Het zal je misschien verbazen dat de Hebreeën-brief gemeenteleden oproept om continu plannen te smeden en medegelovigen op te stoken. De brief roept ertoe op plannen te smeden en elkaar op te stoken ten goede!

In de kerk in Louisville (Kentucky) herinneren de andere voorgangers en ik onze gemeente vaak aan het onderwijs uit Hebreeën. Hier volgen een aantal dingen die we onder andere tegen de gemeente zeggen.

Wat context

Het merendeel van de Hebreeën-brief bestaat uit een theologische verhandeling op hoog niveau over de Persoon en het werk van Jezus Christus. Negen hoofdstukken lang gaat de schrijver van de brief in op de offerdienst en de priesterdienst in het Oude Testament, en hij stelt dat dit alles vervuld is in het leven en sterven van Jezus. In het tiende hoofdstuk spitst de briefschrijver deze boodschap echter toe op het leven van zijn lezers. In het licht van dit alles, vertelt hij hun, moet je op een bepaalde manier leven.

Wat exegese

Met Hebreeën 10:19-25 bevinden we ons middenin dit gedeelte vol aansporingen. In deze verzen roept de schrijver van de brief zijn lezers op om drie dingen te doen.

Ten eerste moeten ze tot God naderen. Aangezien Jezus door Zijn dood aan het kruis de toegang tot Gods troon heeft ontsloten, hoeven ze God niet met vrezen en beven te dienen. Ze moeten juist met blijdschap en in volle zekerheid van het geloof bij Hem komen.

Ten tweede roept hij hen op om hun belijdenis vast te houden. Om niet terug te deinzen, waardoor ze zichzelf in het verderf zouden storten, maar om te geloven en in die weg behouden te worden. Met deze twee aanspringen roept de schrijver deze christenen op om hun hart, hun ziel en hun verstand niet te verwaarlozen.

Maar er volgt nog een derde aansporing, waarin hij hen oproept om buiten zichzelf te kijken en hun aandacht te richten op hun broeders en zusters in Christus – op de gemeente.

In vers 24 en 25 zegt de Hebreeën-briefschrijver: ‘En laten wij bedenken hoe we elkaar kunnen aanvuren tot liefde en goede werken, door de onderlinge bijeenkomst niet na te laten, zoals het bij sommigen de gewoonte is, maar door elkaar aan te sporen, en dat zoveel te meer als u de grote dag ziet naderen’ (naar de Engelse vertaling).

Omwille van alles wat Jezus gedaan heeft en alles wat Hij is, moeten christenen elkaar bewegen tot liefde en goede werken. Maar hoe moeten we dat doen? Hoe kunnen christenen goedheid en heiligheid onder elkaar bevorderen? De tekst zelf noemt twee manieren: de onderlinge bijeenkomst niet nalaten en elkaar aansporen.

Dat stukje over het nalaten van de onderlinge bijeenkomst is misschien wel de duidelijkste uitspraak in de Bijbel die gaat over de plicht van een christen om diensten van een plaatselijke gemeente bij te wonen. Als leden van het lichaam van Christus horen we, ja, móéten we ons leven delen met een plaatselijke gemeenschap van gelovigen. Het kan bijna niet duidelijker gezegd worden als in dit vers. Maar let wel, het gebod om de bijeenkomst niet na te laten staat niet op zichzelf. Het is feite een bijzin die ondergeschikt is aan de hoofdzin van dit vers. Als christenen moeten we samenkomen, met als doel dat we elkaar aanvuren tot liefde en goede werken.

Ga naar de kerk

We kunnen dus ten mínste zeggen dat aanwezigheid bij samenkomsten van de gemeente niet facultatief is. De schrijver van de Hebreeën-brief – en daarmee de Heilige Geest Zelf – beveelt christenen om erbij te zijn als de kring van gelovigen waar ze bij horen samenkomt.

Heel praktisch betekent dit dat we onze agenda’s misschien moeten omgooien om tijd te maken voor de samenkomst van de heiligen. Werktijden moeten misschien aangepast worden. Huiswerk kan misschien beter op een ander moment gemaakt worden. Rapporten moeten misschien eerder of later aangeleverd worden. De meeste gemeenten komen niet meer dan twee of drie uur per week bijeen, waardoor er nog om en nabij 145 uur overblijft voor al dit soort dingen. Volgens Hebreeën hoort het aansporen en aanvuren van medegelovigen – en daarmee het aanwezig zijn tijdens de openbare samenkomsten van de gemeente – bovenaan het prioriteitenlijstje van een christen te staan.

Ga niet alleen naar de kerk

De Hebreeën-briefschrijver roept echter op tot meer dan alleen aanwezigheid. Vaak zien christenen het bijwonen van kerkdiensten als een van de dingen die er nu eenmaal bij horen als je christen bent. Ze wonen de kerkdienst bij, zitten stilletjes en anoniem ergens achterin, luisteren halfhartig naar de preek, glippen tijdens de slotzang de kerk uit zonder iemand te spreken en zetten in hun hoofd een vinkje bij ‘dienst bijgewoond, Hebreeën 10:25 in praktijk gebracht.’ Maar dat is niet bepaald wat de schrijver van deze brief hier in gedachten heeft. Hij zegt niet alleen maar: ‘Ga naar de kerk.’ Nee, hij plaatst kerkgang heel opzettelijk in de context van het kennen, liefhebben en aansporen van medegelovigen. Hij plaatst het in de context van elkaar bewegen tot liefde en goede werken.

Een openbare samenkomst van een plaatselijke gemeente behelst meer dan alleen het samenkomen van een aantal individuen om het Woord van God te horen prediken – ook al gaat het daar óók zeker om. Maar het gaat ook om het delen van ons leven met andere gelovigen, die hebben beloofd om elkaar als medechristenen te bemoedigen, te ondersteunen en te vermanen. In de openbare samenkomsten bidden we voor elkaar, rouwen we met elkaar en verblijden we ons samen. We dragen elkaars lasten en moeiten, luisteren samen naar Gods Woord en proberen de boodschap op elkaars leven toe te passen. Kortom: de samenkomst van de gemeente is het belangrijkste moment in de week dat gelovigen krijgen om elkaar aan te vuren tot liefde en goede werken.

Plannen smeden en stoken

Er zijn nóg twee dingen in deze tekst die onze aandacht vragen. Ten eerste: de Hebreeën-briefschrijver zegt dat we moeten ‘bedenken’ hoe we elkaar kunnen bewegen tot liefde en goede werken. Met andere woorden, hij vertelt ons dat we erover na moeten denken! Een christen hoort plannen te smeden, te bekokstoven, te beramen. Hij moet een goed doordacht plan hebben waarmee hij zijn broeders en zusters kan bewegen tot liefde en goede werken – iets wat hij niet eens zou kunnen als zijn leven niet nauw met dat van hen verweven zou zijn. Hoe kan een christen plannen beramen die ten goede komen aan zijn medegelovigen als hij ze amper kent?

Let ten tweede eens op het woord ‘aanvuren’. Daar zit iets in van aansteken of opstoken. De aanwezigheid van een individu binnen het geheel van de gemeente zou een zichtbaar effect moeten hebben op anderen. Zij worden aangestoken en in beweging gezet: er wordt een overvloed van liefde en goede weken zichtbaar in de levens van mensen om hen heen!
Kortom, predikanten: we willen onze gemeenteleden aanmoedigen om plannen te smeden en elkaar op te stoken – ten goede!

Een voorbeeld

Afgelopen zomer pakte ik een megaklus op: het bestraten van mijn veranda en de stoep voor mijn huis met leisteentegels. Aan één kant van de tuin, onder een boom, had ik een grote bak met water staan, waarin ik de vieze tegels afspoelde als ik ze op de juiste maat had gesneden. Na een poosje zag ik dat al het zand dat ik ervan af spoelde op de bodem terecht kwam, waardoor er op de bodem een dikke laag modder ontstond met erboven een laag helder water. Als ik dat zand nu eens van de bodem zou willen krijgen en het water troebel zou willen maken, hoe zo ik dat het beste kunnen aanpakken? Een aanloopje nemen en met mijn volle gewicht tegen de bak aanbotsen ? Dat zou niet genoeg zijn. Het water zou misschien even rimpelen, maar de modder zou vast op de bodem blijven liggen. Nee, als ik dat zand echt in beweging wilde brengen, moest ik me over de bak heen buigen en mijn handen in het water steken. Dat ik doelgericht met mijn handen in de modder moeten roeren en niet bang moeten zijn om nat te worden.

Je kunt niet alle lijnen doortrekken, maar in de gemeente is het in zekere zin net zo. Een echte gemeente van Jezus Christus is niet alleen een plaats waar gelovigen elkaar één keer per week tegen het lijf lopen waarna ze weer verder gaan met hun eigen bezigheden. Wat erg als christenen – en zeker niet-christenen – op zo’n manier tegen de samenkomst van de gemeente aankijken! Ik kan maar weinig dingen bedenken waardoor een gemeente zo doods en weinig de moeite waard wordt.

De aansporing om de bijeenkomst niet na te laten is helemaal niet doods of saai. Christenen worden niet opgeroepen om passief in een kerkbank te zitten. Integendeel, de schrijver van de Hebreeën-brief roept op tot een leven dat barst van energie. Hij spoort hen aan om hun leven te delen met andere christenen – hen lief te hebben, hen te bemoedigen, en hen in beweging te zetten zodat ze goede werken gaan doen. En, misschien is dat nog wel het belangrijkste, hij spoort ertoe aan om de grote dag waarop de Heere terugkomt te verwachten. Met naar de kerk gaan alleen redden we het niet. Alleen door kerk te zijn kunnen we als volk van God leven zoals Christus het bedoeld heeft.

Het bericht Gezocht: gemeenteleden die plannen smeden en elkaar opstoken verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Het is ons duidelijk dat veel hiervan wordt bereikt door lidmaatschap en kerkelijke tucht. Maar hoe wordt dit toegepast op het geval van oudsten? Hier rijzen wat algemene vragen. Hoe moet je als gemeentelid nadenken over het verantwoordelijk houden van je voorgangers? En verder, hoe gaat dat met kerkelijke tucht voor oudsten? Is dat proces anders dan voor andere gemeenteleden? Tegelijkertijd worden gemeenteleden ertoe opgeroepen om hun oudsten te eren, liefhebben en respecteren (zie bijvoorbeeld 1 Thessalonicensen 5:12-13, 1 Timotheüs 5:1). De Schrift roept gemeenteleden zelfs op om te gehoorzamen en zich te onderwerpen aan het onderwijs en de leiding van hun oudsten (Hebreeën 13:17).

Hoe kan een gemeentelid getrouw z’n taak doen binnen dit ingewikkelde web van verantwoordelijkheden?

In deze blogpost wil ik overwegen welke verantwoordelijkheid een gemeentelid heeft om oudsten verantwoordelijk te houden. Het eerste gebied gaat over hun onderwijs, en het tweede gebied gaat over hun leven (en leiding). Paulus’ aansporing aan Timotheüs komt in onze gedachten om dit in te kaderen: “Geef acht op uzelf en op de leer. Volhard daarin. Want wanneer u dat doet, zult u zowel uzelf behouden als hen die u horen” (1 Timotheüs 4:16). Tenslotte zal ik afsluiten met een herinnering aan het kostbare goed van vertrouwen in een gezonde gemeente.

Let op hun leven

Vóór hij een oudste kan worden, moet een man worden beoordeeld om te waarborgen dat hij in staat is aan de voorwaarden van de Schrift te voldoen. Deze specifieke kwalificaties vinden we in een paar verschillende Schriftgedeelten (1 Timotheüs 3:1-7, Titus 1:5-9, 1 Petrus 5:1-4). Als we de morele kwalificaties bekijken valt ons op dat die verbazend alledaags zijn. Behalve de bepaling dat de oudsten “bekwaam [zijn] om te onderwijzen” (1 Timotheüs 3:2) worden de genoemde kwalificaties grotendeels verwacht van alle volwassen Christenen. Het leven van een oudste moet gekenmerkt worden door volwassenheid. Het feit dat zij onberispelijk moeten zijn (vers 2) betekent niet dat ze perfect moeten zijn, maar vereist een volwassen voortgang in godvrezendheid die vrij is van voortgaande zonden die zijn bediening zouden ondermijnen.

We moeten uitleggen wat we bedoelen met “opletten”. Het zou ongezond zijn als gemeenteleden zich geroepen voelden om een soort rechercheur te zijn, aangesteld om achter hun oudsten aan te lopen en te zoeken naar mogelijke redenen om hen af te zetten. Dat is niet het soort “opletten” dat de Bijbel ons opdraagt. In plaats daarvan zit de context voor het opletten ingeweven in het gemeenschapsleven van de gemeente, waarbij gemeenteleden leren en onderwijs ontvangen door de levenswijze van hun oudsten.

‘Denk aan uw voorgangers, die het Woord van God tot u gesproken hebben. Let op de uitkomst van hun levenswandel, en volg hun geloof na.’ (Hebreeën 13:7).

Er zijn nog veel meer voorbeelden waar het leven van een leider als voorbeeld moet dienen voor de rest van de gemeente (in het bijzonder 1 Petrus 5:3, maar ook 1 Korinthe 4:16, 11:1, Filippenzen 3:17, 1 Thessalonicensen 1:6, 2 Thessalonicensen 3:7,9). Het is tot voordeel van een gemeentelid om tijd door te brengen met hun herders zodat ze kunnen zien, leren en nastreven. In een vorige blogpost schreef ik wat er gedaan moet worden als een oudste niet voldoet aan de Bijbelse kwalificaties. Maar voor nu is het belangrijk om dit aspect op z’n plaats te laten staan en de bijbehorende Bijbelse nadruk te geven: Let op het leven van je oudsten. Het is een middel voor je eigen groei.

Let op het leven van je oudsten. Het is een middel voor je eigen groei.

Let op hun leer

Gemeenteleden moeten ook letten op de leer van hun oudsten. Leer is gewoon een ander woord voor onderwijs. In eerste instantie kan dit overweldigend lijken: Ben ik wel in de positie om het onderwijs van een oudste te beoordelen?

We moeten hierbij niet denken dat we net zoveel van de Bijbel en theologie moeten weten als de oudste. Beoordeel eerder hun trouw in het onderwijzen van de waarheid die jullie als kerk samenbindt. Historisch gezien heeft dit gebied van verantwoordelijkheid te maken met het waarborgen dat het onderwijs van voorgangers consistent is met de geloofsbelijdenis die men samen is overeengekomen. In de meeste gemeenten wordt iemand die zich bij de gemeente wil aansluiten gevraagd dit document te lezen, te overwegen en uiteindelijk te onderschrijven. Het is een belijdenisgeschrift dat kernwaarheden verwoordt die we naar voren brengen als samenbindend voor ons als gemeente. Het Evangelie van Jezus Christus vormt hiervan het hart.

De gemeenteleden moeten regelmatig het onderwijs in de gemeente tegen het licht houden om te waarborgen dat het de Bijbelse standaarden in ere houdt.

Een voorbeeld: De mensen uit Berea onderzochten de Schriften om te waarborgen dat de zaken die Paulus sprak, ook echt klopten. Dat wordt geprezen als “nobel”.

‘En dezen waren edeler van gezindheid dan die in Thessalonica, want zij ontvingen het Woord met grote bereidwilligheid en onderzochten dagelijks de Schriften om te zien of die dingen zo waren.’ (Handelingen 17:11)

De gemeente van Filippi, met hun oudsten en diakenen, wordt aangespoord om samen te strijden voor het bewaren en verdedigen van het Evangelie.

‘Alleen, wandel het Evangelie van Christus waardig, opdat ik, of ik nu kom en u zie of dat ik afwezig ben, van uw zaken mag horen dat u vaststaat in één geest, en dat u samen eensgezind strijdt door het geloof in het Evangelie.’ (Filippenzen 1:27).

Paulus vermaande de gemeente van Galatië dat zij het Evangelie niet verdedigd hadden. Hij herinnert hen aan de noodzaak om de inhoud van het onderwijs voortdurend te onderzoeken en te beoordelen met de loodlijn van het Evangelie. Let eens op het sterkte taalgebruik:

‘Ik verwonder mij erover dat u zich zo snel afwendt van Hem Die u in de genade van Christus geroepen heeft, naar een ander evangelie, terwijl er geen ander is; al zijn er ook sommigen die u in verwarring brengen en het Evangelie van Christus willen verdraaien. Maar zelfs als wij, of een engel uit de hemel, u een evangelie zouden verkondigen, anders dan wat wij u verkondigd hebben, die zij vervloekt. Zoals wij al eerder gezegd hebben, zo zeg ik ook nu weer: Als iemand u een evangelie verkondigt anders dan wat u ontvangen hebt, die zij vervloekt.’ (Galaten 1:6-9)

Dit zijn slechts een paar voorbeelden die laten zien hoe de apostelen de gemeenten opriepen om zich ervan te verzekeren dat zij hun taak volbrachten in het waarborgen van de zuiverheid van de leer en het bewaren van het Evangelie in de gemeente.

Net als het beoordelen van het leven, is het letten op de leer niet zozeer het werk van een privé-detective, maar van een bevoegd en betrokken gemeentelid dat de waarheid van de Schrift liefheeft en zich ervoor inzet dat die trouw verkondigd wordt.

De agenda van Christus

In een gezonde gemeente wordt de verhouding tussen oudsten en gemeenteleden gekenmerkt door vertrouwen. Zowel gemeenteleden als oudsten geven elkaar vertrouwen terwijl ze zich er duidelijk van bewust zijn dat ze gevallen zijn, zondaars die genade nodig hebben. Gemeenteleden moeten God en Zijn Woord zozeer liefhebben dat ze ook degenen die het getrouw aan hen onderwijzen, liefhebben, respecteren en eren (1 Thessalonicenzen 5:12-13, 1 Timotheüs 5:17, Hebreeën 13:7). In deze gezonde relatie is er een gewilligheid om te gehoorzamen en zich te onderwerpen aan het onderwijs en de leiding van de oudsten (Hebreeën 13:17).

Een gezonde gemeente zal zich ook realiseren dat er een andere Leider is die boven de lokale kerkleiders staat; de Heere Jezus Christus is het hoofd van de gemeente (Kolossenzen 1:18). Daarom werken zowel de gemeenteleden als de oudsten onder Zijn opzicht, verlangend naar Zijn goedkeuring. We dragen allemaal ons steentje bij om op te letten wat er geleerd wordt en hoe we allemaal leven. Deze liefhebbende intimiteit kan alleen behaald worden als we onszelf opzij zetten, en samen de agenda van Christus in deze gemeente voorop stellen.

Het bericht Gemeenteleden moeten op hun oudsten letten verscheen eerst op Geloofstoerusting.