Een evangelie-ecosysteem bestaat uit drie concentrische cirkels die ieder een sleutelelement van een evangeliebeweging vertegenwoordigen.

De binnenste cirkel: gecontextualiseerde theologie van het evangelie

De kern wordt gevormd door wat we een gecontextualiseerde theologie van het evangelie noemen. Contextualisatie houdt in dat we het evangelie presenteren op een manier die voor die specifieke persoon hout snijdt.

Contextualisatie houdt in dat we het evangelie presenteren op een manier die voor die specifieke persoon hout snijdt.

De verticale as vertegenwoordigt de theologie van het evangelie. Bovenaan de as staat wetticisme – het idee dat geloof plus goede werken je voor God rechtvaardig maken. Die opvatting is niet juist want we worden “om niet gerechtvaardigd door Zijn genade, door de verlossing in Christus Jezus” (Rom. 3:21,24). Onderaan de as staat relativisme – het idee dat geloof leidt tot rechtvaardiging voor God maar zonder verandering van leven – God aanvaardt iedereen ongeacht hoe men leeft. Ook dat is verkeerd, “Want zoals het lichaam zonder geest dood is, zo is ook het geloof zonder de werken dood” (Jak. 2:26). In het midden van de as staat het evangelie – geloof leidt tot rechtvaardiging en een veranderd leven met goede werken.

De horizontale as staat voor de contextualisatie of de betrokkenheid op de cultuur. Aan de linkerkant is er sprake van overmatige aanpassing – je past je zozeer aan en gaat mee met je cultuur dat je die niet kritisch uitdaagt. Je enige doel is om aantrekkelijk en aanvaardbaar te worden voor de mensen in de cultuur en je bent bereid om alles in je boodschap en bediening te veranderen om die aanvaarding te krijgen. Daarentegen vind je aan de rechterkant een terugtrekken uit de cultuur en een strijd tegen de cultuur – je ziet de cultuur als dermate gevaarlijk dat je terugtrekken om rein en zuiver te blijven je enige reactie is, of je ziet de cultuur als dermate slecht dat je die alleen nog maar kunt confronteren en afkeuren. Geen van beide benaderingen verbindt zich met de mensen van de cultuur. Wanneer niet-christenen je kerkdienst binnenwandelen zullen ze of onnodig gekwetst worden of hopeloos in verwarring raken omdat je geen enkele poging hebt gedaan om het evangelie zodanig te presenteren dat de heersende cultuur wordt aangesproken.

Hoe dichter je bediening bij dit midden staat, in die mate zal je bediening levens veranderen en tot bekering en vernieuwing leiden.

In het midden van de as echter ben je betrokken op de cultuur – je begrijpt de cultuur en tot op zekere hoogte trek je op de cultuur aan, maar je daagt de cultuur ook uit en overtuigt die. Hoe dichter je bediening bij dit midden staat – bij zowel een gecontextualiseerde alsook een bijbels juiste theologie van het evangelie – in die mate zal je bediening levens veranderen en tot bekering en vernieuwing leiden. Hoe verder je bediening zich naar de uitersten begeeft hoe minder kracht je bediening zal hebben om levens te veranderen. CTC helpt om gemeenten te stichten en leiders te trainen die dit begrijpen en die je in de richting van het centrum duwen.

De tweede cirkel: gemeentestichting over kerkmuren heen

De tweede cirkel is een aantal dynamische bewegingen van gemeentestichting in de stad over kerkmuren en tradities heen. Je kunt je afvragen waarom CTC zich richt op nieuwe gemeenten en niet alleen maar werkt met bestaande kerken. Er is geen betere manier om het hele lichaam van Christus te versterken, inclusief de bestaande kerken, dan door een aantal dynamische gemeentestichtingsprojecten in de stad over kerkmuren heen.

Nieuwe gemeenten bereiken niet-kerkelijke mensen veel beter dan oudere gemeenten.

Dit zijn enkele redenen waarom gemeentestichting van cruciaal belang is:

• Nieuwe gemeenten bereiken niet-kerkelijke mensen veel beter dan oudere gemeenten. Dit wordt niet alleen bevestigd door verhalen of ervaringen. Het is wetenschappelijk en empirisch bewezen dat meer niet-kerkelijke mensen Christus gaan leren kennen in een gemeente die minder dan 10 jaar oud is. Dit geldt zelfs ook voor Redeemer Presbyterian Church. In de eerste vijf tot tien jaar van het bestaan van deze kerk werden meer mensen christen per hoofd van de bevolking dan nu. Nieuwe gemeenten zijn meer gericht op buitenstaanders en dus bereiken nieuwe gemeenten niet-kerkelijke mensen beter dan oudere gemeenten.
• Een nieuwe gemeente wordt na een aantal jaren financieel onafhankelijk en begint andere bedieningen te financieren. Gemeentestichting is de ultieme geestelijke investering. De totale basis voor financiering van het gehele lichaam van Christus groeit door gemeentestichting.
• Oudere gemeenten zijn meer gericht op de stad zoals die 10 tot 20 jaar geleden was, en hebben minder zicht op nieuwe ontwikkelingen die gaande zijn. Nieuwere gemeenten zijn meer gericht op wat er op dit moment gebeurt – inclusief de nieuwe mensen en ontwikkelingen in de stad.
• Oudere gemeenten zijn vaak niet bereid om iets nieuws te proberen vanuit de overtuiging dat ‘dit toch niet werkt’. Maar wanneer ze zien dat die dingen wel werken in een nieuwe gemeente geeft het hen de moed om zelf ook nieuwe dingen te proberen. Dit versterkt hen op hun beurt weer om meer mensen te bereiken

Maar wat betekent het dat ik zeg “over kerkmuren heen?” CTC ontvangt soms kritiek omdat we geen franchisenemer zijn die slechts kerken van een bepaalde denominatie sticht. We werken samen met nationale leiders over kerkmuren heen om hen te helpen hun steden te bereiken. We brengen de expertise van wat we zelf elders in de wereld geleerd hebben mee naar die specifieke stad en dat betekent dat we samenwerken met kerken uit verschillende denominaties.

CTC wil niet alleen verschillende denominaties en hun kerken helpen om te beginnen, maar we willen ons er ook van verzekeren dat zij met elkaar op kunnen schieten – dat ze elkaar gaan waarderen. We hebben dit in New York ervaren. Mensen met redelijk verschillende theologische overtuigingen – maar wel binnen de bandbreedte van de orthodoxe protestantse theologie met een hoge opvatting van de Bijbel – kunnen elkaar werkelijk vooruithelpen. Ze willen van elkaar dat ze slagen. Er is weinig stammenmentaliteit. En we denken dat dit cruciaal is voor de stad. Waarom? Daar zijn drie redenen voor:

Getuigenis

Niet-christenen zien dat verschillende denominaties elkaar met stenen bekogelen en dat is een verschrikkelijk slecht getuigenis. Alhoewel leerstellige verschillen belangrijk genoeg zijn dat we ons in verschillende denominaties met onderscheiden overtuigingen bevinden is dat echter geen excuus om de oproep van Jezus in Johannes 17 te negeren dat we één moeten zijn zoals de Vader, de Zoon en de heilige Geest één zijn.

Voorkeur

De waarheid doet ertoe, maar we moeten ons richten op dat wat van het grootste belang is. Etnische achtergrond, sociaaleconomische klasse en temperament zijn allemaal redenen waarom iemand een voorkeur kan hebben voor een bepaalde liturgie of denominatie. Maar alleen samen kunnen we werkelijk de hele stad bereiken.

Geestelijke groei

Deze verschillen in voorkeur betekenen dat samenwerking over kerkmuren heen ons ertoe dwingt om flexibel te zijn en elkaar te aanvaarden, en dat is geweldig goed voor een ieders geestelijke groei.

De buitenste cirkel: gespecialiseerde evangeliebedieningen

De buitenste ring is wat wij speciale evangeliebedieningen noemen. Ralph Winter, voorheen hoogleraar aan het Fuller Theological Seminary, schreef een bijzonder nuttig artikel waarin hij parochies en ordes bespreekt met als titel: “The Two Structures of God’s Redemptive Mission” (De twee structuren van Gods missie tot verlossing). Een parochie is een gemeente die allerlei mensen in een bepaalde plaats wil dienen. Een orde echter wil een bepaalde groep mensen op allerlei plaatsen dienen. Dat zijn gespecialiseerde bedieningen.

Je kunt een jeugdgroep hebben in je gemeente. Maar Young Life is een orde die zich specialiseert in het bereiken van kinderen over de hele wereld. Jouw gemeente kan nooit zoveel ervaring hebben met het bereiken van jongeren als Young Life over vele jaren heeft opgebouwd. Anderzijds, Young Life is geen gemeente. Als een jonge vrouw als tiener christen wordt door middel van Young Life moet ze zich wel aansluiten bij een lokale gemeente met ook andere mensen dan alleen maar jongeren want anders gaat ze het niet redden.

En dat is maar een voorbeeld van een gespecialiseerde bediening. Je hebt dergelijke bedieningen nodig voor gebed, evangelisatie, het doen van gerechtigheid en barmhartigheid, geloof op het werk en voor het gezinsleven. En je hebt onderwijsbedieningen nodig om grote aantallen leiders in steden en kerken te trainen.

Deze instituten hebben een symbiotische relatie met elkaar en met de kerkelijke gemeenten. Gemeenten moeten niet denken dat zij het allerbelangrijkst zijn, en gespecialiseerde bedieningen moeten niet denken dat zij dingen beter kunnen doen dan de gemeente. Ze moeten elkaar waarderen en met elkaar samenwerken en dan zal het gehele lichaam van Christus in de hele stad zowel kwalitatief als kwantitatief groeien.

Wanneer alle drie elementen aanwezig zijn – gecontextualiseerde theologie van het evangelie, gemeentestichting over kerkmuren heen, en gespecialiseerde evangeliebedieningen – zien we evangeliebeweging aan het werk.

Het bericht Hoe werkt een evangeliebeweging? verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Evangelisatie en liefdadigheid zijn ontzettend belangrijk, maar niet eenvoudig om te doen.

Woordbediening en goede werken gaan hand in hand.In feite denk ik dat als de een ten koste gaat van de ander, alles uit elkaar valt. Als jouw kerk veel aan evangelisatie doet, maar niets geeft om de noden van je stad, dan zullen buitenstaanders naar je kerk kijken en zeggen: ‘alles wat ze willen is zieltjes winnen’. Ze zien evangelisatie als een vorm van ledenwerving en een manier om je eigen groep te versterken.Aan de andere kant, als je alleen liefdadigheid doet, wat op een bepaalde manier ook makkelijker is, zonder Woordverkondiging, omdat niemand je vanwege hulp aan een arme zal verwerpen. Maar als je die twee bij elkaar probeert te brengen, oefenen ze invloed op elkaar uit, ze stimuleren elkaar. Het is moeilijk om ze bij elkaar te houden, vanwege de redenen die we noemden: De wereld houdt niet van evangelisatie. Aan de andere kant zijn er denk ik veel christenen die liefdadigheid duur en afleiden van het Woord vinden. Die twee integreren is ontzettend belangrijk, maar niet eenvoudig om te doen.

Woord en daad zijn het beste te integreren op een-op-een niveau. Als je naar buren toegaat en je praat over Christus, je neemt hem misschien mee naar de kerk, en hij heeft allerlei persoonlijke noden, dat zijn familie in de gevangenis zit, hij financiële problemen heeft, dan is alleen al het betrokken zijn als christelijke vriend bij deze mensen al een samenbrengen van Woord en daad. Op het individuele en relationele niveau kun je zien waarom deze twee dingen bij elkaar horen. Je kan niet van een vriend houden zonder over Jezus te praten. En je kunt niet van een vriendin houden
zonder op haar baby te passen, zodat zij haar zoon in de gevangenis kan opzoeken. Als we echter opschalen naar het grote massale, institutionele niveau, waar men projecten samen wil leiden dan wordt het moeilijker om die twee bij elkaar te houden. Maar op het een-op-een niveau zie je heel duidelijk dat God ze bij elkaar wil houden.

Je moet het eenvoudigste gedrag eerst doen.

Als ik mensen zou willen helpen middels Woordbediening, dan zou ik graag een aantal ‘gewone-bedienings-manieren’op een bord noteren. Dat klinkt wel een beetje abstract. ‘Gewone-bediening’ betekent Woordbediening wordt gedaan door gewone mensen. Niet zozeer door voorgangers of professionele christenwerkers en dan zou ik op een heel eenvoudig niveau beginnen. Het eerste niveau is dat je gewoon mensen laat weten dat je naar de kerk gaat. Zeg zoiets tegen je collega’s, vertel erover tegen je buren. Doe je dat in ieder geval? Als je dat nog niet doet dan kun je ook niets anders doen. En het is best wel simpel, maar het kan heel belangrijk zijn. Want soms als je tegen vier mensen zegt dat je naar de kerk gaat, zal een van hen er later naar vragen. Het volgende niveau is dat je mensen laten weten dat je christen bent en dat dit iets voor je betekent. Misschien gewoon naar aanleiding van iets wat plaatsvindt. Laten we zeggen dat je een vrouw bent en je bent boos op je echtgenoot en je deelt dat met een andere vrouw die ook boos is om haar echtgenoot en je zegt: “Mijn christelijke geloof helpt me nu echt!” Gewoon iets wat voorkomt! En als zij dat dan oppikt en zegt: “Serieus, hoe dan?”, dan is dat mooi! Doet ze dat niet, … ook oké! Er zijn veel dingen die je kunt doen, zoals mensen gewoon laten weten dat je een christen bent. Dat christen-zijn iets betekent voor je, laat mensen weten dat je naar de kerk gaat, en door dat te doen zul je vanzelf op een natuurlijke manier in diepere gesprekken terecht komen. Maar je moet het eenvoudigste gedrag eerst doen: van mensen houden, zorg dragen voor mensen, een integer persoon zijn, laten weten dat het geloof er is en al dit soort dingen doen, en dan loopt het vanzelf. Ik denk dat de meesten van ons denken: “Ik moet aan Woordbediening doen, maar ik ben maar een gewone burger. Ik moet dan eerst manier vinden hoe ik het complete Evangelie in één gesprek verteld krijg. Of: ik moet een discussie kunnen voeren over schepping en evolutie, of iets dergelijks. Dat is niet de manier om het aan te pakken. Wees eenvoudig!

Steden zijn heel divers. Er zijn daar steeds verschillende soorten groepen van mensen te vinden. Ik denk dat ik een jaar gelezen een artikel las waarin stond dat er 192 verschillende nationaliteiten in het land zijn. En de politie in London heeft als het gaat om criminaliteit 172 van de 192 nationaliteiten wel eens gearresteerd. De grote steden zijn zo divers, wat betekent dat er niet één bepaalde manier is om het Evangelie te delen. Je moet leren hoe je het Evangelie deelt met verschillende mensen. Het is één Evangelie. Het is steeds dezelfde kern van God, zonde, Christus en de noodzaak om je te bekeren en te geloven. Maar in meer homogene streken zijn en soms twee manieren om het Evangelie te brengen al genoeg. Je kunt het standaardiseren. Iedereen kan de voorstelling van het Evangelie onthouden, je gaat eropuit en deelt het uit. Dat gaat niet in steden. Je moet de diversiteit van de mensen in de steden eerbiedigen. Dat betekent dat je je meer gevoel moet hebben voor de verschillende culturen. En je moet ook meer tijd besteden aan het gesprek met mensen om hun cultuur beter te begrijpen. Dat maakt steden anders. Het is dus niet enkel dat je het Evangelie nu moet contextualiseren naar de stad in plaats van op het platteland. Het is veel meer dat je het Evangelie in de stad moet contextualiseren aan veel verschillende soorten mensen. En dat vormt de uitdaging bij christelijke bediening in de stad.

Contextualiseren betekent vooral dat je de volgorde verandert. Laten we zeggen dat er twintig kernwaarheden in het Evangelie zitten, maar in welke volgorde leg je ze uit? Als je naar Paulus kijkt, dan deelt hij het Evangelie met zowel Joden als Grieken in Handelingen. Bij de Grieken begint hij bij de opstanding, terwijl hij bij Joden bij de Schriften begint. Er is een duidelijk andere volgorde. Maar ik ben er zeker van – dat weten we – dat Paulus zowel de Schriften, als het kruis als de opstanding predikte. Het is ook duidelijk dat hij bij verschillende culturen het Evangelie in een verschillende volgorde uitrolt. Omdat hij denkt dat bepaalde delen van het Evangelie eerder resoneren bij de hoorder. Bij de Grieken legt hij bijvoorbeeld meer de nadruk op de leer over God, en gaat het een lange tijd nog niet over Christus. Bij de Joden besteedt hij daar helemaal geen aandacht aan en komt hij veel eerder bij Jezus uit. Contextualiseren is dus niet enkel dat je een andere introductie gebruikt. De volgorde van de feiten en klemtoon die je legt kan echt anders zijn. Niettemin moet je wel de ‘volle raad van God’ vertellen aan een persoon, alhoewel in een andere volgorde. De volgorde en klemtoon is waarschijnlijk de sleutel van wat ik denk dat contextualiseren is. Ik ben er gedurende mijn hele leven achter gekomen dat steden in kerken van verschillende kerkverbanden en tradities meer bereid zijn om samen te werken dan dezelfde soorten verschillende kerken in – laten we zeggen – een kleine dorp. Je gaat wel eens naar kleinere steden of dorpen en dan zie je dat kerken onderling nauwelijks iets met elkaar hebben. De stad is zo overweldigend, de noden zijn groot, dat ik denk dat het de kerken tot elkaar brengt. Soms is het zelfs zo – zo is mij verteld – dat er in een stad een presbyteriaanse en charismatische gemeente is die beide verbonden zijn aan hun denominatie. En dat deze beide gemeenten elkaar iets meer mogen dan vergelijkbare gemeenten in het geheel van de denominatie. De stad maakt je soms cultureel meer divers. De stad kan echt invloed op je uitoefenen. De missionaire noodzaak is zo groot, dat ik denk dat de stad een geweldige plek voor kerken is om samen te werken, dwars door denominaties en tradities heen. Het lijkt erop dat we wel moeten, omdat de nood zo groot is.

Je moet doorbraken van het Evangelie bij die mensen zien, net zo goed als bij jezelf.

Vertrouwen op het Evangelie komt door twee verschillende, persoonlijke ervaringen, denk ik. In mijn persoonlijke leven zijn er terreinen van angst en schaamte geweest die mij neerdrukten, totdat ik ging begrijpen hoe, door te vertrouwen op het Evangelie en wat Jezus heeft gedaan, toegepast door geloof, toegepast in gebed, de oplossing daarvoor was. Ik ervoer doorbraken in mijn leven doordat ik mij realiseerde dat verlossing door genade is, dat ik niet dit of dat moest doen, niet gegrepen door dit, niet gebonden door dat, een doorbraak! En ik ben nu heel algemeen, omdat ik wil dat iedereen dit voor zichzelf meemaakt. Ik wil daarom niet mijn getuigenis geven, ondanks dat sommige mensen dat waarschijnlijk wel zouden waarderen. Ik wil voorkomen dat mensen zeggen: ‘Oh, maar dit gaat niet over mij.’ Het maakt mij namelijk niet uit wie je bent. Je moet doorbraken zien in je eigen leven, door het geloof in het Evangelie, om vertrouwen te krijgen. Het tweede is dat dit moet doorwerken in je bediening. Je moet mensen hebben waarvan je weet dat er nooit iets van ze geworden was, niets van hun huwelijk was gekomen, nooit uit het gevangenisleven waren gekomen en niets overwonnen hadden zonder het Evangelie. Je moet doorbraken van het Evangelie bij die mensen zien, net zo goed als bij jezelf. Dan weet je dat er niets zo belangrijk is als dit Evangelie prediken en dienen. Je hebt zelf ook persoonlijke ervaring van de kracht van het Evangelie nodig in je leven.

Het bericht Contextualisatie en evangelisatie in de stad verscheen eerst op Geloofstoerusting.