‘Ik vertel je niet hoe jij je moet voelen’, antwoordde de ouder. ‘Ik vertel je hoe jij je moet gedragen. En hoe jij je gedraagt gaat volledig over de grens.’

Hoewel het volume deze gebeurtenis bijna overal in de winkel waarneembaar maakte, was het de boodschap die mijn aandacht trok. De veronderstelling intrigeerde me: je kunt de gevoelens van een ander niet beheersen. Hoewel duidelijk genoeg, begon ik een andere onderliggende aanname te vermoeden: we kunnen onze eigen gevoelens niet beheersen. Hoewel ik niet moedig genoeg was om mezelf tussen de beer en haar welp te plaatsen om het te vragen, vermoed ik dat de moeder het gedrag van haar kind wilde besturen omdat alleen dat kon worden bestuurd.

Op het eerste gezicht lijkt dit misschien eenvoudig. Woede, empathie, angst, vreugde en verdriet overkomen ons allemaal, toch? Ze zijn onvrijwillig, zoals ogen die gaan tranen als ze te lang naar de zon kijken. Voordat we stoppen om rustig te beslissen of we de man kruisen die ons net op de snelweg heeft afgesneden, ballen we onze vuisten, ontsnapt ons een scheldwoord en stijgt de adrenaline naar ons hoofd. Voorafgaand aan dit vonnis: woede. Anderen kunnen onze gevoelens niet beheersen, omdat we dat zelf niet kunnen.

Gedrag was, zoals de moeder wist, een andere verhaal. Het zichtbare einde waartoe gevoelens leiden, kon (en zou moeten) worden beheerst. Het meisje kan grote woede voelen ten opzichte van haar moeder omdat ze de Hello Kitty-rugzak niet voor haar heeft gekocht. Maar kronkelen op de grond om te voorkomen dat ze wordt gevangen, ‘wordt gewoon niet getolereerd’. De stortvloed van woede kan rustig in het meisje stromen, maar de dam van uiterlijk vertoon moest niet worden doorbroken. Ze kon haar moeder in haar hart vermoorden (Mattheüs 5: 21-22), maar ze moest wel voldoende getemperd blijven zodat er geen bewijsmateriaal van de misdaad achterblijft.

Kunnen gevoelens worden gecontroleerd?

We leven in een emoji-wereld waar zelfexpressie en ‘je ware zelf zijn’ de hoogste prioriteit heeft – niemand kan ons vertellen hoe we ons moeten voelen. We zijn snel, bijna reflexmatig, in het toevoegen van ons blije, verdrietige, huilende, verbaasde of gekke gezicht via de app of een comment. En in plaats van op de grond te kronkelen, vinden we het beter om al onze emoties te uiten in plaats van achter te blijven en als ‘fake’ te worden gezien. Er zijn geen andere opties. Ons ongefilterde gevoelsleven kan, en sommigen zeggen moet, zich uiten naar ieder en elk persoon – echtgenoten, ouders of vreemden inbegrepen. Sommigen prijzen zelfs dat ze tegen God schreeuwen als ze van streek zijn. In dit alles blijft deze aanname overeind: jij bent je emoties – of je dat ten goede komt of niet. Hen onderdrukken is jezelf onderdrukken.

Maar dat is niet altijd zo geweest.

Zoals C.S. Lewis beschrijft in The Abolition of Man, hebben mannen zoals Plato, Aristoteles en Augustinus geredeneerd dat onze emotionele reacties, in plaats van vaststaande neigingen, konden (en moeten) worden getraind. ‘Het hart neemt nooit de plaats van het hoofd in, maar het kan, en moet, het gehoorzamen.’ Toen de ketel begon te borrelen, had de innerlijke ouder van het kind (haar geweten) moeten zeggen: ‘Hoe ik in de verleiding kom om me nu te voelen gaat volledig over de grens.’

Deze ‘over de grens’-taal omschrijft de grote schaal waarop deze voorouders een beroep doen, namelijk de werkelijkheid, met als doel om onze emoties te beoordelen en te herprogrammeren. Met deze standaard op zijn plaats kunnen emoties passend of ongepast zijn, rechtvaardig of onrechtvaardig, rationeel of irrationeel, en moeten emoties overeenkomstig die standaard worden uitgedrukt en onderdrukt. Verdriet komt bijvoorbeeld terecht tot uiting wanneer we een geliefde verliezen. Verdriet komt ten onrechte tot uiting wanneer we door jaloezie in onze stoel onderuit zakken op de bruiloft van de zoveelste vriend.

Leraren uit andere tijdperken beschouwden het opleiden van de gevoelens van hun leerlingen als een hoofdonderdeel van hun werk. In plaats van er alleen maar voor te zorgen dat ze hun tafels en Nederlandse grammatica kenden, probeerde het onderwijs leerlingen op te leiden om te haten wat hatelijk is en lief te hebben wat mooi is. Ze leerden het goede van het slechte te onderscheiden en vervolgens adequaat te reageren. Tegenwoordig, als gevolg van achterdocht voor emotionele propaganda, nemen we hier afstand van en vragen onszelf vervolgens af waarom sommigen hun emoties zo de vrije loop laten. We hebben categorieën verwijderd waarmee een ouder haar jonge meisje kan vertellen dat haar tirannieke gevoelens van woede totaal ongepast en over de grens zijn, ongeacht van wat ze zegt of doet in de back-to-school sectie van de winkel.

Hoe je jouw emoties kunt trainen

Verwacht God dat we onze gevoelens trainen? Het lijkt erop dat Hij dat doet. Hij beveelt emoties.

God gebiedt gehoorzaamheid ‘vanuit het hart’ (Romeinen 6:17) – het vat dat we vaak beoordelen als onbestuurbaar. Hij, in tegenstelling tot de moeder, vertelt ons wat we moeten vrezen en wat we niet moeten vrezen (Lukas 12: 4-5); waar we wel en niet van moeten genieten (Filippenzen 4:4); wat we moeten verafschuwen (Romeinen 12:9); dat we nooit angstig mogen zijn (Filippenzen 4:6); en hoe we wel en niet boos kunnen zijn (Efeziërs 4:26).

Wanneer we alleen onze acties onder handen nemen, blijven we achter met moralisme, niet met het christendom. Alleen uiterlijke aanpassingen in gedrag zijn zinloos als we binnenin vol zitten met emotionele onreinheid (Mattheüs 23:27). God doorzoekt de harten (Romeinen 8:27). Het schreeuwende meisje moet op een gegeven moment het goede nieuws horen, dat God haar meer dan terughoudendheid biedt; hij biedt een transformatie van haar hart aan. Hij beveelt ons nieuwe emoties, en door zijn eigen Geest geeft hij wat Hij gebiedt. Dit is goed nieuws: we worden niet overgelaten om een slaaf van onze emoties te worden.

Hij beveelt ons nieuwe emoties, en door zijn eigen Geest geeft hij wat Hij gebiedt. Dit is goed nieuws: we worden niet overgelaten om een slaaf van onze emoties te worden.

Hoe leert Hij ons lief te hebben, te haten en te voelen in overeenstemming met Zijn goddelijkheid? Hij geeft ons minstens vier ondersteuningen:

1. Zijn Zoon

De vaak veronderstelde basis voor alle goddelijkheid is het Evangelie. Geen enkele hervorming van emoties of vastberaden terughoudendheid betekent iets, zolang we schuldig zijn aan woede, lust en onverschilligheid uit het verleden. Maar het goede nieuws is, voor iedereen die worstelt met buitensporige passies richting het verkeerde (of verstopte passies ten opzichte van het goede), de persoon en het werk van Jezus Christus. Hij is de perfecte voeler, die het gevoelsleven heeft geleefd dat wij niet konden en die de emotie-verpletterende toorn heeft ondergaan in onze plaats, en dat alles om ons nieuw te maken tot in de kern van onze emoties. Is er een meer emotioneel radeloze kreet dan: ‘Mijn God, mijn God, waarom hebt U Mij verlaten?’ (Mattheüs 27:46)?

2. Zijn Geest

Bovendien, om ons te trainen, geeft Hij zichzelf (Romeinen 8:9). We voelen ons niet alleen. Wij, boven alles wat wij kunnen bevatten en verwachten, worden ‘deelgenoten van de goddelijke natuur’ (2 Petrus 1:4), inclusief totaal nieuwe en veranderde emoties (2 Korinthe 5:17). God heeft ons zijn eigen emotie-gevende-en-regerende Geest gegeven om vrucht te dragen dat Hem behaagt (Galaten 5:22-23): liefde (in plaats van haat), blijdschap (in plaats van wanhoop), vrede (in plaats van onrust), geduld (in plaats van boosheid), vriendelijkheid (in plaats van strengheid), goedheid (in plaats van slechtheid), betrouwbaarheid (in plaats van onvoorspelbaarheid), zachtmoedigheid (in plaats van hardheid), zelfbeheersing (in plaats van hartstochten-controle). Hij spreekt onze emotionele levens aan bij de bron: onze harten.

3. Zijn mensen

God omringt ons niet met zelfhulpboeken, dagelijkse praatprogramma’s of yogalessen, om onze emotionele toestanden in balans te brengen. Hij omringt ons met Zijn mensen. Heiliging, niet te vergeten, is een gemeenschapsproject. De oudere instrueert de jongere. Allen dienen elkaar met hun verschillende gaven. Ze horen het Woord, leven het leven samen, en bouwen elkaar op, ‘door [zich] in liefde aan de waarheid te houden,’ (Efeze 4:15). Gezonde emotionele toestanden worden gevonden in een gezond emotioneel leven; een leven in de door-het-bloed-gekochte gemeenschap van de verlosten. We helpen elkaar om vol te zijn van onze God en nuchter over onze gevoelens.

4. Zijn Woord

Ten slotte openbaart God de Werkelijkheid, met een hoofdletter W, door Zijn woord – om dit vervolgens in geloof aan te nemen (Hebreeën 11:1). De vrede van Christus heerst in ons hart wanneer Zijn woord in rijke mate in ons woont (Kolossenzen 3: 15-16). Zo wijst Paulus ons bijvoorbeeld, in een gedeelte van vier verzen, op één aspect van de Werkelijkheid die, wanneer het wordt geloofd, ons zal bevrijden van angst en ons onbeschaamde vreugde zal schenken.

Verblijd u altijd in de Heere; ik zeg het opnieuw: Verblijd u. Uw welwillendheid zij alle mensen bekend. De Heere is nabij. Wees in geen ding bezorgd, maar laat uw verlangens in alles, door bidden en smeken, met dankzegging bekend worden bij God; en de vrede van God, die alle begrip te boven gaat, zal uw harten en uw gedachten bewaken in Christus Jezus. (Filippenzen 4:4-7)

Hij zegt niet alleen: ‘Zing in de Heer’ of ‘Dans in de Heer’ of ‘Glimlach in de Heer’, maar: ‘Verblijd u in de Heer.’ En wanneer moeten wij ons verblijden? Altijd. Wanneer moeten we stoppen? Nooit. Wanneer moeten we bezorgd zijn? Nooit. Waarom? Omdat de werkelijkheid van God nooit ophoudt ons reden te geven tot blijdschap: ‘de Heer is nabij’. De zinloze werkelijkheid van deze wereld zegt dat, wanneer je alleenstaand, onrechtmatig, verwaarloosd of onderdrukt bent, je het recht hebt om ongelukkig te zijn. Paulus denkt daar anders over omdat hij in een andere wereld woont.

De zinloze werkelijkheid van deze wereld zegt dat wanneer je alleenstaand, onrechtmatig, verwaarloosd of onderdrukt bent, je het recht hebt om ongelukkig te zijn.

Hij noemt blijmoedige welwillendheid, ten opzichte van lijden, redelijk: ‘Uw welwillendheid zij alle mensen bekend’ (Filippenzen 4: 5). Als een tragedie toeslaat en we reden hebben om te wanhopen aan het leven zelf, dan hebben we – zelfs dan – reden om vreugde te voelen voor een wereld die meekijkt – ‘als bedroefden, maar toch steeds blij’ (2 Korinthe 6:10). Hij is dichtbij om onze gebeden te horen. Hij is dichtbij om ons te troosten. Niets kan ons scheiden van zijn liefde (Romeinen 8:37-39). Wanneer golven van verdriet ons overspoelen, hebben we nog steeds reden om te zingen: ‘Toch is het goed met mijn ziel!’ Over de schouder van elke pijn staat onze hemelse Vader.

Een werkelijkheid zoals deze zal de manier veranderen waarop we reageren op de rugzakken die ons in dit leven worden geweigerd.

Laat de God van gevoelens aftreden

God geeft ons de prachtige gave van emoties om het leven te kleuren. Hij is een voelende God en zij die naar Zijn beeld gemaakt zijn, zijn geen robots. Maar hoewel gevoelens geweldige dienaren zijn, zijn het vreselijke goden. Wanneer ze stromen – niet geleid door Gods Geest en Gods Werkelijkheid – maken ze ons tot een bedreiging, voor zowel anderen als onszelf.

Hoewel gevoelens geweldige dienaren zijn, zijn het vreselijke goden. Wanneer ze stromen – niet geleid door Gods Geest en Gods Werkelijkheid – maken ze ons tot een bedreiging, voor zowel anderen als onszelf.

In een wereld die wordt overgegeven aan ongebonden emoties en koude apathie, een wereld die gepassioneerd is door triviale dingen en ongevoelig is voor de eeuwigheid, hebben we een prachtige kans om onze redelijkheid kenbaar te maken. We kunnen leven voor Gods heerlijkheid, in Gods wereld, als burgers van de volgende wereld. Liefhebbend wat Hij liefheeft, hatend wat hij haat, levend, lachend en huilend op een manier die de hoogste Werkelijkheid weerspiegelt: God Zelf. Hij is nabij en Hij houdt juist hen in volkomen vrede, wiens denken niet op hun gevoelens is gericht, maar op Hem (Jesaja 26:3).

Het bericht Emoties zijn verschrikkelijke leiders verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Lange tijd hebben veel kerken hun aanbiddingsbijeenkomsten zo gestructureerd dat de emotionele vervoering zo hoog mogelijk is. Dim de lichten. Kies liedjes die onze diepste gevoelens naar boven halen, ondanks hun gebrek aan context. Zorg dat het koor of de band op precies het juiste moment aanzwelt. Werk in de preek toe naar een aangrijpende climax, een opwelling van emotie, waarvoor wedergeboorte misschien niet eens noodzakelijk is.

Maar moeten we afhankelijk zijn van een wekelijkse shot euforie? Ik denk het niet.

Moeten we afhankelijk zijn van een wekelijkse shot euforie? Ik denk het niet.

Dit alles kan goedbedoeld zijn. Maar in de Bijbel zullen we geen enkel bewijs vinden van het idee dat een duidelijke emotionele ‘high’ de belangrijkste ervaring is van een christelijke eredienst. Zullen we emotioneel worden geraakt? Ja, vaak. En hopelijk met geestelijke vreugde, niet alleen met natuurlijke gevoelens.

In de eredienst vinden we iets veel beters dan zo’n typische rush van gevoel. Hier zijn drie redenen waarom we niet van elke zondag mogen verwachten dat het een buitengewone bergtop-ervaring produceert en waarom we in plaats daarvan kunnen genieten van de normale, gewone, bovennatuurlijke vreugde die de omgang met God ons geeft.

Ten eerste heeft God bepaald dat de kerk Hem door gewone middelen aanbidt. De elementen van een christelijke dienst zijn vrij simpel en duidelijk: teksten gereciteerd en gepredikt; gebed; luidkeels zingende mensen; brood en wijn; het water van de doop. De kerken van het Nieuwe Testament baseerden hun aanbidding in de eerste plaats niet op de rijke ceremoniën van de tempel, met zijn wierook, offers en gouden attributen. Integendeel, het lijkt erop dat ze het eenvoudigere format van de Joodse synagoge-bijeenkomsten hebben overgenomen, waarbij de nadruk lag op het horen van het woord van de Heer (Worship: Reformed According to Scripture, 36).

Er is hier sprake van een asymmetrie. We aanbidden een bovennatuurlijke God. Maar de bouwstenen van onze aanbidding zijn op zichzelf erg gewoon en onopvallend. Hun gewoonheid zou ons moeten helpen om ons minder te focussen op wat we doen – en zelfs op wat we voelen – wanneer we aanbidden, zodat we ons beter kunnen richten op de God die we aanbidden. Omdat de Geest van Christus nu in ons woont (2 Korinthiërs 6:16; 1 Petrus 2: 5), hebben we bepaalde externe hulpmiddelen – wierook of offers of subwoofers of rookmachines – niet nodig om zijn aanwezigheid te ‘voelen’. Wanneer we met God in contact komen door Jezus Christus met de kracht van zijn Geest, door gebruik te maken van de eenvoudige middelen van aanbidding die Hij ons heeft gegeven, verheffen onze harten zich voor Zijn schoonheid, kracht en wijsheid.

Om duidelijk te zijn, de Schrift zegt wel degelijk dat we vreugde moeten ervaren als we elkaar ontmoeten. Onze blijdschap als christen is alleen gegrondvest op het karakter van God en gebouwd op Zijn werk voor ons aan het kruis. We kunnen met blijdschap het gebod van de psalmist gehoorzamen: ‘Verblijd u in de HEERE en verheug u, rechtvaardigen, zing vrolijk, alle oprechten van hart!’ (Psalm 32:11). We onderscheiden de stevige, bovennatuurlijke vreugde van het kennen van Christus, die voortduurt tijdens de verschillende seizoenen van ons leven, van de natuurlijke, opgezweepte, doorgedraaide, overgecafeïneerde intensiteit die velen tegenwoordig vaak zoeken in de aanbidding.

Om duidelijk te zijn, de Schrift zegt wel degelijk dat we vreugde moeten ervaren als we elkaar ontmoeten.

Christelijke vreugde is bovennatuurlijk, maar dat betekent niet per se dat onze harten zich altijd getransporteerd voelen naar de emotionele bergtop. In plaats van ons de sugar-rush van een bepaald natuurlijk gevoel te beloven, voedt God ons hart met de bovennatuurlijke vreugde van een gezonde avondmaaltijd gedurende een leven lang aan zondagen.

Ten tweede draagt het Nieuwe Testament ons op om aandacht te besteden aan de andere leden van het lichaam wanneer we samenkomen. Met andere woorden, hoewel aanbiddingsbijeenkomsten wonderbaarlijk verfrissend kunnen zijn voor onze eigen zielen, verzamelen we ons ook om Gods mensen op te bouwen en ons eigen welzijn in het belang van anderen te vinden. We kunnen de bijbelse prioriteiten voor aanbidding samenvatten met twee woorden: verheerlijking en opbouw. Verheerlijking is gericht op God. Het gaat om loven, zingen, bidden, het verkondigen van Christus’ werk in de doop en het avondmaal, en het vergroten van Gods Naam door zijn glorierijke woord te verkondigen (Hebreeën 13:15; Efeziërs 5:19; 1 Timotheüs 2: 1; 1 Korinthiërs 11:26; 2 Timotheüs 4: 2).

Tegelijkertijd is alles wat in de openbare bijeenkomst wordt gedaan ‘voor het opbouwen’ van de kerk en haar leden (1 Korinthiërs 14:26). Dit omvat het publiek lezen, vermanen en onderwijzen (1 Timotheüs 4:13); ‘onder elkaar spreken’ in liederen (Efeziërs 5:19); en elkaar wederzijds aanzetten tot liefde en goede werken (Hebreeën 10:24). Let op wat afwezig is in deze verzen: ze verwijzen niet naar de emotionele toestand van de aanbidders. Zeker, gezamenlijke aanbidding zal vaak goddelijke gevoelens opwekken. Als de boodschap van Gods genade aan onverdiende zondaars, door het plaatsvervangend offer van Christus, onze ziel niet beroert, kunnen we misschien wel naar de kerk komen, maar we zijn niet aan het aanbidden. Als we voornamelijk samenkomen om een ??persoonlijke shot van inspiratie te ontvangen, hebben we er niets van begrepen. God roept ons om samen te komen om zijn glorie na te streven en om anderen op te bouwen. Ironisch genoeg zal onze eigen emotionele ervaring groeien en verdiepen wanneer we ons meer en meer richten op God en zijn kinderen.

God roept ons om samen te komen om zijn glorie na te streven en om anderen op te bouwen.

Ten derde aanbidden we tussen de twee komsten van Christus. Dit is een tijd van zowel vreugde als verdriet, tevredenheid en verlangen vermengd met elkaar. Klaagpsalmen geven ons een woordenschat voor pelgrims die ‘geen blijvende stad’ hebben in deze gebroken wereld (Hebreeën 13:14). Onze harten zijn diepe putten (Spreuken 20: 5), soms nog steeds vatbaar voor het bedrog en de ziekte die ons vóór de verlossing kenmerkten (Jeremia 17: 9). Dit betekent dat onze emoties geweldige dienaren kunnen zijn, maar ellendige meesters.

Als we ons op die laatste dag voegen bij de engelenmassa’s om Christus te prijzen, zullen we een volle ontmoeting met God ervaren die ver uitstijgt boven elke emotionele bergtop-ervaring die we in dit tijdperk voelen. Tot dat moment zullen onze emoties zich tijdens dit leven waarschijnlijk in horten en stoten bewegen. En daarom is het beter om onze verwachting te laten varen van het elke zondag voelen van zo’n passievolle bergtop, zelfs als we onze hoop op echte, God-verhogende geestelijke genegenheden vergroten.

Van tijd tot tijd, of zelfs vaak, zegent God ons genadig met verzadigende emotionele hoogtepunten, maar er is iets veel groters dat we kunnen zoeken. Dit is waar we van kunnen genieten elke keer dat de kerk samenkomt: gedeelde verwondering over de glorieuze God die ons voor Zijn eigen eer gemaakt en gered heeft.

Het bericht Ben jij high door de hype? verscheen eerst op Geloofstoerusting.

We hebben rijke, robuuste theologie ingewisseld voor emotionele muziek en de constant terugkerende woorden: ‘God is liefde en Hij houdt van jou.

‘Wordt religie dan bij alle lessen geïntegreerd?’ vroeg hij. ‘Zelfs de wetenschappelijke vakken? Hoe werk dat eigenlijk?’ 

Moedig begon de barista te vertellen hoe ze elke les met gebed beginnen en hoe er gedoceerd wordt vanuit een christelijke levensbeschouwing. Al snel werd duidelijk dat ze verpletterd werd in dit gesprek. De jongen was goed thuis in de werken van Dawkins, Hitchens en Nye en deelde de straf uit.  

De kerk ‘straft’ haar leden

Ik gebruik het woord ‘straf’ omdat deze arme barista gestraft wordt door een kerksysteem dat, in de laatste 200 jaar, zichzelf heeft ontdaan van intelligentie ten faveure van emoties, bekeringservaringen en passie. Stel een christen vandaag de dag een vraag die dieper gaat dan ‘Houdt God van alle mensen?’ en je krijgt waarschijnlijk een antwoord wat er op wijst dat dit soort vragen beter geschikt zijn voor theologiestudenten. 

Wij blijven veelal drijven op de oppervlakte van een ‘Hillsong-diepe theologie’ en vinden dat prima. En dan vragen we ons af waarom mensen bij bosjes de kerk verlaten?

En tijdje terug vertelde een vriend van mij dat hij er geen belang in ziet om het verschil te weten tussen Calvinisme en Arminianisme, omdat hij “gewoon van God en andere mensen wil houden”. Het lijkt er op dat veel christenen er ook zo over denken. Er is geen reden om meer te willen weten dan dat God liefde is. 

We hebben rijke, robuuste theologie ingewisseld voor emotionele muziek en de constant terugkerende woorden: ‘God is liefde en Hij houdt van jou. Hij is je persoonlijke Redder en houdt van jouw ziel.’ Deze woorden zijn heerlijk en goed om buitenstaanders naar binnen te halen (omdat ze waar zijn) maar ze zijn zwak als het gaat om het doen opwassen van gelovigen naar volwassen getuigen met een rijk begrip van de diepere dingen van God.  

Hoe meer ik leer, hoe meer ik liefheb

Ik heb het tegenovergestelde als waarheid bevonden. Ik ontdekte dat hoe meer ik leer over God, Zijn Woord en theologie die Hem beschrijft, des te meer ik Hem liefheb en Hem kan loven. Want er is dan zo veel meer om te aanbidden. Als mijn bekwaamheid om Hem te loven net is als een vuur, dan is meer kennis over Hem als extra kolen op het vuur. Als je God écht liefhebt, zou je dan niet zo veel mogelijk over Hem willen leren?

Om eerlijk te zijn word ik moe van christenen die niet meer willen leren.

Op dat punt is onze logica nogal krom. Om eerlijk te zijn word ik moe van christenen die niet meer willen leren. Het is één ding om weinig van je geloof te weten, maar het is iets anders wanneer je geen verlangen hebt om te groeien. Het stemt me te treurig dat atheïsten soms zo gepassioneerd zijn over wat zij geloven, dat ze stapels boeken lezen om hun overtuigingen te definiëren. En dat terwijl wij op de oppervlakte meedrijven met een ‘Hillsong-diepe theologie’ en vinden dat prima. En dan vragen we ons af waarom mensen bij bosjes de kerk verlaten.  

Een kerk die alleen emotionele, feel-good theologie te bieden heeft, verliest het op de lange termijn van een belezen en overtuigende atheïst. De puritein Cotton Mather schreef eens: “Onwetendheid is niet de moeder van de toewijding maar van dwaalleer!” Een papperige substantie houdt het niet voor altijd vol. 

Net als een huwelijk niet vol te houden is door de vlinders in de buik, kan een geloofsleven niet worden volgehouden met gepassioneerde emoties. Het is natuurlijk een wonderlijke (en nodige) instap, maar zonder diepte van kennis en begrip word je ‘heen en weer geslingerd door de golven en meegesleurd door elke wind van leer, door het bedrog van mensen om op listige wijze tot dwaling te verleiden.’ (Efeze 4:14) 

We blijven dobberen

Eén van mijn professors theologie is zo gepassioneerd over dit fenomeen dat hij al drie keer in hetzelfde semester hetzelfde metafoor heeft genoemd. Het gaat ongeveer zo:

Waarom willen mensen wel ‘God kennen’ maar niets over Hem weten? Dat is toch belachelijk! Stel je voor dat ik je zou zeggen: “Ik hou van mijn vrouw, maar ik weet verder niets over haar”. Je zou me vragen waar ze is geboren en ik zou mijn schouders ophalen.

Wat eet ze graag? Geen idee.

Wat voor muziek luistert ze graag? Geen idee.

Welke kleur zijn haar ogen? Geen idee. Maar ik hou wel van haar.  

Zie je hoe vreemd dat klinkt? Hoe meer je over iemand te weten komt, hoe meer je van diegene gaat houden. En toch vinden we het prima als we op de oppervlakte van onze Godskennis ronddobberen. Niet verwonderlijk dat we het moeilijk vinden om tegenover anderen te getuigen of te beschrijven wat en waarom we geloven.  

De kerk als domein van diepgaande theologie

J.P. Moreland schreef in zijn boek Love the Lord Your God With All Your Mind over de Second Great Awakening (Een periode van religieuze opleving in de Verenigde Staten tussen 1790 en 1840). Hij laat zien hoe die opwekking leidde tot het begin van emotioneel preken, en hoe gepassioneerde oproepen tot een snelle bekeringservaring tegenover een periode van overpeinzing, onderwijs en ontdekking van het christelijk geloof en zijn leerstellingen kwam te staan. We leven in een tijd waarin die manier van denken steeds minder wordt. Moreland schrijft: “De intellectueel oppervlakkige en de theologisch onbelezen vorm van het christendom (…) is deel gaan uitmaken van het populaire christelijke geloof heden ten dage.” 

Vandaag de dag kan iedereen een kerk beginnen en zolang het verbindt en entertaint zullen er wel mensen komen.

Het fascineerde me toen ik las dat de kerk ooit het domein was waar gelovigen kwamen om diepgaande theologie en robuuste dogma’s te leren, maar nu lijkt dat alleen weggelegd voor theologische universiteiten. Vandaag de dag kan iedereen een kerk beginnen en zolang het verbindt en entertaint zullen er wel mensen komen. Of het nu waar is of niet. (Bijvoorbeeld: De voorganger van de grootste kerk in Amerika heeft niet eens een bachelordiploma, laat staan een diploma van een seminarie en kijk waartoe dat leidt.) Dit alles laat mij inzien waarom mensen minder en minder de kerk nodig denken te hebben. Wat heeft het nog meer te bieden nadat de eerste emotie versleten raakt?  

Verworpen en vergeten?

Het is niet alleen iets voor dominees, schrijvers en theologen om te bestuderen wat men gelooft, maar voor alle gelovigen. Jezus zelf heeft gezegd dat het grote gebod is: ‘U zult de Heere, uw God liefhebben met heel uw hart, met heel uw ziel, met heel uw kracht en met heel uw verstand.’ En toch lijken we dat laatste soms over het hoofd te zien en te veel op die eerste twee te focussen, hart en ziel.  

God tekent een intens lot voor hen die weigeren om te groeien in hun begrip van Hem. In Hosea 4:6 staat: ‘Mijn volk is uitgeroeid, omdat het zonder kennis is. Omdat ú de kennis verworpen hebt, heb ik u verworpen om als priester voor Mij te dienen. Omdat u de wet van uw God hebt vergeten, zal Ik ook uw kinderen vergeten.’  

Dus laten we niet verworpen en vergeten worden!

Het is niet te laat

Het is niet te laat voor christenen om meer te leren van de Heilige. En het is ook niet te laat om de betekenis en waarde van onze geloofsbelijdenissen en leerstellingen te leren. Er zit een verdienste in het leren en begrijpen van de diepgaandere delen van het geloof en ik stel voor dat we zo snel mogelijk beginnen.  

Lees je dit en denk je: “Tja, ik zou erg graag een diepgaander begrip willen hebben van God maar ik heb geen idee waar ik moet beginnen.” Dan heb ik hier een paar goede beginpunten voor je. Of, als je dit leest en denkt: “Tja, ik leer niet zo veel over de Bijbel of God bij mij in de kerk, het zweept me vooral erg op.” Dan is het misschien tijd om daar verandering in te brengen. Om te beginnen zou je erover in gesprek kunnen gaan met je dominee of voorganger voordat je bij andere kerken gaat kijken.  

Hier zijn enkele goed leesbare boeken die je zou kunnen lezen over dit onderwerp:

Verlangen naar God, John Piper (wordt in 2019 opnieuw uitgegeven door Geloofstoerusting)
Onversneden Christendom – C.S. Lewis
Delighting in the Trinity – Michael Reeves (Engelstalig)
The New Lonely – Ethan Renoe (Engelstalig)
 

Het bericht We blijven dobberen op de oppervlakte! verscheen eerst op Geloofstoerusting.

En het werkt. Om vijf uur ben jij er al helemaal klaar en wil je niets liever dan je bed in duiken. Mijn vraag: Hoe eer je God op zulke dagen?

Eigenlijk haat ik die vraag. Althans, de zondige ‘ik’ in mij doet dat. Omdat het me volledig stil doet staan en mijn ogen van mezelf doet afglijden. Het geeft me niet langer de vrijheid om te wentelen in zelfmedelijden op mijn slechtste dag. De vraag beantwoordt zichzelf.

De dagen dat we moe en boos zijn op het leven, degenen waar iedereen en alles ons dwars zit, zullen we dan toch God eren?

Op die frustrerende dagen moeten we ons niet af laten houden van gehoorzaamheid. Deze dagen tellen namelijk het meest. Als we worstelen met zonden en egoïsme dan wordt ons geloof echt getest.

Geloven we echt dat God onze aanbidding meer waar is dan wijzelf? Geloven we echt dat ons geluk geworteld is in Hem? Geloven we echt dat Hij beter is dan wat dan ook? Vertrouwen we Hem meer dan onze eigen emoties? En leven we ook echt op grond van dat vertrouwen?

De dagen dat we moe en boos zijn op het leven, degenen waar iedereen en alles ons dwars zit, zullen we dan toch God eren? Zullen we bidden? Zullen we genieten van de inspirerende woorden van vrede in de Schrift?

Dat zijn de vragen waar we voor staan. En de manier waarop we ze beantwoorden, verandert onze dag. Sterker nog, de manier waarop we ze beantwoorden, verandert ons leven.

Het bericht Wanneer de hele wereld ** tegen je is verscheen eerst op Geloofstoerusting.