We willen Jezus aan de wereld laten zien die het waard is om voor eeuwig door iedereen aanbeden te worden.

Deze uitspraak minimaliseert het eigen gezag van Jezus. Want het is zeker dat niemand van ons er voor kan kiezen om Hem de Heer te laten zijn. Jezus is namelijk Heere, onafhankelijk van wat wij beslissen. De Bijbel is duidelijk dat op een dag ‘in de Naam van Jezus zich zal buigen elke knie van hen die in de hemel, en die op de aarde, en die onder de aarde zijn, en elke tong zal belijden dat Jezus Christus de Heere is, tot heerlijkheid van God de Vader’ (Filippenzen 2:10). De vraag is niet of wij dan inderdaad zullen belijden dat Jezus Heer is. De echte vraag is of jij en ik buigen voor Zijn macht, regering en grootheid; dát is de essentie van bekering.

Een ‘op maat gemaakt’ christendom

Langzaam en heel subtiel pakken we de Jezus van de Bijbel en draaien Hem in iemand met wie we iets meer comfortabel zijn.

Tegelijk ben ik bang dat we deze zin te vaak gebruiken om een ‘op maat gemaakt’ christendom te bevorderen, en het vervolgens draait om een persoonlijke Christus die we voor onszelf creëren. Bijna onbewust hebben we allemaal de neiging om christendom te herdefiniëren naar onze eigen smaken, voorkeuren, kerktradities en culturele normen. Langzaam en heel subtiel pakken we de Jezus van de Bijbel en draaien Hem in iemand met wie we iets meer comfortabel zijn. We zwakken datgene wat Hij zegt over de prijs van het volgen van Hem af. We slaan in de wind wat Hij zegt over hen die kiezen om Hem niet te volgen. We negeren vrijwel alles wat Hij zegt over materialisme en we begrijpen niet wat Hij zegt over de essentie van onze roeping. We bepalen wat we leuk en niet leuk vinden van Jezus’ lessen. Uiteindelijk maken wij hiervan een mooi, niet-aanvallend, politiek correct, burgerlijk, Amerikaanse-Jezus die op ons lijkt en net zo denkt als wij.

Jezus verandert juist ons

Maar Jezus is niet aanpasbaar. Hij laat zich niet aanpassen, vernieuwen of wijzigen door onze interpretaties. Hij heeft duidelijk door Zijn Woord gesproken en we hebben geen recht om Hem te personaliseren door Hem aan te passen of Hem op maat te maken naar onze wensen. In plaats daarvan verandert Hij óns radicaal. Hij vernieuwt onze gedachten door Zijn waarheid. Als we Jezus volgen, geloven we Jezus, zelfs als Zijn Woord ons confronteert en tegenspreekt met de diepgewortelde veronderstellingen en overtuigingen van onszelf, onze families, vrienden, cultuur en soms zelfs onze kerk. Als we Jezus op Zijn Woord geloven, willen we aan de wereld laten zien wie Jezus is, omdat we realiseren dat Hij niet alleen onze individuele goedkeuring waard is als persoonlijke Heer en Redder. We willen Jezus aan de wereld laten zien, omdat we beseffen dat Jezus de Heer en Redder van de wereld is, die het waard is om voor eeuwig door iedereen aanbeden te worden.

Het bericht Jezus is niet aanpasbaar verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Als iemand zegt: “Dat is slechts jouw interpretatie,” is het eerste wat je moet doen jezelf afvragen: “Waar komt dit vandaan. Waar komt deze tegenwerping vandaan?” Het kan een logische, serieuze wens zijn het eens te hebben over postmoderne epistemologie en te praten over of dat mogelijk is om alles te weten, en onder welke voorwaarden iemand iets kan weten. En zelfs als iemand niet alles uitputtend kan weten met de perfecte alwetendheid van God, dan kan iemand toch zeker bepaalde dingen tot op menselijk niveau weten, enzovoorts.

Het kan een uitnodiging tot een serieus gesprek of zoiets. Aan de andere kant is het soms alleen een afkapper.

Goed gesprek of een afkapper?

Het kan een uitnodiging tot een serieus gesprek of zoiets. Aan de andere kant is het soms alleen een afkapper. Het betekent gewoon: “Ik wil er niet over praten” of “Ik denk dat je te moeilijk doet,” of “Ik ga je laten zien dat je geen poot hebt om op te staan.” Dan is het geen serieus verzoek om door te praten over het onderwerp, waarbij je als je te fel reageert, je mensen alleen maar afstoot. Dus als iemand dat zegt – en het niet veel meer is dan een poging om je uit het veld te slaan – “Dat is ook maar jouw interpretatie.” Dan zou ik zegen: “Oh, maar is het niet jouw interpretatie dat interpretaties altijd subjectief zijn? Dan is jouw interpretatie van interpretaties toch ook subjectief?” Het is puur een ‘ad hominem’ argument, het is ook niet zo serieus bedoelt, maar ik moet nog zien wie er wel serieus een antwoord op heeft. Het laat zien hoe dwaas het is om met een oneliner mensen af te schepen.

Valt er iets zinnigs te zeggen?

Maar daarnaast: Ik denk dat er zinnige dingen te zeggen zijn, aangenomen het feit dat je met een serieus iemand te maken hebt. Je kunt laten zien dat in elke domein van ons leven we bepaalde dingen – tot op zekere hoogte – kunnen weten. Als je nucleaire natuurkunde, klassiek Grieks, microbiologie of bouwkunde wilt gaan studeren, dan ga je over de loop van de tijd dingen leren. Je weet misschien maar weinig aan het begin van de cursus of aan het begin van je carrière, maar na zes maanden, een jaar, twee jaar, tien jaar of na een stageperiode, weet je al veel meer. En je weet dan ook wat je nog niet weet. Een groot deel van het leren bestaat uit hele gebieden waar je nog niet veel van weet. Maar terwijl je onderweg bent leer je heel veel van sommige dingen en iets van heel veel dingen. Dat hoort simpelweg bij de menselijk ervaring. Je hoeft maar te bedenken dat er een tijd was dat je niet kon lezen. Maar nu kun je wel lezen. Misschien was er een tijd dat je wel Engels kon lezen, maar geen Frans en toen leerde je de taal en vervolgens kon je veel meer Frans lezen.

Er is genoeg te leren

Als je deze onderbouwing in je achterhoofd hebt, dan kun je wellicht bijdragen aan een serieuze discussie.

Het is dus mogelijk om dingen bij te leren, en zo is het ook als het om interpretatie gaat. Er zijn lastige delen waar experts van mening verschillen over wat er precies bedoeld wordt. Maar als je Johannes 3:16 leest: ‘Zo lief had God de wereld,’ dan is het zeker mogelijk om te weten – als je de tekst serieus neemt – dat God de wereld liefheeft. Je wilt dit mogelijk meer specificeren, door te vragen: “Wat bedoelt Johannes met ‘wereld’ en zijn er meer manieren waarop de Bijbel spreekt over Gods liefde?” Je kan allerlei specificerende vragen stellen, maar het is zeker niet een pure subjectieve interpretatie van de tekst, die zegt dat deze tekst betekent dat God de wereld liefheeft. Het betekent niet dat God pyjama’s draagt of dat God altijd boos is op mensen. Het betekent niet dat God alles schiep in het begin, het betekent niets van dit alles. Het betekent dat God de wereld liefheeft. Dat is een geldige interpretatie van Johannes 3:16. Dus als iemand zegt: ‘Dat is slechts jouw interpretatie,’ als je dan deze onderbouwing in je achterhoofd hebt, dan kun je wellicht bijdragen aan een serieuze discussie. Dan kun je mogelijk zeggen: “Oh, wat is jouw interpretatie dan?” En als ze het gesprek aangaan: “Oké, … maar wat zegt de tekst zelf? Laten we samen eens een aantal passages bekijken.” En dan gaan ze met jou mee naar de tekst en context van de Bijbel zelf. “Ik denk dat de Bijbel hier dit en dit zegt.” “Maar wat wordt er dan met deze uitdrukking bedoeld? Is dat wat hier wordt bedoeld? Is dit wat Samuël bedoelt?” Of wie je dan ook citeert.

Ben je wel met mij in discussie?

Dus als het niet een afkapper is om jou het zwijgen op te leggen, dan is het soms mogelijk om met die persoon een serieus gesprek over de tekst zelf te voeren. En zelfs al je je zover krijgt dat ze zeggen: “Oké, inderdaad, ik zie nu ook dat dit de juiste uitleg is. Ik kan het alleen niet waarderen en ben het er niet mee eens.” Dan zou ik antwoorden: “Oké, dat is een andere discussie, als je het er mee oneens bent, dan ben je het wel eens dat dit de juiste interpretatie van de tekst is. Ook als je consequenties of conclusies van wat de tekst zegt jou niet bevalt, maar dit is toch een betrouwbare interpretatie van de tekst. Dan discussieer je dus niet met mij, maar met Degene Die de tekst heeft gegeven, namelijk: God.

Het bericht ‘Dat is slechts jouw interpretatie!’ verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Een goede theologie opbouwen vanuit de Schrift is niet alleen mogelijk. Het is de roeping en het voorrecht van iedere christen, omdat de God die we willen kennen ons in de eerste plaats over Zichzelf heeft verteld. Na zichzelf te hebben geopenbaard door de schepping (Psalm 19:1-6; Romeinen 1:20), sprak God vele malen en op vele wijzen tot de vaderen (…) door de profeten, [maar] heeft in deze laatste dagen tot ons gesproken door de Zoon. Deze Zelf-openbaring van God is vastgelegd voor ons in de Heilige Schrift. Met de Bijbel in de hand, weten we dan dat Gods Woord door Jesaja van toepassing is: Kom nader tot mij, hoor dit: Ik heb vanaf het begin niet in het verborgene gesproken (Jesaja 48:16). Als de Schepper van de taal en de eerste Spreker (Genesis 1:3) is God-eigen om Zichzelf bekend te kunnen maken, om Zichzelf bekend te maken aan hen die Hij naar Zijn Beeld heeft geschapen (vers 22-26). Niets kan Zijn communicatieve doelen tegenhouden.

Wel beschouwd herinnert het woord theologie (een combinatie van het Griekse logos [woord] met theos [God]) ons eraan dat als we aan theologie doen, dat is omdat  theologie– letterlijk: een woord van kennis aangaande God – gegeven is door God aan ons. Zelfs als we overwegen hoe we een theologie kunnen opbouwen vanuit de Schrift, moeten we geloven wat God zegt in de Bijbel. Omdat alle echte theologie wordt beoefend voor Gods Aangezicht (coram Deo), in Wie we leven, bewegen en bestaan (Handelingen 17:28).

Een theologie van de Schrift

Theologie beoefenen begint daarom met het erkennen dat de Schrift het door God gegeven fundament en de enige onfeilbare bron is van alle echte theologie. Heel de Schrift is ‘uitgeademd’ door God [1] (2 Timotheus 3:16) en blijft ‘de enige regel om ons leiding te geven in hoe we God hebben te verheerlijken en vreugde in Hem te mogen hebben'(Korte Westminster Catechismus – 2). De Bijbel is Gods persoonlijke brief aan Zijn kinderen. Meer dan dat, Gods geschreven Woord komt van het vleesgeworden Woord, Jezus Christus, Die het gegeven heeft. De apostel Petrus leert ons dat de menselijke schrijvers van de Bijbel door de Heilige Geest gedreven hebben gesproken (2 Petrus 1:21). Maar elders staat geschreven dat deze ondersteunde, ademende Geest niemand minder was dan de Geest van Christus in hen (1 Petrus 1:11). In die zin is de Schrift een brief van Christus aan Zijn gemeente (zie Openbaring 2-3; 22:16). En zoals Hij is, nu opgestaan uit de dood, geeft Hij leven aan Zijn volk (Johannes 5:21), zodat Zijn Woord levend en krachtig en scherper dan enig tweesnijdend zwaard (Hebreeën 4:12) blijft. Heel de Schrift, elke jota en tittle, is het onfeilbare Woord van God, en zal net als Hij voor eeuwig blijven (Jesaja 40:8, 1 Petrus 1:25).

Helaas, talloze zelfbenoemde theologen hebben de stelling ‘de Bijbel is Gods Woord’,  vervangen door flauwekul dat vergelijkbaar klinkt maar het niet is: ‘De Bijbel is een verslag van menselijke ervaringen van openbaring’, zo zeggen ze, ‘maar de Bijbel is niet zelf Gods openbaring.’ Of meer subtiel verwoordt: ‘De Bijbel wijst naar Jezus Christus als Gods openbaring, maar de Bijbel is niet zelf Gods openbaring’, soms ook uitgedrukt als ‘de Bijbel getuigd van Gods Woord.’  Tragisch genoeg wijzen degenen die aan deze formuleringen vasthouden, de Schrift af als bron van pure kennis van God en bieden de kerk niets meer dan zweverige opvattingen en welluidende zinsneden. Over hen allen zingt de Psalmist: Ik ben verstandiger dan al mijn leraren, want Uw getuigenissen zijn mij tot overdenking.

Theologie beoefenen vanuit de Schrift

Dit gezegd hebbende, hoe kunnen christenen hun theologie opbouwen vanuit de Schrift? Het antwoord ligt in wat biddende, geduldige studenten van de Bijbel al eeuwen als vanzelf doen. Namelijk niet alleen nauwkeurig aandacht besteden aan de betekenis van losse teksten in hun directe context, maar ook de organische verbindingen met andere passages door de gehele Schrift opzoeken. Met andere woorden, theologie beoefenen vanuit de Schrift betekent de verschillende draden van de Christus-geconcentreerde waarheid, die de Schift organisch voor ons ontvouwt, samenweven. Omdat de gehele van God komt, Die de Waarheid zelf is (Deuteronomium 32:24, Johannes 3:33), zal de Schrift Zichzelf nooit tegenspreken. En meer nog, de eenheid van de Schrift vereist dat we de hele Schrift zien als de uiteindelijke context van elke willekeurige tekst. Daarom concentreert theologie beoefenen vanuit de Schrift zich op de vraag: wat zegt de Bijbel over God, de mens, zonde, Christus, de kerk, hemel en elk ander onderwerp dat relevant is in de Gods Woord? De oneindige diepte van de Schriften leidt ons niet alleen tot wat de Schrift expliciet zegt, maar ook tot de vele waarheden die afgeleid kunnen worden van de Schrift ‘met een goed en noodzakelijke gevolgtrekking’ (Westminster Geloofsbelijdenis 1.6) – zoals het leerstuk van de Drie-eenheid. Als we in de Bijbel op deze manier bestuderen, gaan we dieper de openbaring van Gods veelvuldige wijsheid binnen (zie Efeze 3:10).

Zoals het gebed dat het zou moeten voeden, een systematisch studie van de Schriften vereist een door de Geest gewerkt geduld en volharding. Als we terechtkomen bij zaken die moeilijk te begrijpen zijn (2 Petrus 3:16), kunnen en moeten we zoeken voor hulp bij godvruchtige leraren, Bijbelcommentaren en de overvloed van de kerkhistorische interpretaties. Tenslotte zijn ook zij Christus gave aan ons (Efeze 4:11-14). Maar omdat deze bronnen ons helpen in het lezen van de Bijbel moet onze uiteindelijke autoriteit liggen bij de Geest, die spreekt door de Schriften die Hij inspireerde. Als we een theologie opbouwen vanuit de Schrift is het sleutelprincipe van interpretatie, die de Protestante reformatoren verdedigd hebben (ook wel de analogie van de Schrift genoemd) en uitgedrukt in de Westminster Geloofsbelijdenis: ‘De onfeilbare regel voor Schriftuitleg is de Schrift zelf. En daarom, wanneer er zich een kwestie voordoet inzake de ware en volle betekenis van de een of de andere Schriftplaats – die niet veelvoudig is, maar slechte één enkele – moet men die opsporen en leren kennen met behulp van andere plaatsen die meer die méér duidelijk spreken’ (Westminster Geloofsbelijdenis 1.9). Zoveel als men graaft voor een verborgen vreugde waarvan hij weet dat die er is, degenen die getrouw het Woord bestuderen verzamelen een altijd-verrijkend begrip van de Heilige God en de Redder Die Hij gezonden heeft (Johannes 17:3), zoveel verandert de Heere Jezus tegelijkertijd hen om meer als Hem te zijn (2 Korinthe 3:18).

Zoals Gods liefdevolle weg is, wat Hij vereist van ons, werkt Hij ook graag in ons (Filippenzen 2:12-13). Dus zal God Zelf komen tot onze Hulp in het bestuderen van de Schrift. Jezus beloofde dat Zijn Apostelen dat de Geest van de Waarheid’ hen zou leiden in alle waarheid (Johannes 16:13). Hoe wonderlijk is het dat dezelfde Geest als die de Schriften inspireerde in christenen woont en kracht geeft aan onze studie van het Oude en Nieuwe Testament opdat wij zouden weten de dingen die ons door God genadig geschonken zijn (1 Korinthe 2:12). Door goddelijke genade zal de ernstige onderzoeker van de Schriften, ijverig zoekend naar de leiding van de Geest, volkomen voordeel hebbend van alle manieren waarop God zijn Kerk gezegend geeft – inclusief een wekelijkse horen van het Woord van God, christelijk gemeente-zijn en gebed – komen tot het begrijpen van Zijn Woord en veel vrucht dragen (Mattheus 13:23; Markus 4:20).

Onze theologie brengen naar de Schrift

Het gevaar dreigt altijd dat we onwillig zijn om in de Schriften onze eigen onbijbelse afdwalingen te zien.  Soms doen we aan eisegese, het lezen van dingen ‘in’ een tekst (eis in het Grieks) die er niet zijn. In plaats van exegese: het lezen van dingen ‘uit’ een tekst (ex in het Grieks). Maar net als God door Christus onze zonde heeft overwonnen (Romeinen 5:15-17), zo is Zijn Woord in staat om onze foute veronderstellingen die wij erin leggen te ontmaskeren en te corrigeren. In de praktijk moeten we niet doen alsof verschillende veronderstellingen onze leven van de Schift niet doordringen. In plaats daarvan kunnen we er beter werken om onze veronderstellingen te vormen door goed te Schriften te lezen. Feitelijk stelt het streven naar een bestudeerd, bijbels gegrond, theologisch kader om een tekst te uit te leggen [2], ons beter in staat om te zien wanneer een passage niet strookt met onze eerdere veronderstellingen, en dat zal ons er toe zetten om ons denken op een lijn te krijgen met de Schrift. Het resultaat is een soort van ‘hermeneutische spiraal’, een voortdurend onderzoek en evaluatie van het theologische perspectief dat we hebben ontwikkeld vanuit het lezen van de Schrift, zodat ons theologische perspectief voortdurende verbetert.

Een voorbeeld: een nieuwe christen heeft geleerd dat Jezus stierf om de zonde weg ten nemen (1 Johannes 3:5). Deze kennis, hoe beperkt ook, wordt een raster waarmee hij gaat lezen over de joodse offers die in het Oude Testament beschreven worden. Plotseling, terwijl hij Hebreeën 10:4 leest (Want het is onmogelijk dat het bloed van stieren en bokken de zonden wegneemt), ontwikkeld zich een nieuw theologisch inzicht: de offers in Israël zag vooruit op de komende Christus, die het enige volmaakte offer voor de zonde is (Hebreeën 7:27, 9:26). De christelijke kennis neemt nu toe, en al snel sprankelt de uitspraak van  Johannes de Dopers in Johannes 1:29 (Zie, het Lam van God, dat de zonde der wereld wegneemt) met hernieuwde heerlijkheid van de pagina.

De vrucht van theologie van de Schrift

Als echte theologie over de glorierijke God gaat die ons de Bijbel gaf, is theologie beoefenen een gepast doel van al het Bijbellezen. Maar Gods openbaring is tot ons gekomen met een hoger doel, namelijk, dat we God in Christus persoonlijke mogen leren kennen en Hem mogen dienen in de band van de gemeenschap. Gelukkig heeft God deze twee doelen samen verbonden in Zijn soevereine plan. Als we de Bijbel lezen voor de theologie die erin ligt zal onze studie vol zijn van echte aanbidding. En wat God samengevoegd heeft, moet de mens niet scheiden.

[1] ‘ingegeven’ volgens HSV, maar letterlijke vertaling sluit beter aan
[2] letterlijk: “In fact, striving to bring a studied, biblically grounded, theological framework to bear upon a text”…

Het bericht Kan iedere christen een goede theoloog worden? verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Het bericht Ballast of bagage: hoe lees ik de Bijbel? verscheen eerst op Geloofstoerusting.