Behalve de twee buitenlandse gastsprekers komen ook Marco de Wilde en Jacob Folkerts aan het woord. Zij spreken over respectievelijk ‘het evangelie en hermeneutiek’ en ‘het evangelie centraal voor het hart’. Naast de centrale lezingen worden diverse deelsessies aangeboden.

BEKIJK FLYER   |   BEKIJK HET COMPLETE PROGRAMMA   |   DIRECT REGISTREREN

Het mission statement van TGC Nederland & Vlaanderen luidt: TGC Nederland & Vlaanderen richt zich op de vernieuwende doorwerking van het evangelie van Jezus Christus, Gods Zoon, Heer van hemel en aarde, in kerk en maatschappij.

Twee dagen bezinning op de kern van je geloof en bediening, met onderlinge ontmoeting, zingen en gebed.

De vernieuwende doorwerking van het evangelie… Verlangen we daar niet allemaal naar? Maar hoe komt die tot stand? Hoe wordt onze bediening weer vervuld van de kracht van het evangelie? Daarvoor is een herontdekking van het evangelie nodig.

Deze (uitgestelde) eerste conferentie van TGC Nederland & Vlaanderen gaat daarom over een aantal belangrijke en actuele vragen rond de kern van het evangelie, zoals: Wat moeten we precies onder het evangelie verstaan? Hoe verhoudt het evangelie zich tot de culturele context waarin het wordt verkondigd? Wat betekent het om kerk te zijn na de corona-crisis? En wat zijn actuele mogelijkheden voor het Evangelie in de Europa?

Programma, registratie en locatie

Ga naar www.tgcnederland.nl/conferentie21 voor het volledige programma en registratie. De conferentie wordt gehouden in Missiecentrum ‘De Wegwijzer’, Makassarweg 80 in Almere.

BEKIJK FLYER   |   BEKIJK HET COMPLETE PROGRAMMA   |   DIRECT REGISTREREN

Over de sprekers

• Collin Hansen is vicepresident van TGC en het hoofd van de redactie van TGC. Hij is de auteur van een aantal boeken, waaronder Young, Restless, Reformed, A Journalist’s Journey with the New Calvinists, en (samen met Sarah Eekhoff Zylstra) Gospelbound: Living with Resolute Hope in an Anxious Age. Zijn meest recente boek geschreven samen met Jonathan Leeman is Rediscover Church: Why the Body of Christ Is Essential. De Nederlandse vertaling van dit boek wordt tijdens de conferentie gepresenteerd. Collin behaalde zijn MDiv graad aan de Trinity Evangelical Divinity School en een bachelor in journalistiek en geschiedenis aan de Northwestern University.
• Tim Savage (PhD van de Universiteit van Cambridge) is voorganger, auteur, spreker, en is vanaf het begin lid van de Council van The Gospel Coalition. Hij is voorganger geweest van gemeenten in Arizona, Texas en Engeland. Tim is de auteur van No Ordinary Marriage en Discovering the Good Life. Tim woont nu in Cambridge, Engeland en is als Area Coordinator actief in TGC Europe.
• Marco de Wilde studeerde theologie aan de Universiteit Utrecht en is predikant binnen de Protestantse Kerk in Nederland. Sinds februari 2019 dient hij de hervormde gemeente van Sommelsdijk. Hij verdiept zich al jaren in de beweging van het nieuwe calvinisme. Marco de Wilde is lid van het bestuur van TGC Nederland & Vlaanderen.
• Jacob Folkerts studeerde theologie aan de Evangelische Theologische Hogeschool in Veenendaal en daarna aan de Theologische Universiteit Kampen, waar hij in 2011 afstudeerde. Na vijf jaar voorganger te zijn geweest van Baptistengemeente Texel, is hij sinds september 2016 voorganger van Vrije Baptistengemeente Bethel te Drachten. Hij is lid van de Raad van Advies en Aanbeveling van TGC Nederland & Vlaanderen.

BEKIJK FLYER   |   BEKIJK HET COMPLETE PROGRAMMA   |   DIRECT REGISTREREN

Het bericht Herontdek het Evangelie! ** 24-25 september ’21 verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Het bericht ‘Mijn gemeente zit vol met ongelovigen’ verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Het bericht ‘In mijn gemeente is een gebrek aan levendigheid en missionaire betrokkenheid’ verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Toen de Heere in het laatste jaar van mijn studie in mijn leven kwam, duurde het niet lang voor ik in aanraking kwam met allerlei mensen die heel anders in het leven stonden dan ik: mensen van andere rassen en culturen, die andere talen spraken, andere eetgewoonten hadden en zelfs totaal andere muziekvoorkeuren hadden (ze wisten niet eens wie Deep Purple was!).

Voelde dat ongemakkelijk? Absoluut. Maar wat me destijds vooral verbaasde – en wat me nog altijd verbaast – was niet de radicale ‘andersheid’. Nee, wat me verbaasde was de onderlinge eenheid en de broederschap die ik bij die mensen zag, ondanks alle verscheidenheid. Het was een eenheid waar ik deelgenoot van werd door mijn geloof in Jezus Christus, Die alle grenzen doorbreekt en alle mensen bijeenbrengt als leden van Zijn huisgezin.

Het principe van homogene eenheid

Zowel in Noord-Amerika als onder zendingswerkers wereldwijd wordt ‘het principe van de homogene eenheid’ zonder meer gezien als de meest effectieve strategie om kerken te laten groeien. Dat principe is ook vaak leidend bij het planten van nieuwe gemeenten. Kerken groeien het snelst, aldus de goeroes op het gebied van gemeentegroei, als het evangelie wordt verspreid via bestaande sociale netwerken (Zie bijvoorbeeld Donald A. McGavran in ‘Understanding Church Growth’, Eerdmans, 1970: 190-211). Het werkt het beste als mensen om christen te worden geen grenzen over hoeven te gaan wat betreft cultuur, ras of sociale klasse.

En dus klonteren mensen samen in gemeenten die afgebakend worden door culturele, raciale of sociale scheidslijnen. Ze ontmoeten vooral mensen met dezelfde sociaaleconomische status, hetzelfde opleidingsniveau en vergelijkbare beroepen. Er bestaan zelfs gemeenten voor cowboys en liefhebbers van autoraces (dat verzin ik niet, google er maar eens op!).

Het uitgangspunt van de homogene eenheid bij gemeentegroei houdt in dat dit soort homogene gemeenschappen sneller groeien, omdat ze beter aansluiten bij buitenstaanders die het ongemakkelijk vinden om culturele, raciale of andere grenzen over te gaan. Deze strategie van homogeniteit is doorgedrongen tot de burelen van vele kerkplantingsorganisaties en vult de pagina’s van talloze handleidingen voor zending en evangelisatie. Maar is er eigenlijk wel een Bijbelse grond voor dit principe? Of komt uit de Schriften een heel ander ideaalbeeld naar voren van een plaatselijke gemeente?

In dit artikel wil ik homogene eenheid als principe voor gemeentegroei ontmaskeren door te laten zien dat dit pragmatische uitgangspunt compleet in tegenspraak is met de apostolische visie op de nieuwtestamentische gemeente. Ik zal betogen dat het stichten van een multiculturele gemeente (voor zover dat mogelijk is in een bepaalde context) veel meer in lijn is met de Schriften. Maar wat meer is: multiculturele gemeenten weerspiegelen ook veel helderder de heerlijkheid van het evangelie van Jezus Christus. Met andere woorden: gemeenten zouden net zo divers moeten zijn als de samenleving waarbinnen ze een plek innemen. [1]

De bijbelse theologie van Gods multiculturele heilsplan

Om de context van het multiculturele ideaal van het nieuwtestamentische christendom te kunnen schetsen, zal ik eerst kort bespreken hoe dit thema in het geheel van de canon een plaats krijgt.

In de Schriften vindt taalkundige diversiteit zijn oorsprong bij de torenbouw van Babel. In antwoord op de arrogante opstand van de mensheid verwart God daar hun taal (Genesis 11:1-9). En direct al op de volgende pagina zien we al iets van Gods multiculturele heilsplan oplichten in de verbondsbelofte aan Abraham dat in zijn nageslacht alle volken gezegend zullen worden (Genesis 12:1-3 en 22:15-18).

Deze belofte wordt door de Bijbel heen steeds verder uitgekristalliseerd. David krijgt de belofte van een eeuwig koningschap waardoor de wet van God en Zijn heerlijkheid over heel de aarde gestalte zal krijgen (2 Samuël 7:19 en Psalm 72:17-18). De profeten werken die gedachte verder uit als ze spreken van een heerlijk eschatologisch herstel. Het vernieuwde en herstelde Israël dat dan uit de as herrijst, zal niet alleen uit etnische Joden bestaan, maar ook uit mensen uit andere volken die Jahweh kennen en dienen als de waarachtige en levende God (Jesaja 2:2-4 en 56:6-8; Zacharia 8:20-23).

Het Nieuwe Testament laat ons zien dat Gods belofte voor een wereldwijde verlossing vervuld wordt in Christus. Of iemand tot het volk van God behoort wordt niet langer bepaald door zijn al dan niet Joodse identiteit, maar door bekering en geloof in Jezus Christus. Israël is opnieuw bijeen vergaderd, heropgericht en herrezen in en door de herrezen Messias, die het nieuwe verbond heeft opgericht met Zijn bloed. Het geloof in Christus geeft toegang tot het volledige lidmaatschap van het volk van God onder het nieuwe verbond. Deze heilshistorische ontwikkeling tekent zich af in het boek Handelingen, waar Lukas laat zien dat het evangelie zich in steeds wijdere concentrische cirkels verspreidt. Mensen die er eerst buiten vielen, vallen er nu binnen. Het volk van God komt samen in plaatselijke bijeenkomsten, die het heerlijke evangelie van Christus verkondigen en weerspiegelen. Het Nieuwe Testament komt tot een climax in het prachtige visioen van Johannes, waarin hij een ontelbare menigte van verlosten ziet uit alle naties, stammen, volken en talen (Openbaring 7:9-10).

Hoe heterogeen waren de eerste christengemeenten?

Het bijbels-theologische idee van wereldwijde verlossing helpt ons om het apostolische model van gemeente-zijn te begrijpen. In het Nieuwe Testament wordt de veelkleurige heerlijkheid van Christus’ verlossingswerk weerspiegeld in het stichten van plaatselijke gemeenten die etnische, culturele, sociaaleconomische en zelfs taalkundige grenzen overstijgen.[2]

We zien bij de apostelen een model dat verrassend heterogeen is. Dat vloeit voort uit de vaste overtuiging dat de gemeente één is in Christus, die gelovigen met God en met elkaar verzoend heeft (Galaten 3:28; Kolossenzen 3:11). De eenheid die deze mensen hebben in Jezus Christus stijgt boven hun onderlinge verschillen uit.

Met de groei van het aantal eerste christenen, kregen de apostelen ook te maken met verschillende problemen die voortkwamen uit de diversiteit van de prille gemeenten. Toch deelden ze de kerk niet op in homogene groepen. Het boek Handelingen bewijst dat de gemeente die ontstond met Pinksteren bestond uit Joodse christenen met een uiteenlopende culturele achtergrond (Handelingen 2:5-11). In Handelingen 6:1-6 ontstonden spanningen tussen mensen van verschillende culturele groepen, namelijk de Joden uit de diaspora (de hellenistische Joden) en de Syro-Palestijnse (Hebreeuwse) Joden. De apostelen scheidden de twee groepen niet, maar losten de kwestie op door mannen uit de minderheidsgroepen aan te stellen voor het dienstwerk.

Later in Handelingen wordt het heterogene karakter van de eerste christengemeenten bevestigd door een beschrijving van de diversiteit onder de leiders van de gemeente te Antiochië (vergelijk Handelingen 13:1). Onder hen was een voormalige Farizeeër (Paulus), een voormalige heiden (Lucius), een voormalige Leviet (Barnabas), iemand die aan het hof van Herodes was opgegroeid (Manahen), en een man met een donkere huiskleur (Simeon die Niger genoemd werd).

Paulus over diversiteit

In de Romeinenbrief spreekt Paulus een gemeente aan die ongetwijfeld was samengesteld uit mensen met verschillende etnische achtergronden, zowel Joden als Grieken (Romeinen 7:1 en 11:13). Paulus smeekt hen om in liefde samen te leven omwille van het evangelie en om hun eigen voorkeuren op te offeren omwille van anderen (Romeinen 13:8-10 en 14:1-23). Hier zien we dat het evangelie niet alleen doorwerkt het persoonlijk zielenheil van de gelovige, maar ook in de heiliging van de gemeente als geheel. Gelovigen moeten leren om in gemeenschap te leven met mensen die van hen verschillen door Christus’ voorbeeld te volgen en anderen hoger te achten dan zichzelf.

In de eerste brief aan de gemeente van Korinthe, een gemeente die ook bestond uit leden met heel verschillende achtergronden, onderstreept Paulus de eenheid van de gelovigen in Christus en vermaant hij hen om de ander boven zichzelf te stellen en rekening te houden met de gewetens van zwakkere broeders (1 Korinthe 10:23-33 en 12:12-13).

In beide gevallen blijft de optie om de gemeente te splitsen in twee homogene groepen voor Paulus compleet buiten beeld. Strategische keuzes om mensen effectiever te kunnen bereiken of ze meer op hun gemak te stellen gaan nooit boven het leven dat de gemeenteleden verbindt in Jezus Christus. In tegendeel, de overtuiging dat de bekeerlingen in Christus een nieuwe groep vormen is een drijvende kracht achter christelijke eenheid binnen de kerk. Gelovigen worden opgeroepen om elkaar lief te hebben zoals Christus hen liefgehad heeft. En Paulus verklaart dat de veelvuldige wijsheid en heerlijkheid van God wordt geopenbaard door de eenheid onder gemeenteleden met allerlei verschillende achtergronden (Efeze 3:1-10).

Het voorbeeld van de vroege kerk

De vroege kerk brak ook radicaal met sociale en economische klassenverschillen. Paulus ondergraaft nadrukkelijk de sociale structuur van slavernij door slaven en meesters op te roepen om gemeenschap met elkaar te hebben, omdat ze broeders in Christus zijn (1 Korinthe 7:17-24; Filemon 8-16). Het geloof in Christus betekent de doodsteek voor sociale status als scheidslijn in de gemeente.

Op dezelfde manier beveelt Jakobus dat rijke mensen niet voorgetrokken mogen worden en geen speciale behandeling mogen krijgen. Jakobus gaat ervan uit dat rijke en arme mensen samen één gemeente vormen en niet langs sociaaleconomische lijnen opgedeeld zijn in homogene gemeenschappen (Jakobus 2:1-9).

Het Nieuwe Testament laat daarnaast zien dat in de gemeenten alle generaties door elkaar liepen. Jongeren en ouderen leefden samen in gemeenschap met elkaar, in eenheid en dienstbetoon (1 Timotheüs 4:12 en 5:1-16; Titus 2:1-8; 1 Johannes 2:12-14).

Het apostolische model van multiculturele, heterogene gemeenten is niet alleen terug te voeren op het Nieuwe Testament, maar ook op de vroege kerkgeschiedenis. Met de woorden van David Smith: ‘Het was juist het multiculturele, heterogene karakter van de kerk dat veel indruk maakte op de verdeelde Romeinse wereld en zorgde voor groei van de christelijke beweging’ (David Smith, “The Church Growth Principles of Donald McGavran”, Transformation 2, 1985: 27). Terwijl homogeniteit in gemeenten de maatschappelijke status quo alleen maar bevestigt, leert de Bijbel dat het evangelie etnische, sociale, economische en culturele grenzen doorbreekt op een manier die nog niet eerder was vertoond in de geschiedenis van de mensheid.

De nieuwtestamentische polemiek tegen etnocentrisme

Een andere reden waarom homogeniteit in tegenspraak is met het Nieuwe Testament, is dat het etnocentrisch denken stimuleert en bevestigt. Door het hele Nieuwe Testament heen wordt etnocentrisme afgewezen. Dat geeft gelovigen van verschillende etnische achtergronden het mandaat om elkaar liefdevol te accepteren en om in harmonie samen te leven binnen plaatselijke gemeenten. [3] De oproep tot bekering betekent ook een oproep tot bekering van etnische en raciale hoogmoed.

Uiteraard John Piper zegt het in zijn uitmuntende boek “Bloodlines” zo: ‘Het geloof in Jezus stijgt ver uit boven etniciteit.’ Hij voert daarbij verschillende voorbeelden aan vanuit de evangeliën: de lovende bewoordingen waarmee gesproken wordt over het geloof van de hoofdman over honderd (Mattheüs 8:5-13), de gelijkenis van de barmhartige Samaritaan (Lukas 10:33), de genezing van de tien melaatsen, van wie alleen de buitenlander terugkwam om zijn dank uit te spreken (Lukas 17:16), de genezing van het dochtertje van de Syro-Fenicische vrouw (Markus 7:26) en de tempelreiniging (Markus 11:17). Jezus was kennelijk niet bang om de etnocentische hoogmoed van de Farizeeërs aan de kaak te stellen.

Voor alle duidelijkheid: mensen die het principe van homogene eenheid voorstaan, stellen ook dat ze etnocentrische hoogmoed onder christenen niet willen aanmoedigen. Ze benadrukken juist dat homogene gemeenten beter met culturele gevoeligheden kunnen omgaan en meer ruimte bieden voor ongelovigen die zich niet op hun gemak zouden voelen als ze continu geconfronteerd worden met culturele obstakels. Met andere woorden: voorstanders van homogeniteit geloven dat het strategisch gezien verstandiger is om culturele barrières uit de weg te ruimen omdat die het evangelie in de weg zouden kunnen staan. Dat willen ze bewerkstelligen door gemeenten op te richten voor één bepaalde cultuur of etniciteit.

Het is echter naïef en veel te optimistisch gedacht dat zondige mensen, die van nature geneigd zijn om etnocentrische vooroordelen te ontwikkelen, dat wel zullen overgroeien zonder dat ze geroepen worden om deel te worden van een diverse gemeenschap (zie John Piper in Bloodlines, 118). Het Nieuwe Testament wijst uit dat Jezus en de apostelen nooit ruimte geven aan het etnocentrisme van ongelovigen. Voor hen is de oproep tot bekering van etnocentrisme en de opdracht om mensen die anders zijn met liefde te ontvangen integraal onderdeel van het evangelie. Waar het principe van homogene eenheid mensen moet inwinnen door etnocentische gevoeligheden uit de weg te gaan, is de aanpak van Jezus radicaal anders. Christus legt de bijl aan de wortel van etnische hoogmoed.[4]

Waren nieuwtestamentische christengemeenten mono-etnisch?

Gemeentegroei-expert Donald McGavran, de grondlegger van het principe van homogene eenheid, beweerde dat ‘nieuw-testamentische gemeenten opvallend mono-etnisch waren’. [5] McGavran betoogde dat de apostelen zich, geleid door de Heilige Geest, bewogen langs de lijnen van homogene eenheden. Om de groei van de kerk te bevorderen zouden ze zich in eerste instantie vooral op de Joden gericht hebben. ‘Zo lang Joden binnen het judaïsme christen konden worden, groeide de kerk bijzonder snel onder Joden. (…) Ze konden christen worden binnen de synagoge zonder dat ze last hadden van ras- en klasseverschillen’ (Donald A. McGavran, “The priority of Ethnicity” in Evangelical Missions Quarterly 19 (1983): 15).

We moeten ons uiteraard eerst afvragen of dit wel recht doet aan de tekst van het Nieuwe Testament. Ik houd het erop dat McGavran in zijn zoektocht naar bewijzen voor zijn stelling voorbijgaat aan de manier waarop Lukas laat zien hoe de heilsgeschiedenis zich door het boek Handelingen heen langzaam ontvouwt. De apostelen lieten zich niet leiden door een soort principe van homogene eenheid. Dat wordt overduidelijk als je de culturele en taalkundige verscheidenheid ziet onder de joden op de eerste Pinksterdag. Het is ook terug te zien in het heterogene karakter van de gemeenten die werden gesticht nadat de heidenen deel waren geworden van de kerk.

Lukas laat in Handelingen zien hoe de gemeente zich ontwikkelt langs de heilshistorische lijnen. Zijn punt is dat het evangelie, verkondigd door de apostelen en bekrachtigd door de Heilige Geest, onoverkomelijke verschillen overbrugt, omdat rond de opgestane Christus het volk van God een nieuwe vorm krijgt. Donald McGavran en zijn beweging gebruiken dus een gebrekkige interpretatie van de Schrift in hun pleidooi voor homogeniteit. Ze leggen een vooraf bedacht, pragmatisch stramien over de tekst heen.

Conclusie

Het apostolische model voor de kerk in het Nieuwe Testament wijst erop dat gemeenten als het even kan niet moeten worden gesticht of op te splitsen langs de lijnen van ras, cultuur, klasse, leeftijd of wat voor groep dan ook. Soms ontkom je er niet aan om als gemeenten gescheiden op te trekken, bijvoorbeeld als de taal een onoverkomelijke barrière is. Maar zelfs in die gevallen kan er een lingua franca zijn waarin mensen toch met elkaar kunnen communiceren en waardoor de wegen niet per definitie hoeven te scheiden.

De heerlijkheid van Christus schittert het meest als buitenstaanders zien hoe gelovigen van allerlei achtergronden ondanks alle culturele verschillen in liefde en eenheid samenleven. Een pragmatisch verlangen naar snelle groei en gemeenten die zich vermenigvuldigen mag nooit iets afdoen van de eenheid die Christus met Zijn bloed verworven heeft.

René Padilla verwoordt het heel mooi: ‘Het mag dat zo zijn dat “mensen het fijner vinden om christen te worden zonder dat ze etnische, taalkundige of sociaal-economische grenzen over hoeven gaan”, maar dat is totaal niet relevant. Lid worden van het lichaam van Christus is geen kwestie van een al dan niet fijn gevoel, maar draait om de inlijving in de nieuwe mens onder de heerschappij van Christus. Of iemand het nu fijn vindt of niet, dezelfde daad die de mens verzoent met God, plaatst hem direct ook in een gemeenschap van mensen die hun identiteit in Jezus Christus vinden, en niet zozeer in hun afkomst, cultuur, sociale klasse of geaardheid. Dat is een gemeenschap van mensen die niet alleen met God, maar ook met elkaar verzoend zijn.’[6]

Ben ik per definitie tegen snelle groei en vermenigvuldiging? Zeker niet. Het is ook mijn verlangen dat grote groepen mensen worden bereikt met het evangelie van Christus. Maar ik vraag de arbeiders in de wijngaard om in gedachten te houden dat nergens in het Nieuwe Testament de oproep klinkt om gemeenten op te delen naar bevolkingsgroep. Integendeel, het bewijs vanuit de Schrift wijst precies de andere kant op. Mensen van verschillende stammen, talen en volkeren worden ingelijfd in dat ene volk van God, om als een koninklijk priesterschap voor onze God in harmonie en eensgezindheid God te dienen en te aanbidden. Moge de kerk zich blijven inzetten voor verzoening tussen rassen. We leren immers dat in Christus geen neger of Ku Klux Klan-fan is.

Mogen we ook erkennen dat in Christus geen brahmaan, hoetoe of toetsi is. Moge onze eenheid weerspiegeld worden in de demografische opbouw van onze gemeenten. Zo laten we iets zien van de veelvuldige wijsheid van God, die ons heef verzoend tot Zichzelf door het kruis van onze Heere Jezus Christus (Efeze 3:10). Moge Hij de heerlijkheid en de eer ontvangen die Hij waard is!

[1] Ik doel hier uiteraard niet op bepaalde regio’s op het platteland waar de bevolking gedomineerd wordt door één bepaalde cultuur of bevolkingsgroep, en waar monoculturele gemeenten onvermijdelijk zijn. Het gaat me specifiek om contexten waar meer dan één cultuur of bevolkingsgroep aanwezig zijn. Maar zelfs in een monoculturele context wil ik graag benadrukken dat gemeenten zich niet zouden moeten richten op specifieke sociale klassen, leeftijdsgroepen of welke onderscheiden doelgroepen dan ook.

[2] Ik heb bij het schrijven van dit artikel veel gebruikgemaakt van de studie van de Latijns-Amerikaanse theoloog C. René Padilla, die overtuigend aantoont dat het principe van de homogene eenheid geen sterke bijbelse papieren heeft. In ‘The Unity of the Church and the Homogeneous Unit Principle’, International Bulletin of missionary Research 6, 1981:23-30.

[3] De hernieuwde aandacht voor de nieuw-testamentische polemiek tegen etnocentrisme is een van de nuttige bijdragen van het zogenoemde nieuwe perspectief op Paulus, ondanks de terechte bezwaren die daaraan kleven (zie bijvoorbeeld N.T. Wright, ‘Paul and the Faithfulness of God’ deel 2, Mineapolis, 2013: 774-1038).

[4] Dit wordt helaas bevestigd door mijn eigen ervaringen met verschillende mono-etnische gemeenten in diverse landen. Ook de pijnlijke ervaringen van vrienden die in India dienen in Gods Koninkrijk hebben dit ervaren. Zo heeft, volledig in tegenspraak met 2 Korinthe 6:14-18 voor veel christenen een huwelijk met een ongelovige van dezelfde kaste of etnische achtergrond de voorkeur boven een huwelijk met een gelovige van een andere achtergrond. Als twee gelovigen van elkaar houden en over de grenzen van de kaste of raciale lijnen heen willen trouwen, steekt het etnocentrische vooroordeel soms zomaar weer de kop op en weigeren christelijke families om in te stemmen met zo’n huwelijk. Het principe van homogene eenheid heeft zondige etnocentrische vooroordelen kennelijk aangewakkerd en versterkt onder mensen die Christus zeggen te kennen. 

[5] Sommige voorstanders van homogeniteit stellen dat het onterecht is om een parallel te trekken tussen de scheidslijn tussen jood en heiden enerzijds en moderne raciale en culturele scheidslijnen anderzijds. Ze dragen daarvoor vier redenen aan. 1. De termen jood en heiden zijn niet in de eerste plaats bedoeld als etnische aanduidingen. 2. De scheidslijn tussen joden en heidenen lag verankerd in de wet – iets wat bij moderne etnische scheidslijnen niet speelt. 3. De culturele afstand tussen joden en heidenen was ten tijde van het nieuw-testament niet zo groot als de culturele verschillen tussen hedendaagse bevolkingsgroepen. 4. Joden hadden er moeite mee dat ook heidenen in het heil mochten delen, iets wat in het hedendaagse christendom ook niet aan de orde is. (Zie Richard W. Hardison, ‘A theological critique of the Multi-Ethnic Church Movement: 2000-2013’: 117.) Het is inderdaad waar dat de termen jood en heiden niet in de eerste plaats teruggaan op een etnisch verschil, maar op een religieuze onderscheiding die geworteld is in het verbond van de wet. Toch is de vijandschap tussen joden en heidenen niet alleen religieus te duiden. Ze is ook terug te voeren op cultuur, taal en etniciteit. Het idee dat het culturele verschil tussen joden en heidenen niet zo groot was, is simpelweg niet vol te houden wanneer je literatuur uit de tijd van de Tweede Tempel bestudeert. En het is inderdaad zo dat het voor joden moeilijk te accepteren was dat het heil ook voor de heidenen was – iets wat heden ten dage niet speelt – maar er zijn wel degelijk parallellen te trekken tussen het etnocentrisme van de joden en dat van mensen van alle tijden en plaatsen. We zijn immers allemaal gevallen schepselen, die het moeilijk vinden om samen te leven met mensen die niet zoals wij zijn. Hoewel hedendaagse culturele en etnische verschillen dus niet op alle punten te vergelijken zijn met de scheidslijnen tussen joden en heidenen, zijn er genoeg redenen die het trekken van een parallel rechtvaardigen. De opdracht om één te zijn in het Nieuwe Testament beperkt zich bovendien niet tot joden en heidenen. Ook Barbaren en Scythen worden bijvoorbeeld genoemd, toch duidelijk verwijzingen naar etnische groepen (Kolossenzen 3:11). In het Nieuwe Testament overstijgt de eenheid in Christus alles. De oproep om de ander te omarmen gaat over alle denkbare vormen van anders-zijn. Dat krijgt gestalte als mensen met allerlei achtergronden samen de plaatselijke gemeente vormen.

[6] Padilla tekent daarbij aan: ‘Het verslag van Lukas kan niet gelezen worden als onderbouwing van de stelling dat de apostelen het stichten van homogene gemeenten promootten en de joodse vooroordelen over heidenen door de vingers zagen omwille van getalsmatige gemeentegroei. Om dat wel zo te lezen, moet je de Schrift benaderen vanuit de vooronderstelling dat (1) de apostelen aanhangers waren van de moderne theorie dat vooroordelen op basis van ras ‘een aanzet tot gemeentegroei zou kunnen en moeten zijn’ en (2) dat exponentiële groei van gemeenten altijd toepassing van het principe van homogene eenheid veronderstelt. Zonder deze ongegronde aanname te doen kun je de boodschap van Handelingen op dit punt bijna niet missen. Dat de heidenen voortaan ook deelden in het Evangelie, was voor de gemeente van Jeruzalem zo moeilijk te aanvaarden, dat deze verandering alleen kon plaatsvinden met hulp van bijzondere visioenen en Goddelijke opdrachten (8:26 en verder, 10:1-16) of onder de druk van vervolging (8:1 en verder en 11:19-20). Nergens word de suggestie gewekt dat joodse christenen het Evangelie vanuit strategisch oogpunt aan niemand anders verkondigden dan aan Joden’ (Padilla, ‘Unity o the Church: 24).

Verschillende gedeelten van dit artikel zijn naderhand in aangepaste vorm gepubliceerd in de ‘Southern Baptist Journal of Missions and Evangelism’ onder de titel ‘Caste and Church Growth: An Assesment of Donald McGavran’s Church Growth Principles from An Indian Perspective’.

Het bericht Zijn multiculturele kerken bijbels? verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Gedachten over gezond kerk-zijn tijdens de Reformatie

Christenen spreken al eeuwen over ‘kenmerken van de ware kerk’, maar de kerk werd eigenlijk pas tijdens de Reformatie onderwerp van wijdverbreide theologische debatten. Voor de zestiende eeuw was de kerk een vanzelfsprekendheid en werd er niet over gediscussieerd. De kerk werd gezien als een genademiddel, een onbetwiste realiteit waar de rest van de theologie uit voortvloeide.

Door de radicale kritiek van Maarten Luther en anderen in de zestiende eeuw, was een discussie over het wezen van de kerk zelf onvermijdelijk. Zoals een iemand het eens zei:

Vanaf de Reformatie was de manier waarop de kerk georganiseerd was niet langer hét kenmerk van de ware kerk. Dat was de verkondiging van het evangelie (Edmund Clowney, The Church, 1995, 101).

In 1530 stelde Melanchton de Augsburgse confessie op, waarin onder meer te lezen is (artikel 7):

Deze kerk is de vergadering van de heiligen, waarin het evangelie zuiver geleerd en de sacramenten op de juiste wijze bediend worden. En voor de ware eenheid van de kerk is het genoeg om het eens te zijn over de leer van het evangelie en over de bediening van de sacramenten.

In 1553 kwam Thomas Cranmer met de zogenoemde 42 artikelen, een Anglicaanse geloofsbelijdenis die later werd ingekort tot 39 artikelen. Hij scheef:

De zichtbare kerk van Christus is een vergadering van gelovige mensen, waarin het zuivere Woord van God verkondigd wordt en de sacramenten naar behoren bediend worden.

Calvijn schrijft in zijn Institutie:

Waar het Woord van God zuiver verkondigd en gehoord wordt en de sacramenten bediend worden overeenkomstig de instelling van Christus, daar is zonder twijfel sprake van een kerk van God.

In de Nederlandse Geloofsbelijdenis staat in artikel 29 te lezen:

De kenmerken waaraan men de ware kerk kan kennen, zijn deze: dat de kek de zuivere prediking van het evangelie onderhoudt; dat zij de zuivere bediening van de sacramenten onderhoudt, zoals Christus die heeft ingesteld; dat de kerkelijke tucht geoefend wordt om de zonden te bestraffen. Kortom, dat men zich richt naar het zuivere Woord van God, alles wat daarmee in strijd is verwerpt en Jezus Christus erkent al het enige Hoofd.

Schepping en onderhouding van de kerk

In deze twee kenmerken – het verkondigen van het evangelie en het onderhouden van de sacramenten – vinden we zowel de schepping als de onderhouding van de kerk terug: de bron waarvanuit Gods waarheid opborrelt en de heerlijke vaten waar die waarheid ingeschonken en in tentoongespreid wordt. Er ontstaat een gemeente als het Woord op de juiste manier verkondigd wordt; die gemeente wordt in stand gehouden en zichtbaar doordat de doop en het avondmaal op de juiste manier bediend worden (aangenomen dat de tucht wordt beoefend).

Geen enkele kerk is volmaakt. Maar God zij dank zijn veel onvolmaakte gemeenten wel gezond. Desondanks vrees ik dat nog veel meer gemeenten ongezond zijn, zelfs gemeenten waar de goddelijke natuur van Christus en het gezag van de Schrift voluit beleden wordt. Vandaar dat wij negen kenmerken (9Marks) op een rij hebben gezet, aan de hand waarvan de schriftuurlijke prediking en een bijbelse manier van leidinggeven binnen de gemeente in ere hersteld kunnen worden. Dat is hard nodig in een tijd dat in veel te veel kerken weinig meer overblijft dan een verstandelijk naamchristendom, met allerlei vormen van pragmatisme en kleingeestigheid tot gevolg. Het doel van veel te veel kerken is niet langer dat God verheerlijkt zal worden, maar dat ze groeien. Dat doel heiligt alle middelen, waarbij ze er ook nog eens van uitgaan dat God dan uiteindelijk toch wel verheerlijkt zal worden, als zij hun doel maar halen.

We zien onze samenleving in sneltreinvaart veranderen. Steeds meer mensen keren het christendom de rug toe. Evangelisatie wordt gezien als intolerant of zelfs als haatdragendheid aangemerkt. De cultuur waaraan we ons moesten aanpassen om aansluiting te vinden bij de wereld is vervlochten geraakt met vijandschap tegen het evangelie. Wil je je nog aanpassen aan de huidige cultuur, dan zet je het evangelie zelf op het spel.

In deze tijd moeten we weer leren om naar de Bijbel te luisteren. We moeten ons idee van vooruitgang in het Koninkrijk van God herijken: het gaat er niet noodzakelijk om dat we onmiddellijk vrucht zien, maar dat we trouw blijven aan Gods Woord.

Een nieuw uitgangspunt

We hebben een nieuw uitgangspunt nodig voor de kerk. Alhoewel, in feite bestaat het al eeuwen. We hebben gemeenten nodig waarin vruchtbaarheid niet wordt afgemeten aan meetbare resultaten, maar aan volharding en trouw aan de Bijbel. Dit nieuwe, oude uitgangspunt legt de vinger bij twee fundamentele elementen die in een gemeente aanwezig moeten zijn: de verkondiging van het evangelie en het leiden geven aan discipelen.

De eerste vijf ‘kenmerken van een gezonde gemeente’ (een bijbelse visie op prediking, bijbelse theologie, het evangelie, bekering en evangelisatie) hebben allemaal te maken met het verlangen om het Woord van God op de juiste manier te verkondigen. De laatste vier kenmerken (lidmaatschap, tucht, discipelschap en leiderschap) hebben te maken met de vraag hoe je de grenzen en markeringen van een christelijke identiteit de juiste plaats geeft – dat is: hoe je leiding geeft aan discipelen.

Het doel van dit alles is dat God verheerlijkt wordt als we Hem bekend maken. Door de hele geschiedenis heen heeft God Zichzelf willen openbaren (zie bijvoorbeeld Exodus 7:5, Deuteronomium 4:34-35, Psalm 22:21-22, Jesaja 49:22-33, Ezechiël 20:34-38 en Johannes 17:26). Hij heeft de wereld geschapen en alles wat Hij heeft gedaan, heeft Hij gedaan met het oog op Zijn eigen eer. En terecht. Mark Ross heeft het eens zo gezegd:

We vormen een van Gods belangrijkste bewijsstukken. (…) Er is Paulus alles aan gelegen [in Efeze 4:1-16] dat de gemeente de heerlijkheid van God uitstraalt. Daarmee verdedigt de kerk Gods karakter tegenover alle lastering van demonische machten, die beweren dat God het niet waard is om voor te leven. (…) God heeft de eer van Zijn naam toevertrouwd aan Zijn gemeente.

Iedereen die deze woorden leest –kerkleider of niet – is geschapen naar het beeld van God. We horen levende afbeeldingen te zijn van het heilige en rechtvaardige karakter van God, zodat de hele wereld kan zien hoe Hij is, vooral als het gaat om de vereniging met God in Christus. Dit is waar God ons toe roept en waarom Hij ons daar toe roept. Hij roept ons om in Zijn gemeenschap te komen én om ons bij een gemeente te voegen. Dat doet Hij niet met het oog op onze eer, maar om Zichzelf te verheerlijken.

Mark Dever is predikant in de Capitol Hill Baptist Church in Washington DC en directeur van 9Marks. Hij is op Twitter te volgen via @MarkDever.

Het bericht Een nieuwe kijk op gemeente-zijn: hoe kun je echt vruchtbaar zijn? verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Ik voel het gewicht van de vraag, niet vanwege de situatie in Holland, maar omdat ik denk dat er in Amerika de laatste 30 jaar een prachtige verschuiving gaande is die het evangelie centraal stelt. Alles noemt zich evangelie gericht, evangelie dit, evangelie dat, etc., maar met de start van The Gospel Coalition (TGC), is er een herstel van de kern van de boodschap. De kern van de Bijbel is, ik zou zeggen, het kruis en wat God gedaan heeft voor Zijn volk aan het kruis. En dat moet uiteengezet worden voor de mensen en daarna eindeloos op hen toegepast worden.

Toepassen is iets anders dan herhalen

Maar, het toepassen wil niet zeggen: herhalen, en daarbij de aandacht voor de vruchten uit het oog verliezen. Ik denk dat Jezus stierf om voor Zichzelf een volk te reinigen dat ijverig is in goede werken (Titus 2). Daarom: wanneer je de Bijbel leest moet je van het kruis uitgaan, en de hoorders wijzen op de implicaties daarvan in hun leven. Dus ik zou denken, dat het herinneren aan wie wij zijn in Christus, om wat Hij bereikt heeft voor ons aan het kruis en in de opstanding, en onze status in Hem door de rechtvaardiging, als basis, elke week duidelijk moet zijn.

Maar ik zou daar niet elke week de belangrijkste focus op leggen, omdat ik denk dat het Nieuwe Testament dat ook niet doet. Het Nieuwe Testament zegt dat Hij stierf om iets te verwerven. Hij droeg onze zonden in Zijn lichaam aan het kruis, opdat wij voor zonde dood, voor de gerechtigheid zouden leven (1 Petrus 2:24). En wanneer je de brieven leest, is dat de manier waarop ze geschreven zijn. Ze zijn geschreven, gebaseerd op de leer en Gods grootste werk, in de eerste hoofdstukken van Efeze, en daarna krijg je de gedetailleerde toepassingen in hoofdstuk 4, 5 en 6: Lieg niet tegen elkaar, mannen, behandel je vrouwen op een bepaalde manier, vrouwen, behandel… ik bedoel: Als dat niet de overheersende focus is, de toepassing van die leerstellingen, dan lopen we niet gelijk met het Nieuwe Testament.

Maak een rechte lijn naar mensen

In mijn boek ‘Expository Exultation’ zeg ik iets prikkelends. Charles Spurgeon wordt soms geciteerd, als: ‘Ik neem elke tekst, en maak een rechte lijn naar het kruis’. En ik zeg: ‘Nee, dat zou je niet moeten doen. Je zou elke tekst moeten nemen, plaats het kruis eronder, en maak een rechte lijn naar het leven van de mensen.’ Zet het kruis daar als fundament, in plaats van te denken dat het kruis iets is waar je elke keer zou moeten eindigen. Nee, begin elke keer met het kruis, je dood jezelf aan het kruis, je sterft, en bent gerechtvaardigd in Hem, en je loopt als een ander mens de wereld in, om een leven te leven dat anders is.

Laat me een voorbeeld geven. Ik was hierover aan het praten met Rick. Ik had gehoord, en ik heb het via via gehoord, dus als het fout is, dan moet je me maar corrigeren, dat in veel kerken zoveel focus ligt op zonden, of de focus op oordeel, of de focus op Gods grootheid en afstand en toorn en gewicht en onze blijvende verdorvenheid, dat het moeilijk is voor mensen om zekerheid te hebben, en om de overwinning te behalen en in vreugde te wandelen. Hier is het probleem, zoals ik het zie: Het was gisteren, of eergisteren: ik was aan het eind van de Hebreeën brief, en dit is wat ik las in hoofdstuk 13, de verzen 5 en 6: ‘Laat uw handelwijze zonder geldzucht zijn. Wees tevreden met wat u hebt’. Dus je hebt het gebod, en ik kijk naar mijn mensen en ze proberen allemaal van geld te houden. Ze zijn niet tevreden, ze mopperen, en de Bijbel zegt: stop met de liefde tot geld. Wees tevreden. Nu, wanneer je een gemeente hebt vol met mensen die niet van geld houden en die tevreden zijn, dan veranderd dat je omgeving. Dat is je doel. Je wilt dat mensen dat gebod gehoorzamen. En dat is een wonder. En hier is de sleutel voor het preken: er is een zin die erop volgt, een ‘want’-zin: Laat uw handelwijze zonder geldzucht zijn, want, en dit is waarom kleine woorden belangrijk zijn, want Hij heeft gezegd: Ik zal u niet begeven en Ik zal u niet verlaten. Dan komt er logischerwijs een ‘daarom’. Daarom kunnen we vol vertrouwen zeggen: God is mijn Helper, ik zal niet vrezen wat mij een mens zal doen!

Hoe je niet moet preken

Als de mensen die logica niet begrijpen dan zullen ze voortdurend verslagen worden. Die tekst is niet geschreven om de mensen verslagen de wereld in te sturen, ontmoedigd: ik denk dat ik altijd van geld zal houden. Ik denk dat ik altijd ontevreden zal zijn. Ik ben door en door verdorven. Romeinen 7 is het enige wat er is in mijn leven. Romeinen 7 is een echte ervaring in het leven van elke Christen. Ik behoor niet tot degenen die zeggen: Het is iets van voor je bekering. Het is écht, maar niet de dagelijkse toestand van een christen. We gaan op en neer in zulke Romeinen 7 en 8 ervaringen. We gaan op en neer in de emoties. Het gaat erom een besef te creëren in de kerk waar de rechtvaardiging het vertrouwen schept in al de beloften van God, wat tot een tevreden leven leidt, vrij van de liefde voor geld. Dát is het ritme.

Dus ik raak gefrustreerd als ik in kerken kom, waar ik het elke preek zie aankomen: hier komt het.. hier komt het.. We eindigen de laatste tien minuten in het herhalen van het Evangelie, zoals dat staat in 1 Korinthe 15:3: Hij is gestorven voor onze zonden, en is weer opgestaan. Elke preek eindigt zo. En ik ben het daar niet mee eens. Dat is niet de manier om te preken, omdat ik denk dat dat niet de manier is waarop de Bijbel is geschreven. Ik denk niet dat we dat zo ondervinden. Ik denk dat we het ondervinden door duidelijk te krijgen dat alle beloften van God ja en amen zijn in Jezus Christus. Dat betekent, dat het kruis, door het nieuw verbondsbloed, elke belofte voor Gods volk in de Bijbel kocht! – wow, echt waar!? – Elke belofte in de Bijbel is voor mij betaald met het bloed van Jezus.

De beloften van God

Daarom kon Hij zeggen: ‘Houd je leven vrij van de liefde voor geld want hij heeft gezegd….’ En Hij citeert daar? Weet je waar het citaat vandaan komt? ‘Ik zal u niet verlaten en Ik zal u niet begeven’? Jozua! Jozua 1:5, God spreekt tot Jozua: ‘Ik zal je niet verlaten en Ik zal je niet begeven’. En de schrijver van de Hebreeën brief zegt: het is van jou! En daarom zou je niet meer van geld moeten houden. Hij zei het tegen Jozua. Elke belofte in de Bijbel is voor jou, in Christus. Geloof me, wanneer mensen dat gaan begrijpen en ze gaan leren wat het betekent om de beloften elke dag op zichzelf toe te passen, alleen gebaseerd op rechtvaardiging door het geloof, dan zullen ze veranderen, ze zullen een ander mens zijn.

Het bericht ‘Wat te doen als de gemeente genoeg heeft van dezelfde preken?’ verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Mensen vragen zich wel eens af of het idee van gemeente-zijn niet achterhaald is. Geloven is toch een persoonlijk zaak? Bovendien, je kunt je geestelijke kost tegenwoordig overal vandaan halen; daar heb je de gemeente toch niet voor nodig? Met andere woorden: ‘Is de gemeente nou werkelijk zo belangrijk?’

Volgens Marcel is geloven inderdaad iets persoonlijks, maar tegelijkertijd benadrukt hij: ‘Geloven doe je niet in je eentje.’ En Laurens vult aan: ‘De enige echte methode die God heeft gegeven om zijn evangelie in deze wereld te verspreiden.’ Hoe zit dat precies? En wat zijn dan kenmerken van een gezonde gemeente?

Aan de hand van twee boeken over gemeente-zijn proberen de mannen deze vragen te beantwoorden. Eén van de kenmerken uit het boek Wat is een gezonde gemeente is bijvoorbeeld bijbelverklarende prediking. Volgens Mark Dever, de schrijver van het boek, is dit zelfs essentieel voor een gezonde gemeente. Naar aanleiding van deze kenmerken van een gezonde gemeente, zegt Laurens: ‘Gezonde leer is als het ware de motor van een gezonde gemeente. Maar de gemeente is veel meer dan alleen de zondagochtend; zo zouden ook gemeenschap en discipelschap een belangrijke rol moeten spelen in de gemeente en het dagelijks leven van de leden.’

Met andere woorden: de gemeente is essentieel voor het christenleven en is een verantwoordelijkheid voor iedere christen. En misschien is dit ook wel de spannendste vraag van deze podcast: ‘Welke rol speel jij in de gemeente?’ Dit – en nog veel meer – in de tweede aflevering van Godgericht in gesprek!

Het bericht Wat is een gezonde gemeente? – en ben jij een gezond lid? verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Hoewel ik er uren werk in had gestoken, kregen maar weinig mensen de mensen de poster te zien nadat ik hem op een prachtige zichtlocatie in onze kerk had opgehangen. Ik had hem opgehangen zonder er toestemming voor te vragen (daar had ik helemaal niet over gedacht). Maar het duurde niet lang voor er toestemming kwam – om de poster zo snel mogelijk weg te halen.

Tijdens mijn studie theologie ging ik steeds meer ging begrijpen van Gods genade. Met dat mijn geloof groeide, groeiden ook mijn zorgen over naamchristendom. Van veel zogenoemde bekeringen bleek het voor mij achteraf gezien duidelijk dat het niet echt was geweest. Ik keek met achterdocht naar alle evangelisatieactiviteiten die verantwoordelijk waren voor al die optimistische groeicijfers. En nog belangrijker: ik was sceptisch over al die mensen die zo zeker van hun zaligheid en tegelijk zo passief waren.

Een cruciale woordenwisseling

In de tijd dat ik bezig was met mijn promotieonderzoek, ging ik me nog nadrukkelijker bezig houden met het thema kerk-zijn, en in het bijzonder met het belang van de plaatselijke gemeente. Ik herinner me een woordenwisseling met een vriend die bij een interkerkelijke organisatie werkte. Hij en ik gingen allebei naar dezelfde kerk. Ik was daar lid geworden toen we naar de stad verhuisd waren. Hij had er een aantal jaren later voor gekozen om de diensten te gaan bijwonen, maar dan alleen de ochtenddiensten. En dan kwam hij ook nog eens pas halverwege de dienst binnen, als de preek ging beginnen. Op een dag sprak ik hem daarop aan.

Hij reageerde eerlijk en recht doorzee, zoals hij was. ‘Ik heb niet echt iets aan de rest van de dienst’, zei hij. ‘Heb je ooit overwogen om je bij de gemeente aan te sluiten?’ vroeg ik. Hij was oprecht verbaasd en antwoorde grinnikend: ‘Aansluiten bij de kerk? Ik zou echt niet weten waarom. Ik weet waarvoor ik hier op aarde ben, en al die mensen zouden me alleen maar afremmen.’ Dat klinkt koud en hard als je het zo leest, maar hij zei het met het typische, oprechte enthousiasme van een begaafde evangelist, die geen uur wil verspillen van de tijd die de Heere hem gegeven heeft. Hij wilde zijn tijd zo goed mogelijk besteden en al dat gedoe rond kerkbezoek en aansluiting zoeken bij een gemeente leek hem totaal irrelevant.

Afremmen. Dat woord echode in mijn hoofd. Afremmen. Er kwamen allerlei gedachten in mij op, maar het enige wat ik uiteindelijk zei was: ‘Als je je aan hen verbindt zal dat jou misschien wel afremmen, maar heb je er ooit aan gedacht dat jij hen dan misschien kunt helpen om meer vaart te maken? Heb je overwogen dat dat misschien wel onderdeel is van Gods plan met hen – en met jou?’

Het gesprek ging nog even door, maar voor mijzelf was het ineens ook glashelder geworden: het is Gods bedoeling om ons te gebruiken in de levens van mensen om ons heen – zelfs als we daardoor geestelijk soms iets moeten inleveren.

Leren van de congregationalisten

In die tijd bestudeerde ik ook het puritanisme, wat me de mogelijkheid bood om met te verdiepen in de theologische debatten over verschillende vormen van kerkbestuur in de Engelse gouden eeuw en daarna. Vooral de verhitte discussie tijdens de Westminister synode volgde ik met interesse. Sommige congregationalisten stelden dat pastoraal autoriteit alleen mogelijk was binnen een pastorale relatie. Die gedachte sprak me aan. Ze stelden dat het gezag uiteindelijk bij de plaatselijke gemeente lag, en dat was Bijbels goed te onderbouwen (zie Mattheüs 18:17, 1 Korinthe 5, 2 Korinthe 2, Galaten en 2 Timotheüs 4). De rol die de predikant en de gemeente in het leven van een gewone gelovige spelen, leek in mijn denken alleen maar groter te worden.

En toen werd ik in 1994 zelf predikant. Ik had altijd al wel waardering gehad voor het ambt van ouderling en was zelf ook al ouderling geweest in twee verschillende gemeenten. Maar nu ik predikant was – in feite ben je dan ouderling met een bijzondere taak – ging ik nog meer nadenken over het gewicht van dit ambt (en kwam het ook dichterbij). Teksten zoals Jakobus 3:1 (‘een strenger oordeel ontvangen’) en Hebreeën 13:17 (‘rekenschap moeten afleggen’) weerklonken steeds luider in mijn hoofd. Ook de omstandigheden werkten eraan mee dat ik steeds meer zicht kreeg op het belang dat God hecht aan de gang van zaken in de plaatselijke gemeente.

Ik herinner me dat ik een citaat las van John Brown, die in een brief vaderlijke adviezen meegaf aan een van zijn leerlingen, die onlangs was aangesteld in een kleine gemeente. Hij schreef: ‘Ik ken je ijdelheid en ik weet dat je je gekrenkt voelt omdat je gemeente heel klein is vergeleken bij die van je broeders. Maar laat deze oude man je ervan verzekeren: als je voor de rechterstoel van de Heere Christus zult staan om rekenschap over hen af te leggen, dan zul je vinden dat je meer dan genoeg hebt gehad aan deze gemeente.’ Als ik de gemeente zag zitten waar ik over aangesteld was, voelde ik het gewicht van die rekenschap die ik aan God zou moeten afleggen.

Iedereen, maar vooral elkaar liefhebben

Het belang van de plaatselijke gemeente kwam ook telkens weer naar voren tijdens mijn doordeweekse werk. Het bepreken van de evangeliën en daarna de brieven gaf me steeds nieuwe mogelijkheden om de noties van christelijke liefde verder te verfijnen. Zo zagen we dat sommige teksten ons weliswaar leren dat we als christenen iedereen lief moeten hebben (zie bijvoorbeeld 1 Thessalonicenzen 3:12), maar dat veel gedeelten die vaak worden gebruikt om deze les over te brengen in feite leren dat we elkáár lief moeten hebben. Ik herinner me dat ik in een preek over Mattheüs 10 liet zien dat de bekers koud water die uitgedeeld moeten worden bedoeld zijn voor de discipelen van Jezus. Na de dienst kwam er iemand verhaal halen omdat ik het vers had geruïneerd dat haar levensmotto was.

Voor mij kwamen al die ‘elkaar’-gedeelten juist tot leven en onderstreepten ze de theologische waarheid waar ik eerder al van overtuigd was geraakt: dat God geeft om Zijn gemeente. Terwijl ik Efeze 2 en 3 bepreekte, werd me duidelijk dat de gemeente het middelpunt is van Gods plan om Zijn wijsheid te tonen aan de hemelse machten en krachten. Toen Paulus de ouderlingen van Efeze toesprak, duidde hij de gemeente aan als de mensen die ‘Hij verkregen heeft door Zijn eigen bloed’ (Handelingen 20:28). En eerder al, toen Saulus op de weg naar Damascus staande werd gehouden, vroeg de opgestane Christus niet aan Saulus waarom hij deze christenen vervolgde, of de gemeente. Nee, Christus identificeerde Zich zo strek met Zijn kerk, dat Hij Saulus voor de voeten wierp: ‘Waarom vervolgt u Mij?’ (Handelingen 9:4). Het was duidelijk dat de gemeente centraal stond in Gods plan van eeuwigheid, in Zijn offer en in Zijn voortdurende zorg.

Wervingskracht

Dit klinkt allemaal misschien meer als een uiteenzetting van het belang van ecclesiologie dan als een pleidooi om de plaatselijke gemeente een centrale rol te geven. Door week in week uit systematisch de Bijbel door te preken, ben ik tot de conclusie gekomen dat het een geweldige beslissing was van Tyndale om ‘ecclesia’ te vertalen als ‘gemeente’ (congregation)! Het netwerk van relaties dat de plaatselijke geloofsgemeenschap vormt, is de plek waar discipelschap in de praktijk gebracht wordt. Liefde manifesteert zich vooral op lokaal niveau. De plaatselijke kerk is dus de plaats die deze liefde zou moeten uitstralen naar buitenwereld.

Daarom zei Jezus in Johannes 13 vers 34 en 35 ook tegen Zijn discipelen: ‘Een nieuw gebod geef Ik u, namelijk dat u elkaar liefhebt; zoals Ik u liefgehad heb, moet u ook elkaar liefhebben. Hierdoor zullen allen inzien dat u Mijn discipelen bent: als u liefde onder elkaar hebt.’ Ik heb gezien hoe vrienden en kennissen zich van Christus afkeerden omdat de mensen van deze of die plaatselijke gemeente er een vreselijke plek van hadden gemaakt. Maar ik heb ook vrienden en kennissen tot Christus zien komen omdat ze precies die liefde zagen, die Jezus onderwees en voorgeleefd heeft: de liefde tot elkaar, de zelfopofferende liefde waarin Hij ons is voorgegaan. Daar ging een natuurlijke wervingskracht vanuit.

De gemeente – de plek waar het Woord van God resoneert – heeft dus steeds meer een centrale plaats gekregen in mijn denken over evangelisatie. Als we bidden om missionair te zijn en nadenken over manieren om te evangeliseren, kunnen we niet om de plaatselijke gemeente heen.

Toetsteen voor de ware bekering

Ook als het gaat om de vraag hoe we kunnen weten of iemands bekering echt is en hoe we zelf zekerheid kunnen krijgen, ben ik steeds duidelijker gaan zien hoe cruciaal de rol van de gemeente is. Ik herinner me nog hoe 1 Johannes 4 vers 20 en 21 mij trof toen ik een preek over dag gedeelte voorbereidde: ‘Als iemand zou zeggen: Ik heb God lief, en hij zou zijn broeder haten, dan is hij een leugenaar. Want wie zijn broeder, die hij ziet, niet liefheeft, hoe kan hij God liefhebben, Die hij niet gezien heeft? En dit gebod hebben wij van Hem, dat wie God liefheeft, ook zijn broeder moet liefhebben.’ In feite is de boodschap van Jakobus 1 en 2 hetzelfde. Liefde tot elkaar is geen extraatje, maar is essentieel!

Een aantal jaar later kreeg de centrale plaats van de gemeente in mijn denken ook steeds meer betekenis voor mijn visie op het functioneren van de tucht binnen de plaatselijke gemeente. Ik doel dan op de tucht die als doel heeft om ons te vormen en zo nodig terecht te wijzen. Het is duidelijk dat tucht onderdeel moet zijn van discipelschap als we in de gemeente op elkaar aangewezen zijn. En om de tucht te kunnen laten functioneren zoals in de nieuwtestamentische gemeenten, moeten we onze medegemeenteleden kennen, ons verbonden weten aan elkaar en onszelf laten kennen.

Daarnaast moeten we in zekere mate gezagsgetrouw zijn. Gezagsgetrouwheid – thuis, in de kerk en binnen het huwelijk – is iets wat juist op lokaal niveau vorm krijgt. Als je op dit punt de mist in gaat en een aanstoot neemt aan alle vormen van gezag, kom je heel dicht in de buurt van de kern van de zondeval. Aan de andere kant geldt ook: als je dit begrijpt, kom je heel dicht bij het hart van Gods heilswerk. Hij herstelt immers de relatie met ons – een relatie waarin gezag en liefde samengaan.

Schadelijke gevolgen

Ik kan dus wel begrijpen dat christenen in het verleden er zo’n punt van maakten als iemand slordig werd in de kerkgang. En ik ben gaan inzien hoeveel schade er op allerlei fronten is aangericht doordat de lijnen van lidmaatschap en kerkbezoek steeds verder uit elkaar gingen lopen. Was de beslissing om de kerkdienst bij te wonen vroeger nog een zaak die de hele gemeente aanging, nu is het gewoon een individuele afweging en moet de rest zich er vooral niet te veel mee bemoeien. Dat is funest voor het gemeenteleven – en voor de levens van al die mensen die er ooit deel van uitmaakten.

Er zijn nog heel wat vragen blijven liggen, die schreeuwen om een antwoord. Over theologische opleidingen en zogenoemde christelijke leiders die elke zondag ergens anders voorgaan, over predikanten die niet inzien hoe belangrijk de gemeente is, over arme schapen die als ontevreden consumenten van de ene naar de andere gemeente dwalen… De komende tien jaar zullen bij leven en welzijn minstens zo interessant worden als de tien jaar die we achter ons hebben liggen.

Het bericht Hoe ik van gedachten veranderde: de cruciale rol van de gemeente verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Wat is het geheim van de gebeden die God verhoort? Wat is de rode draad die je terug ziet komen? Als wij met God spreken, wat hoort Hij dan het allerliefste?

Dr. Wim van Vlastuin spreekt in deze laatste aflevering van een zesdelige videoserie over het verlangen naar opwekking in kerk en vaderland. Wil je meer ontdekken? Lees dan parallel aan deze videoserie het boek ‘Opwekking’.

Het bericht God vervult Zijn beloften dwars door het tegendeel heen verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Een ander werpt mogelijk op dat het vooral een zegen voor de kerk zou zijn als ze allereerst eens naar zichzelf zou kijken en wat zou doen aan de gebrokenheid en verdeeldheid onderling. En weer een ander verwacht het vooral van een teken van Boven. Wonderen die onderstrepen dat we een levende God dienen.

‘We kunnen alle mogelijkheden bedenken die de kerk heeft in deze tijd. “Wat kunnen we doen?” Maar die vraag moeten we juist níet stellen … stel de vraag: “Wat kan God doen? Wie steekt het ‘vuur’ aan?”’

Dr. Wim van Vlastuin spreekt in deze vierde aflevering van een zesdelige videoserie over het verlangen naar opwekking in kerk en vaderland. Wil je meer ontdekken? Lees dan parallel aan deze videoserie het boek ‘Opwekking’.

Het bericht Wie steekt het vuur aan in ons midden? verscheen eerst op Geloofstoerusting.