De vraag (‘Druk zeker?’) verraadt dat wij het belangrijker zijn gaan vinden wat we doen dan wie we zijn. Zo waarderen we drukte en onrust positief. In dit thema corrigeert het Woord van God ons.

Jozua 1 vertelt ons dat God aan Zijn volk rust geven wil, een rust die vooral vrede inhoudt, wonen in een land waar het goed is. Hij wil voor de Zijnen niets liever dan dat. Beter kun je een droge boterham hebben met rust erbij dan een overvloedige maaltijd met onenigheid, zegt Spreuken 17. Voor luiheid is er bij de wijze Salomo geen ruimte, en tegelijk maakt hij duidelijk (Pred.4:6) dat een hand vol rust beter is dan beide vuisten vol zwoegen.

Die onrust zit in de mens zelf, kenmerkt zijn identiteit. Direct na de zondeval is de mens bevreesd en gaat de deur van het paradijs op slot, wordt Adam weggezonden uit de hof van Eden. Rust, noch vrede wordt gevonden, om mijn zonden klinkt het daarom eeuwen later in een van Davids psalmen.

Alleen in een kamer

De Franse wiskundige en christenfilosoof Blaise Pascal stelde eens de vraag ‘Wat is de grootste ellende van de mensen?’ Zijn antwoord is opmerkelijk en verrassend: ‘Dat zij niet in staat zijn om rustig in een kamer te blijven.’ De zeventiende-eeuwse denker bedoelde daarmee niet dat we niet blij zijn als we met een mooi boek enige uren stilte voor onszelf hebben, maar dat we niet meer met onszelf alleen kunnen blijven. Angst voor de dood is daarvan de oorzaak, angst om het leven kwijt te raken, angst om de weg te moeten gaan die Genesis 3 als menselijke straf verwoordde: ‘Want stof bent u en u zult tot stof terugkeren.’ Als we alleen in een kamer zijn, overgelaten aan onszelf, overvallen onze gedachten ons en zoeken we afleiding, verstrooiing.

Augustinus wist dit en daarom schreef hij in zijn Belijdenissen: ‘U hebt ons ertoe aangelegd om U te loven, U hebt ons gemaakt naar Uw beeld, en onrustig is ons hart, totdat het rust vindt in U.’ Elke christen zal het ervaren, elk mens mag het ontdekken. De Belijdenissen is een boek met brede armslag, een grote reikwijdte. Toen de langstzittende premier van Nederland in februari 2018 overleed, schreef de krant dat ‘Ruud Lubbers zich voedt met de kerkvader Augustinus. Zijn Belijdenissen heeft hij altijd binnen handbereik. Hij leest daar veel in.’

God naar de achtergrond

Het raakte me dat ik de waarheid van Augustinus’ woorden onlangs in de Libelle(!) tegenkwam, in het grootste vrouwentijdschrift van Nederland. In een column schrijft Annemiek Leclaire: ‘Het is makkelijker om op je vrije middag je tuinmeubilair in de lak te zetten, van internetprovider te wisselen (…) dan om een kwartiertje op de bank te gaan zitten niksen. Niks doen vraagt meer dan actief zijn. We zijn zo geprogrammeerd dat we elke minuut van de dag nuttig willen besteden. (…) Filosofen zeggen wel eens dat omdat God in ons leven naar de achtergrond is geschoven, we de drukte gebruiken als nieuwe zingeving in het bestaan. Zolang we het maar heel druk hebben, voelen we ons de moeite waard.’ Als God Zich terugtrekt, kan drukte als nieuwe zingeving gevonden worden, wordt altijd werken of altijd entertainen tot afgod en gaan we (als in Lukas 11) door dorre plaatsen om rust te zoeken.

God en mens

Augustinus’ Belijdenissen, een boek van grote schoonheid en rijk aan inzicht in de mens, zijn een autobiografie over zijn zondige jeugd en over zijn bekering tot God. Het is schuldbelijdenis en lofprijzing in één kaft. Lage begeerten maakten dat hij later aan God beleed: ‘Zolang ik mij afkeerde van U, de ene, en opging in het vele, was ik verscheurd.’

Uit de modderpoel van zijn lichamelijke begeerte en uit de bruisende bron van zijn mannelijkheid stegen dikke dampen op, die donkere wolken vormden rondom zijn hart. Zo pleegde de ziel overspel, God de rug toekerend. Tót Augustinus de woorden uit Romeinen 13:13, 14 van harte leest: ‘Bekleed u met de Heere Jezus Christus, en verzorg het vlees niet om begeerten op te wekken.’ Na die omkeer, die verandering van gezindheid, zegt hij: ‘Gelukkig leven is blij zijn met de waarheid. En dat betekent gelukkig zijn in U, want U bent de waarheid, God.’

Als Augustinus in het jaar 398 de Belijdenissen schrijft, komt de uitspraak waarmee hij het meest bekend geworden is, aan het einde van de eerste alinea terecht. Het zijn geen woorden die de conclusie vormen na een lang betoog, het zijn woorden die direct gezegd moeten worden, die aangeven waarvan het hart overloopt: ‘U hebt ons ertoe aangelegd om U te loven, U hebt ons gemaakt naar Uw beeld, en onrustig is ons hart, totdat het rust vindt in U.’ Het is een zin die focust op de verhouding tussen God en mens, op waar het in het Evangelie altijd weer over gaat, op wat in lijn met Augustinus de kernnotie van de Reformatie geworden is: heilige God versus zondige mens.

Geloof en rust

Op de bodem van het hart van ieder mens is een verlangen, een onvervuldheid. Op zoek is de mens, op zoek naar geluk, vrede, rust en liefde. Hij mist een kompas, een houvast om zich aan te oriënteren, wat voortkomt uit een natuurlijk verlangen naar God, zelfs als hij van de levende God nooit gehoord heeft. Los van zijn Schepper kan dit schepsel niet komen, welke pogingen hij ook doet.

Je kunt een sprookjesprinses zijn, maar zonder vervulling van het verlangen van je hart een dramatische dood sterven: de Engelse Lady Diana, 36 jaar oud. Je kunt als koning van de rockmuziek door miljoenen aanbeden worden, maar aan een overdosis drugs sterven: Elvis Presley, 42 jaar oud. Mijn leven kan niet anders verlopen, zij het minder extreem, als God niet het hart bewoont. Een zondigend mens gaat immers radicaal verkeerd om met zijn verlangen naar God, naar rust.

Sabbatsrust

Het is de blijvende betekenis van Augustinus dat hij ons leerde rust bij God te zoeken. Dat was geen uitvinding van hem, geen formule die opgesteld werd na diepgaand onderzoek, dat was de ervaring van zijn hart na het biddend lezen van Gods Woord. In dát Boek ontdekken we dat er een band tussen geloof en rust is.

In de herziene Statenvertaling is Hebreeën 4:9 terecht vertaald met de woorden: ‘Er blijft dus een sabbatsrust over voor het volk van God.’ In overlijdensadvertenties vinden we de tekst uit de klassieke Statenvertaling nogal eens, zonder ‘sabbats-’. Echter, rust voor het volk van God gaat niet na het sterven in, maar na de bekering. De rust van het vierde gebod betekent een rusten van de zonde als gevolg van de vrede met God. Het is wat de Heidelbergse Catechismus in Zondag 38 leert, namelijk dat ik al de dagen van mijn leven van mijn boze werken rust, de Heere door Zijn Geest in mij laat werken en zo de eeuwige sabbat in dit leven aanvang.’ Zo schenkt God aan Zijn kinderen de rust die Hij voor Zichzelf aan het einde van zes scheppingsdagen genomen heeft, de rust van de sabbat.

Níet in de rust ingaan

Die rust is een van Gods genadegaven, waartoe Jezus ons in Mattheüs 11 nodigt. Vastgelopen in de regels en wetjes van de Schriftgeleerden (twintig eeuwen geleden) of gebukt onder de prestatiecultuur die in ons land ook studenten raakt (vandaag), mogen we gehoor geven aan het appèl: ‘Kom naar Mij toe, allen die vermoeid en belast zijn, en Ik zal u rust geven.’ In de grondtaal van het Nieuwe Testament klinken Jezus’ woorden sterker dan in onze taal: ‘Híerheen, naar Mij!’

Het leven van een christen is een spanningsvolle positie. Aan de ene kant weet je van de verleiding van de zonde, die ons zo gemakkelijk verstrikt. Aan de andere kant is er de belofte van de rust. De kerk in Nederland staat midden in die spanning, heeft het daarom voortdurend nodig geleid te worden door de Heilige Geest. De optie om af te vallen is een reële, terwijl de Heere bij Zichzelf gezworen heeft dat toorn de reactie van Zijn heiligheid is op afval. Om die reden zegt Hebreeën 4 tegen ons: ‘Laten we er dan voor vrezen dat iemand van u ooit schijnt achter te blijven, terwijl de belofte om in Zijn rust binnen te gaan nog van kracht is.’

Gebed

Augustinus leert ons zingeving niet te zoeken in onze drukte; nee, zijn uitspraak stimuleert ons om de rust te zoeken, rust om tot jezelf te komen, zoals de verloren zoon uit Lukas 15, die in de eenzaamheid bij de varkens ontdekte wat het goede leven was: bij de Vader. Niemand anders dan de Heere Jezus is ons hierin voorgegaan, Hij die voortdurend in het gebed contact met Zijn Vader zocht.

Tot Wie anders?

Het laatste lange citaat in deze bijdrage is voor… Augustinus, hoe kan het anders. ‘Zie, de oren van mijn ziel zijn naar U toegewend, Heer; open ze en zeg tot mijn ziel: “Ik ben uw heil.” Ik zal die stemklank nalopen en ik zal U grijpen. Verberg mij niet Uw aangezicht! Zal ik ervan sterven? Ik wil sterven, als ik het maar mag zien! Eng is het huis van mijn ziel: laat het door u verruimd worden, dat Gij er komen kunt. Bouwvallig is het: herstel het. Het heeft dingen die Uw ogen kunnen kwetsen. Maar wie zal het schoonmaken en tot Wie anders dan U zal ik roepen: “Van mijn verborgen zonden, zuiver mij, Heer, en spaar Uw dienaar voor die van vreemden.” Ik geloof: daarom spreek ik ook. Gij weet het, Heer.’

Als Hij ons hart heeft, dan leven we gerust en zingen we mee:

Rust mijn ziel, uw God is Koning!
Wees tevreden met uw lot.
Zie, hoe alles hier verandert,
en verlang alleen naar God.

Het bericht ‘Hoe is het, druk zeker?’ verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Hey, wil je koffie? Natuurlijk: Ik ben druk. Dat is wie we zijn. Geld is er beperkt. Tijd is schaars. Energie is laag. We houden de oplossingen op zak, ontelbare hulpmiddelen en hacks. Financieel adviseur. Planning-app. Cafeïne. Hoe zit het met beweging? Daar moeten we ook tijd voor maken. Google: “Snel vet verbranden.” De maag van onze ziel knort van de vraag:

Hoe kan ik zo veel mogelijk doen, en daar de beste in zijn, zo snel mogelijk?

Je vervelen was ooit gewoon vervelend – nu wordt het behandeld als een kanker: iets wat je tegen elke prijs moet tegengaan, hoe dan ook.

En als we niet druk zijn, dan is dat een duidelijke boodschap aan onszelf en aan de mensen waar we indruk op willen maken: je faalt. Je bent niet druk? Dan ben je zeker lui. Een verliezer. We zouden het niet zeggen, maar zo gedragen we ons wel. Heb je ooit je smartphone gepakt en ermee gespeeld in een wachtkamer, alleen maar om er druk uit te zien? Je vervelen was ooit gewoon vervelend – nu wordt het behandeld als een kanker: iets wat je tegen elke prijs moet tegengaan, hoe dan ook.

Het menselijk ras heeft nog nooit zo’n zorgvuldig afgemeten zelfinzicht gehad. KM/H. IQ. EQ. INTJ. Bankdrukken. BMI. Zoveel uur geslapen. Zoveel tijd verspild. Zoveel geld gespaard. Zoveel rente behaald. Al die getallen geven ons een manier om het succes van onze drukte te beoordelen. We breken met alle arbeid om in te loggen op Facebook – Hoe doe ik het in vergelijking met anderen? We zijn onzeker. Wow, zij zijn zo druk. Ik wou dat ik zo druk was.

En ondertussen voelen we onze zielen dun worden, ondiep, verloren in al het multitasken.

Druk vanaf de geboorte

Wat kunnen we in de Bijbel vinden om onze obsessie met drukte te rechtvaardigen en te voeden? Snelle Jezus. Drukke Jezus. Vroeg-in-de-ochtend Jezus. Timmerman Jezus. Drukke man, werkende man, predikende man, leidende man, mensen-mens Jezus.

Maar dan een ander profiel: En in het voorbijgaan zag Hij iemand die blind was van de geboorte af. (Johannes 9:1) Dag aan dag zit die man daar en bedelt hij. (Johannes 9:8) – een man zonder pretentie, zonder schema, zonder plannen, zonder vrienden, zonder respect, zonder geld, zonder reden te hopen dat er iets zou kunnen veranderen. Hij is niet druk. Hij jaagde niet achter Jezus aan zoals de andere blinde man (Mattheüs 9:27). Jezus genas hem ook niet gelijk daar op dat moment. Integendeel, nadat Hij dit gezegd had, spuwde Hij op de grond, maakte slijk met het speeksel en streek het slijk op de ogen van de blinde, en Hij zei tegen hem: Ga heen, was u in het badwater Siloam (wat vertaald wordt met: Uitgezonden). Hij dan ging weg en waste zich en kwam ziende terug. (Johannes 9:6-7)

Het is tijd om uit te ademen. Pauze. Heel even, stop met denken over wat je gaat doen als je dit artikel hebt gelezen.

Het is tijd om uit te ademen. Pauze. Heel even, stop met het nadenken over je plannen voor vandaag. Stop met denken over wat je gaat doen als je dit artikel hebt gelezen. We zijn zo druk, dat we niet weten hoe we moeten omgaan met een behoeftige blinde man die niets te doen heeft. Maar wij zijn hem – wij zijn blind. Wij zijn geboren in het werk, in vuil en duisternis, in blindheid. We hadden geen keuze. En we zouden willen dat het niet zo was, maar hoe hard we ook proberen om onze geestelijke zintuigen aan te scherpen, week na week, Gods sabbatsrust voelt gewoon als nog een punt om af te vinken – nog een vuile doorn uit de grond.

We zijn niet blind voor de wereld om ons heen – alle drukte om ons heen de hele tijd. We zijn verblind door de wereld om ons heen voor God zelf. We zijn zo blind dat God het is die ons moet zien – En in het voorbijgaan zag Hij iemand die blind was van de geboorte af. We zijn zo druk, dat Jezus druk richting ons moet zijn. We zijn blind voor onszelf, voor het badwater van doel en vrede , we zijn blind voor onze Heiland.

Blind, maar niet uit het zicht

En het was sabbat toen Jezus het slijk maakte en zijn ogen opende (Johannes 9:14). Jezus zoekt jou. Wanneer je erkent dat je blind bent, kun je weten hoe Hij jou ziet, jou kent en voor jou werkt.

Jij, je hebt gezalfde zwakheden,
Jij, je hebt een God die niet te druk is voor jou,
Jij, je bent geroepen om je te gaan wassen,
Jij, je bent uitgezonden,
Jij, die een Heiland heeft die jou zoekt, om jouw Sabbatsrust te zijn.

Adem en zie, blind kind. Onze rust wordt niet gemeten in minuten of uren, maar in nabijheid.

Adem en zie, blind kind. Onze rust wordt niet gemeten in minuten of uren, maar in nabijheid. De sabbat is een dag, maar het is ook een plaats bij God – een plaats die Hij maakt. Een plaats waar Hij ons achtervolgt, zelfs als onze wereld op hyper-tempo voorbij gaat, en we ons voelen alsof we op het randje van een aanstaande ramp wonen. Zelfs als we alles te verliezen hebben, zijn wij de blinde man die Jezus niet uit het oog zal verliezen. Sabbat is niet slechts een onderbreking van je to-do lijst – de opsomming die onze dag domineert. Sabbat is een ontmoeting. En Jezus – de God Die het droge land van het water scheidt – zal ze weer samenvoegen om een sabbatsmorgen en avond in ons te scheppen – met de modder, met onze rommel – op Zijn initiatief.

Heb je het gevoel dat je de wereld op je schouders draagt?
Heb je het gevoel dat elke slechte zaak jouw schuld is?
Suddert bezorgdheid onophoudelijk in je hart?
Kijk je elke vijf minuten op je smartphone?

Er is een prachtige vrijheid in blindheid. Als wij wandelen door geloof, niet door aanschouwing (2 Korinthe 5:7), is het daar dat God ons ogen geeft om te zien. Jezus vertelt ons: Als u blind was, zou u geen zonde hebben, maar nu u zegt: Wij zien, zo blijft dan uw zonde. (Johannes 9:41).

Doe je telefoon uit, in elk geval wanneer dat mogelijk is. Kom authentiek voor Gods aangezicht elke morgen. De wereld rust niet op jouw schouders. Jouw heiliging is geen falend project. Jouw Redder zit niet beschaamd bij de Bestuursvergadering van de Heilige Drie-eenheid, “Kijk, Ik dacht dat deze mens een goede investering was. Maar misschien moeten We Ons verlies maar nemen en de tijd als verspild beschouwen.”

Jezus is bij je in de hectische windtunnel van het leven, zelfs wanneer het voelt als een losgeslagen rat-race. Tijd voor God staat misschien niet vastgelegd in jouw agenda, maar voor Hem ben jij een “All-Day Event”. Als we verblind zijn door drukte, ziet Hij ons nog steeds, en achtervolgt ons, en zalft ons met Zijn rust.

Er is een dag
wanneer de weg noch gaat nog komt,
en de weg is geen weg,
maar een plaats.

— Wendell Berry (A Timbered Choir: The Sabbath Poems)

Het bericht Te druk om te zien dat we blind zijn verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Deze jongerenavond begint om 19:45 en is rond 22:15 afgelopen.

Facebook Evenement

Locatie
Wartburg College (Guido de Bres)
Smeetslandseweg 127 in Rotterdam

Het bericht Te druk om (niet) te bidden – Arjen ten Brinke – Jongerenavond door Geloofstoerusting verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Het bericht Dominees zijn veel te druk verscheen eerst op Geloofstoerusting.