken ook steeds meer betekenis voor mijn visie op het functioneren van de tucht binnen de plaatselijke gemeente. Ik doel dan op de tucht die als doel heeft om ons te vormen en zo nodig terecht te wijzen. Het is duidelijk dat tucht onderdeel moet zijn van discipelschap als we in de gemeente op elkaar aangewezen zijn. En om de tucht te kunnen laten functioneren zoals in de nieuwtestamentische gemeenten, moeten we onze medegemeenteleden kennen, ons verbonden weten aan elkaar en onszelf laten kennen.

Daarnaast moeten we in zekere mate gezagsgetrouw zijn. Gezagsgetrouwheid – thuis, in de kerk en binnen het huwelijk – is iets wat juist op lokaal niveau vorm krijgt. Als je op dit punt de mist in gaat en een aanstoot neemt aan alle vormen van gezag, kom je heel dicht in de buurt van de kern van de zondeval. Aan de andere kant geldt ook: als je dit begrijpt, kom je heel dicht bij het hart van Gods heilswerk. Hij herstelt immers de relatie met ons – een relatie waarin gezag en liefde samengaan.

Schadelijke gevolgen

Ik kan dus wel begrijpen dat christenen in het verleden er zo’n punt van maakten als iemand slordig werd in de kerkgang. En ik ben gaan inzien hoeveel schade er op allerlei fronten is aangericht doordat de lijnen van lidmaatschap en kerkbezoek steeds verder uit elkaar gingen lopen. Was de beslissing om de kerkdienst bij te wonen vroeger nog een zaak die de hele gemeente aanging, nu is het gewoon een individuele afweging en moet de rest zich er vooral niet te veel mee bemoeien. Dat is funest voor het gemeenteleven – en voor de levens van al die mensen die er ooit deel van uitmaakten.

Er zijn nog heel wat vragen blijven liggen, die schreeuwen om een antwoord. Over theologische opleidingen en zogenoemde christelijke leiders die elke zondag ergens anders voorgaan, over predikanten die niet inzien hoe belangrijk de gemeente is, over arme schapen die als ontevreden consumenten van de ene naar de andere gemeente dwalen… De komende tien jaar zullen bij leven en welzijn minstens zo interessant worden als de tien jaar die we achter ons hebben liggen.

Het bericht Hoe ik van gedachten veranderde: de cruciale rol van de gemeente verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Wat is het geheim van de gebeden die God verhoort? Wat is de rode draad die je terug ziet komen? Als wij met God spreken, wat hoort Hij dan het allerliefste?

Dr. Wim van Vlastuin spreekt in deze laatste aflevering van een zesdelige videoserie over het verlangen naar opwekking in kerk en vaderland. Wil je meer ontdekken? Lees dan parallel aan deze videoserie het boek ‘Opwekking’.

Het bericht God vervult Zijn beloften dwars door het tegendeel heen verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Een ander werpt mogelijk op dat het vooral een zegen voor de kerk zou zijn als ze allereerst eens naar zichzelf zou kijken en wat zou doen aan de gebrokenheid en verdeeldheid onderling. En weer een ander verwacht het vooral van een teken van Boven. Wonderen die onderstrepen dat we een levende God dienen.

‘We kunnen alle mogelijkheden bedenken die de kerk heeft in deze tijd. “Wat kunnen we doen?” Maar die vraag moeten we juist níet stellen … stel de vraag: “Wat kan God doen? Wie steekt het ‘vuur’ aan?”’

Dr. Wim van Vlastuin spreekt in deze vierde aflevering van een zesdelige videoserie over het verlangen naar opwekking in kerk en vaderland. Wil je meer ontdekken? Lees dan parallel aan deze videoserie het boek ‘Opwekking’.

Het bericht Wie steekt het vuur aan in ons midden? verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Veel bijbelgetrouwe gemeenten zijn net afval dat op de hoek van de straat is achtergelaten – mensen lopen er het liefst met een wijde boog omheen. Degenen die er lid zijn zeggen het evangelie te geloven, en hun eeuwenoude belijdenisgeschriften getuigen van het evangelie. En er zijn ook wel ware christenen aangesloten bij dit soort gemeenten. Maar over het algemeen straalt het kerkelijk leven daar allesbehalve de boodschap van het evangelie uit. In plaats daarvan hebben deze gemeenten vooral chemisch afval te bieden, en niet de voedzame kost die mensen nodig hebben.

Veel bijbelgetrouwe gemeenten zijn net afval dat op de hoek van de straat is achtergelaten – mensen lopen er het liefst met een wijde boog omheen.

Soms lijkt er geen hoop meer voor gemeentes die in deze staat verkeren. Maar het droevige is dat veel bijbelgetrouwe christenen het prima vinden om dit soort kerken vervolgens te negeren en gewoon nieuwe gemeenten stichten.

Gemeentestichting is belangrijk en vanuit strategisch oogpunt slim. Ik ben ook blij dat steeds meer mensen dat werk op zich nemen.

Maar stel je een tuin voor die overgroeid is met onkruid, poot je daar dan gewoon een paar mooie nieuwe irissen tussen? Stel dat je het journaal op tv niet kunt verstaan omdat de radio staat te schetteren, zet je dan gewoon het volume van de tv wat hoger?

Volgens mij vraagt de Bijbel van ons dat we nieuw leven blazen in kerken die een stille dood lijken te sterven: revitalisatie. Dat kunnen we doen door de oorzaken van het verval aan te pakken en door te werken aan trouw. Als we zien dat een gemeente zich zo gedraagt dat het anti-reclame voor Christus is, is het volgens de Schriften onze taak om daar iets aan te doen. Mijn taak is om in dit artikel te bewijzen dat dit echt zo is.

Het voorbeeld van Korinthe

Laten we eens inzoomen op de eerste Korinthe-brief. Paulus stichtte de gemeente van Korinthe rond het jaar 50 na Christus. Deze brief schreef hij slechts een paar jaar later in reactie op dingen die hij over de gemeente had gehoord, en in reactie op een aantal vragen die vanuit de gemeente aan hem waren gesteld. Welke kwesties noopten Paulus om te schrijven? Je moet denken aan:

– verdeeldheid en partijvorming – sommigen zeiden: ‘Ik volg Paulus’, anderen: ‘Ik volg Apollos’ (1:10-17)
– seksueel wangedrag waar niets tegen werd gedaan (5:1-13)
– rechtszaken tussen gemeenteleden onderling (6:1-8)
– verwarring over huwelijk en seksualiteit (7:1-40)
– verdeeldheid in de gemeente over de grenzen van christelijke vrijheid (8:1-13, 10:1-33)
– conflicten over de gang van zaken in de eredienst (hoofdstuk 11-14)
– een dwaalleer over de opstanding (hoofdstuk 15)

Als je door je oogharen kijkt en de culturele aspecten wegdenkt, wordt het beeld van veel bijbelgetrouwe gemeenten getekend in de gemeente van Korinthe Anno 55 na Christus. Veel kerken hebben te kampen met net zo’n gevaarlijke cocktail van dwaalleer, onzedelijkheid, verdeeldheid, ruzie en wereldgelijkvormigheid. Veel gemeenten hebben net zo’n ingrijpende pastorale operatie nodig om hun leven te redden en weer gezond te worden.

Volgens mij vraagt de Bijbel van ons dat we nieuw leven blazen in kerken die een stille dood lijken te sterven: revitalisatie.

Wat deed Paulus toen hij in Korinthe geconfronteerd werd met deze problematiek? Hij zei niet: ‘Met deze mensen is niets meer te beginnen. Het is een gemeente vol schijngelovigen en hoogmoedige, koppige godsdienstige mensen. Je wilt zulk soort mensen sowieso niet in je kerk hebben’ en hij riep Timotheüs niet op om een nieuwe gemeente te gaan stichten in Korinthe.

Integendeel: hij hield het met hen uit en ging steeds weer het gesprek aan. Hij kwam verschillende keren langs. Hij wees hen terecht en onderwees hen. Kortom: hij zette zich in voor een reformatie van de gemeente van God te Korinthe.

Zeker, er zijn verschillen tussen de situatie van Paulus en die van ons. Deze gemeente was in die tijd bijvoorbeeld de enige in Korinthe. Maar het punt blijft staan: Paulus liet de gemeente van Korinthe niet in de steek om in de zonde weg te zinken, maar werkte hard aan herstel en vernieuwing. En herstel en vernieuwing is precies wat talloze bijbelgetrouwe gemeente vandaag de dag nodig hebben.

De prioriteiten van Paulus

Dit is helemaal in lijn met de manier waarop Paulus prioriteiten stelde in zijn werk als apostel. Anders dan veel hedendaagse zendelingen probeerde Paulus niet zo snel mogelijk zo veel mogelijk nieuwe gemeenten te stichten. Integendeel: dit is wat hij deed na afloop van zijn eerste zendingsreis: ‘En na enkele dagen zei Paulus tegen Barnabas: Laten wij nu terugkeren en onze broeders bezoeken in elke stad waar wij het Woord van de Heere verkondigd hebben, en zien hoe het met hen gaat’ (Handelingen 15:36). En dus reisde Paulus door Syrië en Cilicië en ‘sterkte de gemeenten’ (Handelingen 15:41).

Gemeenten kun je niet zomaar bij het ‘gft’ gooien. Als het verderf toeslaat, kunnen ze een stank verspreiden die jaren of zelfs eeuwenlang de geur van Christus verdrijft.

Paulus vond de gezondheid van de gemeenten die hij gesticht had zo belangrijk, dat hij terug ging naar een regio waar hij al gearbeid had om de gemeenten te sterken. En dat terwijl het evangelie in grote gebieden rond de Middellandse Zee nog voor het eerst verkondigd moest worden, en het zijn ambitie was om dat persoonlijk te gaan doen (Romeinen 15:20). Als het inderdaad zo is dat we in het voetspoor van Paulus moeten gaan – en daar roept de Schrift ons toe op (1 Korinthe 4:17 en 11:1; Filippenzen 3:17) – zouden we ons voortdurend verantwoordelijk moeten weten voor de gezondheid en vitaliteit van gemeenten die de naam ‘christelijk’ dragen en belijden dat ze zich laten gezeggen door het evangelie.

Gemeenten kun je niet zomaar bij het ‘gft’ gooien. Als het verderf toeslaat, kunnen ze een stank verspreiden die jaren of zelfs eeuwenlang de geur van Christus verdrijft. Als een gemeente verdeeld is, geeft ze daarmee de boodschap af dat Christus gedeeld is’ (1 Korinthe 1:13). Als een kerk onzedelijk gedrag oogluikend toestaat, verkondigt dat aan de wereld dat Christus niet heilig is – en dat mensen met een losbandig leven, afgodendienaars, dronkaards en oplichters wel degelijk het koninkrijk van God zullen beërven (zie 1 Korinthe 6:9-11).

Daarom zouden we het net als Paulus als onze taak moeten zien om kerken die in meer of mindere mate ziek zijn geworden te herstellen, te revitaliseren en te reformeren. En er is geen gebrek aan dit soort kerken, zeker niet in Amerika.

Jezus als kerkhervormer

In de brieven aan de zeven gemeenten in Openbaring 2 en 3 is Jezus zelf bezig met het reformeren van deze plaatselijke gemeenten. Hij spreekt tot deze gemeenten om dat wat kapot is weer heel te maken, om te genezen wat ziek is, om te bestraffen wat verkeerd is en om nieuw leven te geven aan dat wat op sterven na dood is.

Een bloemlezing: Jezus wijst de Efeziërs terecht omdat ze qua leer zuiver zijn maar een gebrek aan liefde tonen (Openbaring 2:2-7). Hij prijst de gemeente in Pergamum omdat ze vasthouden aan Zijn Naam, maar tegelijk wijst Hij hen ook terecht omdat ze er een valse leer op nahouden, en Hij roept hen op tot bekering (Openbaring 2:13-17). In de gemeente in Thyatira waren een aantal mensen die vasthielden aan een dwaalleer en Jezus belooft hen te zullen oordelen (Openbaring 2:20-23). Maar Hij spreekt lovend over de rest van de gemeente en spoort hen aan tot volharding (Openbaring 2:19 en 24-28). En tegen de gemeente van Sardis zegt Jezus:

‘Wees waakzaam en versterk het overige dat dreigt te sterven, want Ik heb uw werken niet vol bevonden voor God. Bedenk dan hoe u het hebt ontvangen en gehoord, en houd het vast en bekeer u. Als u dan niet waakzaam bent, zal Ik bij u komen als een dief en u zult beslist niet weten op welk uur Ik bij u zal komen. Maar u hebt ook in Sardis enkele personen die hun kleren niet bevlekt hebben, en zij zullen met Mij wandelen in witte kleren, omdat zij het waard zijn’ (Openbaring 3:2-4).

Als je één vers zoekt dat bewijst dat revitalisatie van gemeenten een bijbelse gedachte is, moet je Openbaring 3:2 lezen: ‘Versterk het overige dat dreigt te sterven’.

Inderdaad, deze tekst was gericht aan de gemeente zelf, maar zouden zustergemeenten en gedreven predikanten de liefde van Christus voor gemeenten zoals die van Sardis niet als voorbeeld moeten nemen? En zouden we niet net zo begaan moeten zijn met die enkele getrouwen in dit soort kerken, die lijden onder de macht van valse leraren?

Jezus reformeert en revitaliseert gemeenten – en alleen in deze twee hoofdstukken gaat het om zeven gemeenten. Dat zouden wij ook moeten doen.

Gods volk draagt Gods Naam

Nog een belangrijke motivatie vanuit de Schrift om gemeenten te reformeren en revitaliseren is dat God Zijn Naam verbonden heeft aan Zijn volk. Christenen worden gedoopt in de Naam van de Vader, de Zoon en de Heilige Geest (Mattheüs 28:19). Christenen zijn onder de nieuwe bedeling de tempel, de belichaming van de plaats waar God Zijn Naam doet wonen (1 Koningen 8:17 en 19). De gemeente wordt gevormd door mensen die naar Gods Naam genoemd zijn, die Hij tot Zijn eer geschapen heeft, die Hij geformeerd en gemaakt heeft (Jesaja 43:7).

Daar komt bij dat God ijvert voor de eer van Zijn Naam (Jesaja 48:9-11) – en dat zouden wij ook moeten doen.

Maar, als gemeenten zoals gezegd wegkwijnen in zonden, verdeeldheid en naamchristendom, wordt Gods Naam daardoor gelasterd. Zulke gemeenten brengen Gods Naam eerder in diskrediet dan dat ze Zijn Naam verheerlijken en verhogen.

Een kerk in verval en doordrenkt door zonde is als een vuurtoren met een kapotte lamp – en zonder spiegel. Het licht van Gods heerlijkheid wordt niet meer weerspiegeld en is niet meer op kilometers afstand te zien om zondaren naar de veilige haven van Gods barmhartigheid te leiden. In plaats daarvan is de nacht net zo donker als voorheen, of misschien nog wel donkerder. Het is als een radiostation dat gehackt is: wat ze ook zeggen te geloven, zulke gemeenten zenden leugens uit over God in plaats van de waarheid.

Het belang van de Naam van God, die Hij aan Zijn volk verbonden heeft, en in het bijzonder aan hun gezamenlijke bijeenkomsten (Mattheüs 18:20) – zou ons ertoe moeten bewegen om gemeenten te reformeren en te revitaliseren. Zoals voorganger en schrijver Mark Dever vaak zegt: revitalisatie van een gemeente betekent in de economie van het Koninkrijk twee voor de prijs van één. Je breekt een slecht getuigenis af en zet er een goed getuigenis voor in de plaats.

Hoe dan?

Als dit bijbels gezien hout snijdt, wat moeten we daar dan mee? Ik zou in ieder geval zeggen dat revitalisatie van gemeenten een belangrijke optie moet zijn die altijd overwogen moet worden als we nadenken over manieren om het evangelie te verspreiden en te getuigen van het Koninkrijk. Het zou iets moeten zijn waar onze kerken over nadenken, iets wat ze meenemen in hun gebed en iets dat hun strategie mede bepaalt. Gemeenten die het evangelie willen verspreiden en verkondigen zullen zich net als Jezus en Paulus bezig moeten houden met de versterking en het herstel van het getuigenis van gemeenten die met problemen kampen.

We zouden revitalisatie van gemeenten als onze taak moeten zien, omdat God het als Zijn taak ziet.

Overweeg eens wat jouw plaatselijke gemeente kan doen om andere plaatselijke gemeenten bij te staan die misschien in de problemen zitten. Leer ze kennen. Probeer erachter te komen wat daar nodig is. Bouw relaties met hen op. Sta ervoor open om hen te helpen op welke manier dan ook, misschien zelfs door een voorganger of mensen te sturen die kunnen helpen met reformeren.

Als je erover denkt om gemeentestichter te worden, overweeg dan ook eens de mogelijkheid om ook gemeenten te revitaliseren. Als je een gemeente revitaliseert, kun je misschien God verheerlijken en Zijn volk dienen door niet alleen een nieuwe gemeente op te zetten (waar een reformatie van een kerk meestal op neerkomt) maar ook door het afval op te ruimen dat broeders en zusters in de stad hebben laten slingeren. Zoals dat ook kan gaan als je letterlijk zwerfafval gaat rapen in je buurt, zul je versteld staan van de waardering van de buren als je geestelijk met een bezem door de kerk gaat. En wie weet hoe veel gemeenten weer gesticht of gerevitaliseerd zullen worden vanuit jouw vernieuwde gemeente!

We zouden revitalisatie van gemeenten als onze taak moeten zien, omdat God het als Zijn taak ziet. Dat zien we in de terug in het werk van de verhoogde Heere Jezus Christus en van de apostel Paulus. Gods volk draagt Gods Naam, en daarom moet het ook ons verlangen zijn om het overige te versterken dat dreigt te sterven.

Het bericht Wat als jouw gemeente ** op sterven na dood is? verscheen eerst op Geloofstoerusting.

‘Ik dacht vol vreugde; al dat brood is eigenlijk genoeg voor heel de wereld.’

Ik hoor mijn oma spreken. Ze vertelt met haar oude stem hoe ze had gezeten aan de tafel die met wit was gedekt. Een teken van leven voor hen die met Christus zijn opgewekt. Ik hoor haar zeggen: ik keek naar de wijn en naar het brood. Ik dacht vol vreugde; al dat brood is eigenlijk genoeg voor heel de wereld. Voor mijn kinderen en al de generaties later. Bij Hem is overvloed, nog meer dan dat de aarde vervuld is met water. Ik hoor haar woorden en schuif ze opzij. Nee, vast niet genoeg voor mij.

Ik open de woorden van eeuwig leven en zie daar Jezus staan. Ik hoor Zijn vragen: Wie zeg jij dat Ik ben? Geloof je Mijn woorden? Heb je Mij lief, meer lief dan al je twijfels en vragen? Laat je het Mij toe om jouw zonde dragen? Zijn vragen wachten op mijn antwoord. Ik durf geen ‘ja’ te zeggen en worstel mij eromheen. Ik heb U lief, maar ook zo vaak niet. Ik wil U aanbidden, maar ook zo vaak verzwijgen. Ik verlang genade te ontvangen, maar ik wil het zelf voor elkaar krijgen. Ik betwijfel U, maar verlang U te geloven. Het vuur van liefde is ontstoken, maar ik laat zoveel toe wat dat kan doven. Ik geloof. Kom mijn ongeloof te hulp.

Ik verlang genade te ontvangen, maar ik wil het zelf voor elkaar krijgen. Ik betwijfel U, maar verlang U te geloven.

En Hij komt. Hij is het! Het weerklinkt in mijn hart. Een woord van de Geest: Hij is de Christus, de Zoon van de levende God. Het vervuld mij met vreugde. Hij is het die mij heeft vrijgekocht toen ik een zondaar was. Niks kan ik daar aan toevoegen. Ik kan nog zoveel zoeken in mezelf, maar alleen bij Hem is mijn ‘ja’ te krijgen. Hij spreekt zijn ja, als ik wil zwijgen. Want ín Hem zijn alle beloftes já en amen. In Hem komen al de antwoorden op mijn vragen samen.

Hij is mijn gastheer. Ik ontvang van Hem brood en wijn. Tekens van leven. Hoe kon ik ooit mijzelf het brood en de wijn willen geven? Ik kan alleen ja zeggen omdat Hij al eerder ja heeft gezegd. Ik kan alleen mijzelf verloochenen omdat Hij Zijn leven heeft afgelegd. Ik kan alleen volgen omdat Hij mij roept en daarmee kracht zal geven voor elke stap. Ik leef in geloof en niet in aanschouwen. Op niemand anders dan Jezus alleen kan ik bouwen. Daarom zeg ik ja. Fluisterend. Zingend. Luid en zacht. Want Hij Is de Naam boven alle namen. Heere, hier ben ik. U bent mijn ja en mijn amen.

Deze spoken word werd uitgesproken tijdens een online-event van LCJ & HJW met als thema: “Christus belijden, … maar hoe dan?”

Het bericht ‘U bent mijn ‘Ja’ en ‘Amen” verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Het bericht Ga je weg uit de gemeente ** of blijf je? verscheen eerst op Geloofstoerusting.