Ik zou willen voorstellen dat het christelijk geloof van zichzelf ongemakkelijk is. Een discipel van Jezus zijn betekent jezelf verloochenen (Mattheüs 16:24), een kruis opnemen (Lukas 14:27) om onderworpen te worden aan vervolging (Johannes 15:20; 2 Timotheüs 3:12), om de pleziertjes van thuis op te geven (Lukas 9:58), om de prioriteit van familie op te geven (Lukas 9: 59-62; 14:26), om bereid te zijn alle materiële bezittingen op te geven (Mattheüs 19:21; 14:33), om met Christus te worden gekruisigd (Galaten 2:20). En dit is nog maar het begin.

C. S. Lewis zei ooit: ‘Ik ben niet naar religie gegaan om mezelf zo gelukkig te maken. Ik wist altijd al dat een fles port dat kan doen. Als je een religie wilt die je echt op je gemak stelt, dan raad ik het christendom zeker niet aan.’

Maar het zoeken van comfort is onze standaardmodus in een consumptiemaatschappij, dus we bevinden ons vaak in een ‘comfortabel christendom’ zonder het zelf door te hebben. Wat zijn enkele aanwijzingen dat ons christendom te gezellig is geworden, meer als een aangename fles port dan het ongemakkelijke, aanscherpende geloof dat het Nieuwe Testament voor ogen had? Hier zijn acht tekenen dat je christendom misschien te comfortabel is:

1. Er is absoluut geen wrijving tussen je christendom en je politieke partij

Als je all-in bent met één politieke partij en nooit enige spanning voelt met je christelijk geloof, betekent dit waarschijnlijk dat je geloof te comfortabel is. Of je nu links of rechts stemt, een sterk christelijk geloof zou op verschillende punten wrijving met de politiek moeten veroorzaken. Een geloof dat perfect aansluit bij een politieke partij (in Amerika, red.) is verdacht handig en mist een profetische getuigenis.

2. Er zijn geen paradoxen, spanningen of onopgeloste vragen

Als je nooit nadenkt of worstelt met de verbijsterende leerstellingen van de christelijke theologie (bijvoorbeeld de Drie-eenheid, de incarnatie, Gods soevereiniteit in relatie tot de menselijke verantwoordelijkheid en de werking van de Heilige Geest – om er maar een paar te noemen), is je geloof waarschijnlijk te comfortabel.

Een gezond, ongemakkelijk geloof schommelt je constant heen en weer, spoort je aan en gaat je verstand te boven. Het is een geloof wat je rusteloos maakt, omdat je meer wilt weten en niet tevreden bent als je alles hebt begrepen wat er te begrijpen is over God.

3. Je vrienden en collega’s zijn verrast om te horen dat je een kerkgaande christen bent

Een duidelijk teken dat je geloof te comfortabel is, is wanneer niets in je leven je als een Jezus-volgeling apart zet, tot het punt dat zelfs degenen die je goed kennen niet kunnen zien dat je een christen bent. Een comfortabele christen is iemand die zich gemakkelijk mengt met zijn of haar verloren buren, omdat hij er uitziet, praat en handelt zoals zij.

4. Je denkt nooit na over de zondagse preek op maandag – of herinnert hem niet eens

Als zondagse preken in jouw kerk zo makkelijk te vergeten zijn (of je bent zo uitgeschakeld) dat je ze zelden herinnert nadat je de kerk verlaten hebt, is je christendom waarschijnlijk te comfortabel.

Bijbelse prediking zou ons niet apathisch of onveranderd moeten laten. Het Woord van God is ‘levend en krachtig en scherper dan enig tweesnijdend zwaard, en het dringt door tot op de scheiding van ziel en geest, van gewrichten en merg, en het oordeelt de overleggingen en gedachten van het hart’ (Hebreeën 4:12).

5. Niemand in de kerk irriteert je ooit

Als je naar de kerk gaat met mensen die altijd gemakkelijk zijn om mee te praten, het altijd leuk is om bij in de buurt te zijn, en altijd nauw aansluiten bij je opvattingen, smaken en voorkeuren, is je christendom te comfortabel.

Eén van de glorieuze dingen van het evangelie is dat het een nieuwe gemeenschap schept van ongelijksoortige type mensen die in veel gevallen er anders niet voor zouden kiezen om samen tijd door te brengen.

6. Je voelt je nooit uitgedaagd, alleen bevestigd

Als je christelijke geloof je nooit confronteert met je afgoden en je zondige gewoonten uitdaagt – maar je alleen maar bevestigt zoals je bent – is dit een duidelijk teken van een te comfortabel geloof.

Gezond geloof viert je niet alleen zoals je bent, maar vormt en verfijnt je op een meedogenloze manier naar de gelijkenis van Christus, wat een mooi maar noodzakelijk oncomfortabel proces is.

7. Je hebt nooit een ‘waarheid-met-liefde’-gesprek gehad met een mede-christen

Het is altijd prettiger om gewoon ‘te leven en te laten leven’ wanneer er sprake is van een overtreding of een zonde die aangekaart moet worden. Het is makkelijker slechts onze schouders op te halen wanneer we anderen in onze gemeenschap ongezonde beslissingen zien maken.

Maar dit is geen echte christelijke liefde. Liefde is niet tegengesteld aan de waarheid, en als jouw geloof niet het vermogen bevat om harde waarheden in liefde te spreken, is het te comfortabel.

Als jouw geloof niet het vermogen bevat om harde waarheden in liefde te spreken, is het te comfortabel.

8. Niemand in jouw kerk kan commentaar geven op een gebied van groei dat zij in jou hebben gezien

Geloven in het evangelie van Jezus Christus is geloven in verandering. Hoewel het niet altijd lineair is moet het christelijke leven worden gekenmerkt door groei, een voorwaartse beweging en een verandering ten goede.

Als je een christen bent die zo weinig gegroeid is dat niemand in jouw kerk enig verbeterpunt opmerkt, is je geloof te comfortabel.

Waarom is het belangrijk dat we niet in een comfortabele christendom te vervallen? Omdat het comfortabele christendom ver weg staat van het kostbare, ongemakkelijke, idool-verpletterende, kruisvormige pad van de discipelen van Jezus. Het comfortabele christendom heeft weinig profetisch te zeggen tegen een comfortabele, consumptie-wereld. Comfortabel christendom ervaart weinig urgentie voor zending en toont weinig groei.

Ongemakkelijk christendom leidt tot leven en vernieuwing.

Ongemakkelijk christendom leidt echter tot leven en vernieuwing. Het leidt ons ertoe om op God te vertrouwen en niet op onszelf; om liever te dienen dan te worden bediend; om een leven te leiden dat wordt gekenmerkt door opoffering. Het leidt ons ertoe om moeilijke dingen te doen, harde waarheden te omarmen, om het leven door te brengen met lastige mensen omwille van de glorie van Degene Die het moeilijkste voor ons heeft gedaan. Het kan ongemakkelijk zijn, maar het is het waard. Aan de andere kant van ongemak vind je vreugde in Christus.

Het bericht Is jouw christendom te comfortabel? verscheen eerst op Geloofstoerusting.

De antwoorden en reacties op deze vraag zijn dan ook heel verschillend van elkaar. Dat was zo toen Jezus op aarde was en dat is nog altijd zo. Één ervan is de reactie van onverschilligheid, maar die laat ik liggen, want daar kunnen we toch niets mee.

Was Jezus nu de Koning of enkel een profeet?

Toen Jezus aan Zijn discipelen de vraag stelde: ‘Wie zeggen de mensen dat Ik, de Zoon des mensen, ben?’ (Mattheüs 16:13), kwamen er verschillende antwoorden. Sommigen zeiden dat Hij Johannes de Doper was, anderen hielden het bij Elia, Jeremia of één van de andere profeten (vers 14). Deze antwoorden laten duidelijk zien dat er verwarring over Hem bestond. Later, toen Jezus Jeruzalem binnen ging werd er ‘Hosanna voor de Koning’ geroepen, maar het antwoord op de vraag: ‘Wie is Dat?’ luidde: ‘Dat is Jezus, de Profeet uit Nazareth in Galilea’ (Mattheüs 21:11, zie ook 21:46). Was Hij nu de Koning of een profeet?

Jezus stelde dezelfde vraag aan Zijn discipelen: ‘Maar u, wie zegt u dat Ik ben?’ (Mattheüs 16:15). Van de discipelen was het Petrus die antwoordde: ‘U bent de Christus, de Zoon van de levende God’ (vers 16). Dat blijkt het goede antwoord te zijn (vers 17). Wat een belijdenis, wat een aanbidding!

Enige tijd later, toen Jezus voor de Joodse raad was gebracht, kwam dezelfde vraag opnieuw naar voren (Mattheüs 26:57-68). Toen zei de hogepriester: ‘Ik bezweer U bij de levende God, dat U ons zegt of U de Christus bent, de Zoon van God’ (vers 63). Merk op hoe erg de woorden van de hogepriester lijken op de belijdenis van Petrus; dat heeft Mattheüs bewust zo opgeschreven. Het bevestigende antwoord van Jezus zorgde ervoor dat de hogepriester zijn kleren scheurde en dat het doodvonnis van Jezus werd getekend.

Vandaag krijgen we ook hele verschillende antwoorden op de vraag: ‘Wie was Jezus?’ Sommigen houden het erop dat Hij een belangrijk historisch figuur is geweest die invloed heeft gehad op de geschiedenis, ja een bijzonder Man. Of: Hij was een goed Mens die veel goede dingen deed voor anderen. Een Man met een moraal waar iedereen slechts aan kan tippen. Christenen daarentegen scharen zich achter de belijdenis van Petrus. Een derde groep antwoordt afkerig of vijandig. Misschien was Hij wel psychisch gestoord, een beetje getikt. Of: Hij was gewoon een rebel, een opstandeling, tegen de Romeinse overheersing. Of ronduit: Hij is één van de grootste bedriegers aller tijden geweest.

We kunnen best nog wel wat antwoorden geven. Wat het antwoord ook is, het valt in principe altijd parallel met één van de antwoorden in Jezus’ dagen. Er is wat dat betreft duidelijk niets nieuws onder de zon. De antwoorden en de daarbij horende reacties vallen eenvoudig in te delen: de vijandige reactie, de goede reactie en de onderschattende reactie.

Kom toch niet aan met Jezus! Dat is oud nieuws! Spreek over alles wat je maar wil, maar zwijg over Jezus.

Laten we beginnen met de reactie van de Joodse raad. Dat is een vijandige, afkerige reactie. Zo’n reactie is vandaag misschien wel de meest voorkomende reactie naast een reactie van totale onverschilligheid. Kom toch niet aan met Jezus! Dat is oud nieuws! Spreek over alles wat je maar wil, maar zwijg over Jezus. Alle taboes worden doorbroken, maar Jezus daarentegen is nu net taboe geworden. Spreken over Jezus levert vijandschap, spot en mogelijk nog heel wat erger op. De reactie is dezelfde als die van de Joodse raad: Weg met Jezus!

De goede reactie vinden we bij Petrus en de discipelen. Ze hadden hem leren kennen, de Vader had hun geopenbaard wie Jezus werkelijk was. En ja, ze waren Hem gevolgd. Zij waren, samen met nog wat anderen, de gelovigen in Jezus’ dagen. Ook wij als christenen van vandaag hebben mogen zien wie Jezus werkelijk was én is. Wat kenmerkt de goede reactie? Het is een belijden van Wie Jezus is, Hem aanbidden, Hem volgen, Hem dienen… kortom: Hem bepalend laten zijn voor je leven. In álle aspecten van je leven dagelijks rekening houden met Hem.

Het is een belijden van wie Jezus is, Hem aanbidden, Hem volgen, Hem dienen

Deze reactie staat haaks op de vijandige reactie zoals de belijdenis van Petrus haaks stond op de reactie van de Joodse raad. En zo verschillend moet het dan ook zijn bij ons! Willen wij méér van Jezus in ons leven? Willen we volledig onder zijn gezag staan? Mag Hij werkelijk bepalend zijn in onze praktijk van elke dag? Of, blijkt uit ons leven eigenlijk meer de onderschattende reactie…?

Bij de Joden die Jezus onderschatten vinden we geen vijandigheid zoals dat wel het geval was bij de Joodse raad. Maar evengoed vinden we geen belijdenis en volgzaamheid zoals dat bij de discipelen wel het geval was. Ze herkenden in Hem niet de Messias, de Koning, de Christus, de Zoon van de levende God. Ze zagen in Hem een profeet, maar ook niet méér dan een profeet. Maar de Koning, de Zoon van de levende God is zoveel méér dan een profeet!

Jezus was méér dan een goed mens, méér dan iemand met een sterke moraal, méér dan iemand die om anderen gaf, méér dan alleen maar een voorbeeld, méér dan wie of wat dan ook. Wie Jezus slechts als een boeiend en voorbeeldig figuur uit de geschiedenis ziet zal misschien wel wat van Zijn moraal en naastenliefde overnemen, maar niet méér dan dat. Hij zal niet levensbepalend zijn. En daarom stelde ik ook de wat gewaagde vraag: Lijk ik niet best wel op de mensen met de onderschattende reactie? Want Jezus moet in de praktijk van ons leven toch zoveel méér betekenen. Hij is tenslotte ‘de Christus, de Zoon van de levende God’! Als Hij niet bepalend is voor je leven, wie of wat dan wel?

Wat is jouw reactie en wat is mijn reactie op Jezus?

Wat is jouw reactie en wat is mijn reactie op Jezus? De vijandige reactie kan en mag het in ieder geval niet zijn. De onderschattende reactie is niet voldoende. De goede reactie is het streefdoel. Het antwoord op deze o zo belangrijke vraag heeft eeuwigheidsbelang. Het antwoord op die vraag bepaalt namelijk of we in de hemel zullen komen of in de hel. Maar, niet alleen het weten van het antwoord is voldoende (Jakobus 2:19). Er moet ook berouw en bekering mee gepaard gaan. En zo is het ook voor de praktijk van ons leven niet voldoende om alleen maar te weten wie Hij is. Het moet niet alleen maar onze hersenen doordringen, maar ook ons hart en ons handelen. Wie is Jezus voor jou? En, wat doet dat met jouw leven? Mag Jezus in de praktijk van ons leven ook echt bepalend zijn? ‘Want in Hem leven wij, bewegen wij ons en bestaan wij’ (Handelingen 17:28a).

Het bericht Drie reacties op Jezus verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Uiteindelijk zei ik: ‘Het is net alsof jullie je God, of hoe jullie hem ook willen noemen, je voorstellen op de top van een berg, terwijl wij allemaal aan de voet van die berg zitten. Ik neem dit pad naar boven, en jij neemt dat pad naar boven, maar uiteindelijk komen we allemaal op dezelfde plek.’ En ze glimlachten, en zeiden: ‘Precies, je begrijpt het.’ En ik keek naar hem weer aan en zei: ‘Nou, wat als ik je vertelde dat de God aan de top van de berg niet op ons wacht tot wij onze weg naar boven vinden? Hij kwam juist naar beneden, naar waar wij zijn.’

Ze zeiden: ‘Nou, dat zou geweldig zijn.’ Ik zei: ‘Dit is het verschil. Het verhaal dat we in de Bijbel vinden gaat over een God die ons niet aan ons lot heeft overgelaten om zelf onze weg naar Hem te proberen te vinden. Hij kwam naar ons, en Hij heeft de weg naar Zichzelf opengesteld door Jezus.

Het bericht Op welke manier verschilt het christendom categorisch van alle andere religies? verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Hoe kun je te midden van zoveel relativisme en keuzes toch staande blijven en je verlangen naar God voeden?

Op donderdag 6 juni ’19 sprak dominee M.C. (Matthé) Schreur op een jongerenavond van Geloofstoerusting over deze vragen.

Het bericht Verlangen naar God in een postmoderne wereld verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Voordat ik verder ga met deze recensie ‒ hij is best lang, dus zet u schrap ‒ moet ik iets zeggen over naastenliefde. Verreweg de zwaarste kritiek die Ted Kluck en ik op ons boek Why We’re Not Emergent kregen ging over gebrek aan naastenliefde. We kregen soms te horen dat we onredelijk, lomp en enghartig waren. Over deze recensie zal vast en zeker hetzelfde worden gezegd. Daarom geef ik graag bij voorbaat de volgende toelichting.

Geen mens verdient een scheldpartij. Maar sommige boeken vragen wel om de schandpaal.

Ik wil redelijk zijn tegen McLaren. Ik wil zijn ideeën begrijpen en ze op hun merites beoordelen. Als ik ergens de plank missla of een verkeerd beeld heb van wat McLaren wil zeggen, dan wil ik gecorrigeerd worden. Verder wens ik niet op de man te spelen. Ik wil op de theologie van McLaren ingaan zonder gifspuiterij of onvolwassen gehoon en geschamper. Ik zal niet het ergste denken van McLaren. Ik ga niet vanuit mijn veilige plekje in de bloggerswereld iets zeggen wat ik nooit zou zeggen als bij McLaren aan tafel zat met een goed glas wijn of iets anders.

Het verzoek aan een recensent om naastenliefde is niet verkeerd, zolang die liefde niet om de waarheid heen moet lopen.

Ik ga daarom niet doen alsof de vragen die McLaren aan de orde stelt geen wezenlijke vragen zouden zijn, of zijn vergissingen alleen maar kleine vergissingen. Ernstige kritiek zal ik niet voor me houden omdat het McLaren alleen maar zou gaan om een “zoektocht” of om een poging om vragen aan de orde te stellen. Ik ga ook niet proberen een positie te vinden tussen de mijne en een volgens mij heterodoxe leer. Ik ga niet op zoek naar een derde weg wanneer ik zie dat het christendom de ene weg volgt en McLaren de andere. Ik zal luid en duidelijk zeggen waar ik het niet mee eens ben, en andere christenen krachtig waarschuwen. Ik schaam mij er niet voor dat ik overtuigingen heb, en ben niet bang om te schrijven alsof ik begrijp wat de Bijbel leert (dat is: alsof ik daar een juiste, zij het ook niet uitputtende voorstelling van heb). Zo begrijp ik ook dat wat de Bijbel leert niet te verenigen is met een nieuw christendom.

Geen mens verdient een scheldpartij. Maar sommige boeken vragen wel om de schandpaal.

De zoektocht en de vragen

Brian McLaren onderneemt een zoektocht – “een zoektocht naar nieuwe manieren om te geloven, te leven en te dienen zoals Jezus dat wilde, een zoektocht naar een nieuw christendom” (35*18). Bij deze zoektocht stelt en beantwoordt McLaren tien vragen.

1. De narratieve vraag: Wat is de overkoepelende verhaallijn van de Bijbel? Voor McLaren is het bekende verhaal van schepping, zondeval, verlossing, voleinding (met als resultaat hemel of hel), een groteske Grieks-Romeinse vertekening van het bijbelse verhaal. God de schepper, bevrijder, verzoener is het echte verhaal.

2. De gezagsvraag: Hoe moeten we de Bijbel verstaan? Niet als een grondwet, zo betoogt McLaren, met regels en voorschriften en redeneringen over wie er goed of fout is. Nee, de Bijbel gebruiken we als een gemeenschapsbibliotheek; je gaat er niet van uit dat alles met elkaar klopt, en je leert van het onderling gesprek.

3. De Godvraag: Is God gewelddadig? Gelovigen dachten vroeger van wel, maar we moeten volwassen worden en niet meer beducht zijn voor een woeste stamgod, maar ons aansluiten bij een Christus-God.

4. De Jezusvraag: Wie is Jezus en waarom is hij belangrijk? Jezus is nooit gewelddadig en veroordelend. Hij kwam niet om mensen van de hel te redden. Jezus, zegt McLaren, is vredelievend en identificeert zich met zwakke en onderdrukte mensen.

5. De evangelievraag: Wat is het evangelie? Het is geen boodschap over hoe je gered wordt. Het evangelie is de aankondiging van een “nieuw koninkrijk, een nieuwe levenswijze, een nieuwe weg van vrede die goed nieuws bracht aan alle mensen uit elke religie” (185*139)

6. De kerkvraag: Wat moeten we met de kerk? Kerken – in welke vorm en onder welke naam ook – zijn er om mensen met Christusliefde te vormen. Dit is de primaire roeping van de kerk: mensen te vormen die in hun leven de weg van liefde, de weg van de vredestichter bewandelen.

7. De seksvraag: kunnen we spreken over seksualiteit zonder er ruzie over te maken? We moeten geen hekel meer hebben aan homoseksuele mensen en hun een volwaardige plek geven in het leven van de kerk. De “seksueel andere” mens geldt voor de traditionele religie misschien als gebrekkig, maar in Een nieuw christendom zijn ze geliefd en horen ze erbij.

8. De toekomstvraag: Moeten we op zoek naar een betere toekomstvisie? Geen “zielscheidend” heelal meer waarbij onze club naar de hemel gaat en de slechte mensen naar de hemel. De toekomst ligt open en vraagt ons om mee te doen. Uiteindelijk zal Gods genade triomferen en komt alles in orde.

9. De pluralismevraag: Hoe moeten volgelingen van Jezus omgaan met andersgelovigen? “Het christendom heeft een misselijkmakende, boosmakende, deprimerende staat van dienst als het gaat om de ontmoeting met andersgelovigen” (274*208). Het is niet wij/zij, binnen/buiten. Jezus accepteerde ieder mens en dat moeten wij ook doen.

10. De hoe-nu-verdervraag: Hoe kunnen we onze zoektocht vertalen in actie? De zoektocht van de mens naar God kent vele stadia. Wie in een rijper stadium zit, moet anderen beleefd uitnodigen, zonder verdeeldheid te zaaien, om naar meer volwassenheid toe te groeien.

Misschien denken sommige lezers: wat is er dan mis met dit nieuwe christendom?

Tja, uiteindelijk bijna alles.

Eerste probleem: gesprek in de kiem gesmoord met grove karikaturen

Bij alle mooie woorden over het verlangen naar eerlijke dialoog, en over kritiek als “een geschenk” (29*13, 44*25), is de betoogtrant van McLaren er toch een waarbij diepgaand gesprek moeilijker wordt. Wanneer hij zichzelf als een martelaar voorstelt (317*243) en kritiek op hemzelf vergelijkt met kritiek op afschaffing van de slavernij (120*87), is dat niet direct een uitnodiging om met hem van mening te verschillen. Het boek wordt besloten met een verwijzing naar de eerste-eeuwse joodse rabbi Gamaliël en zijn beroemde pleidooi voor een afwachtende houding bij de nieuwe christenbeweging (316v*242v). Het idee is dus: laten we McLaren de tijd geven en zien waar dit op uitloopt. Dat is een benadering, en soms een gepaste benadering (hoewel Gamaliël er eigenlijk nergens een pluim voor krijgt van Lucas). Maar de apostelen waren bij dwaalleraars in hun midden nooit voorstander van afwachten. Er is een tijd om af te wachten en een tijd om te corrigeren, berispen en verwerpen (2 Tim. 2:25 en 4:2; Titus 1:9).

De apostelen waren bij dwaalleraars in hun midden nooit voorstander van afwachten.

Ook valt er moeilijk een gesprek te beginnen wanneer McLaren een weinig flatteus beeld geeft van mensen die hij zich als tegenstander voorstelt. De Schriftbenadering van traditionalisten heeft ermee te maken, zegt hij, dat zij daarmee hun baan behouden en de bron van “liefdegaven” niet opdroogt. Insiders “die voor hun salaris en sociale status afhankelijk zijn van het grondwettelijke systeem [nl. hun manier van Bijbellezen], zullen niet snel geneigd zijn vragen te stellen bij deze benadering en juist zeer snel geneigd om die gepassioneerd te verdedigen” (112*80). Dit is bijzonder grof. Als je serieus geïnteresseerd bent in kritiek, dan moet je niet jezelf als martelaar neerzetten en intussen voortdurend tegenstanders afbranden en neersabelen en de allerslechtste motieven aan hen toeschrijven.

Geen groep kan zonder een duivel, zegt McLaren op zeker ogenblik (230*175). Dat klopt waarschijnlijk wel. Ik zou dan ook denken: de beste duivel is de duivel. Maar voor McLaren zijn fundamentalistische conservatieven de duivel. Zie bijvoorbeeld deze beschrijving van het Amerikaanse christelijke volksdeel in de jaren tachtig en negentig:

Een groot aantal protestantse en katholieke leiders [sloot zich aan] bij een neoconservatieve politieke ideologie die “traditionele familiewaarden” rondbazuinde, maar intussen de bijbelse gemeenschapswaarden bagatelliseerde. Ze steunden vrijwillige oorlogsvoering, verdedigden marteling, verzetten zich tegen milieubescherming en leken meer oog te hebben voor het beschermen van de rijken tegen belasting dan het bevrijden van de armen uit armoede of minderheden van racisme. Ze keerden zich tegen een groot regeringsapparaat, alsof groot slecht was, en tegelijk leken ze een groot leger en grote ondernemingen te zien als goed in zichzelf. Ze wilden het ongeboren leven in de baarmoeder beschermen, maar leken zich niets te bekommeren om het geboren menselijke leven in de sloppen of gevangenissen of landen die zij als hun vijanden zagen. Ze schilderden homo’s maar al te graag af als een bedreiging voor het huwelijk, maar leken de ironie te missen dat hetero’s het huwelijk in rap tempo de vernieling in hielpen zonder dat homostellen daar aan te pas kwamen. Ze verwezen vrouwen voortdurend naar een tweederangs status, terwijl ze vaak hun mannelijke collega’s een dekmantel gaven als ze aan een schandaal ten prooi vielen of zich schuldig maakten aan mishandeling. Ze legden de Bijbel uit in het voordeel van de Israëlische regering en in het nadeel van de Palestijnen en zelfs al voor 11 september 2001 vreesde ik dat door hun invloed moslims weggezet zouden worden als de nieuwe zondebokken, doelwit van een eng soort religieus geïnspireerd fanatisme. (20-21*7)

Ik heb geen problemen met kritiek op het ongemakkelijke huwelijk tussen evangelicalen en de Republikeinse partij, maar er is geen conservatief christen die zich zou herkennen in de karikatuur die McLaren hier geeft. Deze beschrijving getuigt van hetzelfde soort emotioneel gehakketak en intellectuele droogstand dat je vandaag tegenkomt bij mensen op de rechterflank voor wie Obama de antichrist is en iedere progressieveling een vermomde communist.

Maar zo schrijft McLaren de hele tijd. Zo omschrijft hij mensen die, als “geestelijke kinderen van het tijdperk van Isaac Newton, de conquistadores, kolonialisme, de Verlichting, nationalisme en kapitalisme”, niet hebben aangehaakt bij de “postmoderne transitie” (22*8). Is het heus? Zijn we zó slecht? Ik denk dat de meeste mensen niet eens weten wat conquistadores zijn.

En hij gaat nog wat verder in wat hij zegt over exclusivisten die menen dat een bewust geloof in Jezus Christus nodig is voor een reddende relatie met God. Dat soort mensen gebruikt Johannes 14:6 als een “revolver” (278*212). Ze zijn “als vanzelf bezorgd”, “kwetsbaar voor paranoia”, en willen de hele wereld ontdoen van mensen met wie zij het niet eens zijn. “Uiteindelijk is dus jouw groep de norm die hier hoort; anderen zijn abnormaal en horen er niet bij. Ze hebben niet hetzelfde recht op bestaan als jij” (279-280*212-213). Zou er ooit iemand Johannes 14:6 hebben gebruikt om aan te tonen dat niet-christenen geen bestaansrecht hebben?

McLaren is nog niet klaar. Hij zegt dat voor dit exclusivistische denken de enige opties zijn: (a) bekeren en anders-zijn uitbannen, (b) koloniseren en overheersen, (c) negeren en uitsluiten, (d) vervolgen en te schande maken, (e) de wereld zuiveren door massamoord. Ik verzin dit niet. Deze specificatie is te vinden op bladzijde 280*213. Waarom niet zeggen “Bied het brood des levens aan opdat zij voor eeuwig vergeving zullen ervaren en zich in God verheugen zullen”? Misschien denkt McLaren dat hij hier echte mensen en opvattingen beschrijft, misschien zijn “zij” voor hem zo afschuwelijk dat hij zich geen andere beschrijving kan voorstellen. Het demoniseren is in geen van beide gevallen bevorderlijk voor een doorgaande dialoog.

Tweede probleem: interne tegenstrijdigheid

In de loop van het boek kreeg ik het idee getuige te zijn van een innerlijke strijd tussen de vriendelijke en de vijandige McLaren. Aan het begin zegt hij alleen maar vragen te willen stellen en geen uitspraken te doen (35*18). Maar hij doet vaak uitspraken zoals “…dan is dit volkomen duidelijk: …” (80*54). Is hij nu op een zoektocht of is hij al aangekomen? Stelt hij vragen of legt hij verklaringen af?

McLaren begint en eindigt zijn boek op verzoenende toon, en drukt zijn volgelingen op het hart om respectvol op te treden en controverses te vermijden. Hij ziet zichzelf als iemand die verder gekomen is in de zoektocht maar geeft ook aan dat iedere sport van de ladder goed is, want ze voeren allemaal omhoog. (311*237). Hij zorgt ervoor dat hij niet zichzelf aandient als iemand die alles op een rij heeft terwijl iedere voorloper een achterlijke onbenul zou zijn (49*27). Dit is de vriendelijke McLaren.

De vriendelijke McLaren weet hoe hij kelen moet.

Maar tussen het begin en het einde is er een heleboel vijandigheid. Het is zo veel dat je bijna niet meer kunt geloven dat hij in evangelische theologie iets anders ziet dan onderdrukking en barbarij. Wie Genesis op de traditionele manier leest, is “gehersenspoeld” (72*48). De God van de evangelicalen is de “afschrikwekkende, kosmische dictator van het zeslijnige Grieks-Romeinse schema”. Deze godheid – die gevallen zondaars redt en ongelovigen straft in de hel – “is een afgod, een vervloekte afgod” (94*65). We hebben een “gewelddadige, tribale God, een nogal afgevlakt beeld van Jezus, en een gedomesticeerde uitleg van het evangelie” (213*161). We vereren een “lelijke” God (139*102), legt McLaren uit, en ons exclusivisme is iets waar hij van “huilen, kreunen, of schreeuwen” moet (293*223).

Soms lijkt McLaren te praten alsof hij niets anders wil dan rustig zijn eigen theologie uitwerken. Hij vindt het best als wij onze gang gaan, dus gun hem dat nu ook. Maar zijn boek vertelt 200 bladzijden lang een ander verhaal. Ons beeld van God is, volgens hem, een vreselijke en tragische misvatting. Het staat hem natuurlijk vrij om zijn eigen meningen te vormen, ongeacht of ze mij bevallen. Hij zou alleen niet moeten proberen te doen alsof hij zich opwerkt tot het niveau van “ik spreek geen oordeel over jullie uit”. De vriendelijke McLaren weet hoe hij kelen moet.

Derde probleem: hameren op een geleend verhaal

Bijna alles in het boek berust op de bewering dat het traditionele verhaal van de Bijbel een Grieks-Romeinse ontsporing is. En bijna niets in het boek is zo zwak onderbouwd als dit.

McLaren beweert dat het zeslijnige Griek-Romeinse verhaal (paradijs, zondeval, veroordeling, redding, hemel, hel) de schuld is van ongeveer alles wat er fout is gegaan in de kerk en in de westerse wereld in het algemeen. Gelukkig is dit helemaal niet het echte bijbelse verhaal. Het is slechts een parodie van de filosofie van Plato en Aristoteles. Die hadden ook een zeslijnig verhaal: platoons ideaal/zijn, val in een grot van illusie, Aristotelische werkelijkheid/worden, verlossing, platoons ideaal, Griekse hades. U ziet dus wel dat wij een verhaal hebben verteld waarmee we alleen maar onbewust de Grieken hebben nageaapt.

Ik weet niet waar ik beginnen moet om zo’n verwarde kluwen van aannames uit elkaar te halen. Zou er één Plato- of Aristoteleskenner zijn die deze denkers op deze manier zou samenvatten, laat staan over één kam zou scheren? En zou er in de Grieks-Romeinse wereld ooit iemand zijn geweest die zijn wereldbeschouwing op deze manier verwoordde? McLaren toont dat nergens aan. Hij laat ook nergens zien hoe de christenen, gesteld dat dit het verhaal was, zich van dat verhaal hebben meester gemaakt; hij zegt alleen maar botweg dat we dat gedaan hebben. Het zeslijnige Grieks-Romeinse verhaal van McLaren is zoiets als wat men oppikt van één semester Westerse Filosofie.

Het is nog gekker. McLaren stelt vervolgens de joodse Elohim tegenover de Griekse Theos. De slechte Theos is, anders dan de goede Elohim, de platoonse god die “houdt van geest, toestand en zijn en die stof, verhaal en worden haat” (65*42). Dus wanneer we het over de zondeval hebben, redeneert McLaren, gebruiken we op een onbewust niveau het Grieks-Romeinse verhaal en beleven we weer de angst voor het worden (66*43). Dit is zo bizar dat er bijna niet op te reageren valt. Wat moet je inbrengen tegen dingen die we allemaal onbewust doen zelfs al heeft er nooit iemand in onze kerken van gehoord, of van gesnapt, of enige neiging toe gehad? Om te zwijgen van het feit dat je in de evangelische wereld geen fatsoenlijke theoloog zult vinden die werkt met de dualistische categorieën die er volgens McLaren in het spel zijn.

Wel zijn er in de vorige eeuw heel wat procestheologen te vinden die de denkcategorieën van McLaren gebruikten. Bij alle deconstructie van de Grieks-Romeinse mythe is het uiteindelijk toch McLaren die niet aan zijn eigen intellectuele vooroordelen weet te ontkomen.

Vierde probleem: ontwikkelingsdenken

Ontzenuwing van het vermeende Grieks-Romeinse verhaal is de eerste stap die McLaren zet bij zijn poging om het oude christendom ten grave te dragen. De tweede stap is dat hij religie bekijkt door de bril van het ontwikkelingsdenken. Of eigenlijk door verschillende van die brillen. McLaren gaat bijvoorbeeld aan de slag met het vooruitgangsverhaal van Harvey Cox. Deze vooruitgang loopt van een Tijdperk van Geloof (gekenmerkt door vitaliteit en vruchtbaarheid) via een Tijdperk van de Godsdienst (gekenmerkt door heerschappij en ketterjacht) naar een Tijdperk van de Geest (waarin een nieuw geloof voor de eenentwintigste eeuw geboren wordt). U mag éénmaal raden waar McLaren denkt dat wij ons bevinden en waar we naar toe moeten.

Aan het slot van het boek gebruikt McLaren een ander ontwikkelingsmodel. Hierin doorlopen we bij onze religieuze zoektocht zeven stadia: overleven, veiligheid, macht, onafhankelijkheid, individualiteit, eerlijkheid en ubuntu (een Afrikaans woord voor vrede). McLaren en zijn volgelingen zitten in het stadium van eerlijkheid (omdat zij bestaande systemen in twijfel trekken), terwijl de rest van de mensen nog ergens achter hen zijn blijven steken. We moeten McLaren nageven dat hij er alles aan doet om hier geen arrogante indruk te maken. Maar het is een feit dat hij ons accent op persoonlijke verlossing, systematische theologie en goddelijke soevereiniteit als minder verlicht en en minder ontwikkeld beschouwt (305*233).

De “goede” God is er in de Bijbel van begin tot einde, net als de “slechte” God.

Het meest zorgwekkend is dat McLaren het ontwikkelingsmodel gebruikt om stukken van de Bijbel die hem niet bevallen af te schrijven. Hoewel God niet verandert, zo betoogt hij, zijn de godsvoorstellingen van onze voorouders wel gerijpt. In de Schriften zien we vooral hoe het unieke, de ethiek, het universele, het handelen en het karakter van God zich ontwikkelen. Met deze benadering van de Bijbel kan McLaren een verhaal als de Zondvloed terzijde schuiven, een verhaal waar hij “tegenwoordig grote moeite” mee heeft (146*108). Hij kan “het beeld van God in het verhaal van Noach” niet “verdedigen als moreel acceptabel, ethisch geruststellend en theologisch volgroeid” (148*110). Maar verdedigen hoeft niet, want bij onze graad van rijping, stelt McLaren, weten we nu dat God niet bloeddorstig, grillig en wraakzuchtig is. Het verhaal van Mozes die als baby in het biezen kistje hulpeloos over de Nijl dobbert geeft dan ook aan dat men al begon te begrijpen dat God het voor de zwakken opneemt en niet meer als een machtig potentaat moest worden gezien (149*110).

Het aantal problemen is hier te groot om zelfs maar op te sommen: [1] Een paar Exodushoofdstukken later doodt God alle eerstgeboren zonen van Egypte, dus hoezo is God hier geen machtige potentaat meer? [2] Als het daarover gaat: in bijna ieder volgend Bijbelboek, tot en met het laatste, lezen we dat God zijn toorn uitstort. [3] Jezus en de apostelen citeren zonder onderscheid uit het Oude Testament; er is geen enkele aanwijzing dat sommige stukken van Gods openbaring volgens hen rijper dan andere waren. [4] Hoe verklaart de ontwikkelingsgedachte de herhaalde verwijzingen naar Gods lankmoedige liefde en geduld in het Oude Testament? De “goede” God is er in de Bijbel van begin tot einde, net als de “slechte” God. [5] Niet één jood uit de eerste eeuw, ook Jezus zelf niet – de Jezus van “geen tittel of jota” – had zo’n benadering van de Heilige Schrift kunnen dulden. McLaren presteert het om met een strak gezicht te zeggen dat de joden geen afgodsbeelden tolereerden omdat “afgoden als het ware je begrip van God verstarren” (150*111); hier valt hij definitief door de mand. Hier wordt niet eens meer een poging gedaan om de Bijbel te begrijpen zoals hij zich aandient. Als ontwikkelingsdenker heeft McLaren gewoon een eenzijdige karikatuur van God gemaakt, die doet en zegt wat McLaren wil. De geest van Marcion leeft voort.

Vijfde probleem: verbijsterende Bijbellezing

Over de Schriftbeschouwing van McLaren heb ik niet veel gezegd, omdat hij zelf niet veel nieuws zegt. Hij vindt de Bijbel een heel bijzonder boek dat een unieke rol speelt. Maar hij denkt niet dat dit boek inwendige samenhang vertoont of het woord van God is (113*81). De Bijbel is geïnspireerd in de zin dat hij inspiratie biedt (115*83). Hij moet niet als een grondwet gelezen worden maar als een gemeenschapsbibliotheek. Gods openbaring gebeurt terwijl we de samen de tekst binnengaan (125*91). Dit soort dingen hebben we eerder gehoord, en we zijn er al op ingegaan in Why We’re Not Emergent. Zo ook Don Carson en Michael Wittmer.

Eén nieuw idee vraagt wel korte vermelding. McLaren gebruikt het boek Job ter verdediging van zijn beeld van een gemeenschapsbibliotheek. Zoals u weet bevat dat boek lange redevoeringen van Job, van zijn “vrienden”, en ten slotte van God. Hoe kunnen dan, vraagt McLaren, al die redevoeringen Gods eigen woorden zijn? De sprekers zijn het al niet met elkaar eens, dus wat moeten wij nu aan met het boek Job? Lees je de Bijbel als een grondwet, zo stelt McLaren, dan is er geen gemakkelijke oplossing voor dit probleem. Maar die is er wel. We vatten het boek Job gewoon als een geheel op. Denkt McLaren als voormalig leraar Engels nu echt dat de traditionalisten hiermee gevloerd zijn? Het is niet moeilijk in te zien dat in een boek als Job, met concurrerende sprekers, de pointe niet als vanzelf moet liggen in het advies van elk personage. Ieder woord is het woord van God. Maar de toepasbaarheid van die woorden hangt af van de context en van hun functie in het verhaal als geheel. Of zou McLaren ook echt in verwarring raken en zich afvragen of hij naar Herodes of Pilatus moet luisteren als die door de evangelisten worden geciteerd?

Zesde probleem: de linkse bril

Oprechte evangelische christenen kunnen politiek meningsverschil hebben. Enkele kwesties zijn een duidelijke zaak van goed of kwaad. Maar over de meeste politieke vraagstukken moet je voorzichtig oordelen. Dat McLaren politiek gezien links is, betekent dus geenszins dat hij geen christen zou zijn. Maar als zijn linkse politieke overtuigingen worden gelijkgesteld met christendom (althans met het nieuwe soort), dan ligt er wel een probleem.

De politieke visie van McLaren is werkelijk bloedstollend.

Het vrederijk is voor McLaren helemaal een zaak van linkse idealen: kernwapentechnici die zich aan groene energie gaan wijden, ziektekostenverzekering voor iedereen, aandacht voor de groeiende ecologische crisis (92*63, 97*68). McLaren stelt zich een meer verlichte wereld in de toekomst voor, een soort sjaloom-utopie waar ieder conflict vreedzaam wordt opgelost, niemand meer vlees eet, en geen fossiele brandstoffen meer worden gebruikt (144*106). De echt belangrijke kwesties voor Gods volk zijn onder meer klimaatverandering, olieprijzen, bedreigde soorten, duurzame economie, islamitische aanspraken op de Tempelberg en de rechten van niet-Joden in Israël.

De politieke visie van McLaren is werkelijk bloedstollend. Vanuit een toekomstig gezichtspunt schrijvend over de gevolgen van ons gebruik van fossiele brandstoffen, zegt hij: “Ze hadden het gevoel dat hun behoeften op het vlak van persoonlijk comfort, gemak en vervoer de vergiftiging van de planeet rechtvaardigden en het uit balans brengen van het klimaat, wat, zoals we allemaal weten, geleid heeft tot miljarden doden en miljoenen uitstervingen” (145*107). Elders betreurt hij dat we het oerwoud hebben afgebrand, de aarde met beton geplaveid, en welvaart-enclaves gemaakt terwijl de wereld grotendeels in armoede leeft (303*231-232). Het vrederijk is een links-politiek rijk. Als pacifist, veganist en apocalyptische klimaatwetenschapper bewandel je zo goed als zeker de weg van Jezus. Vleesetende, Israël-gezinde, rechtvaardige-oorlogvoerende aardolie-ingenieurs waarschijnlijk niet.

McLaren is geen ethisch relativist die alles wel best vindt. Hij is niet zo dat hij iedere overtuiging over God in orde vindt zolang je maar oprecht gelooft (273/378*208). Hij is zeer zeker van mening dat er goede manieren en verkeerde manieren van leven zijn. De goede manier blijkt nu eenmaal steeds de linkse te zijn.

Zevende probleem: een hele horde stropoppen

Het probleem is dat McLaren boven de tekst zweeft met oogkleppen op en één toegeknepen oog.

McLaren is erg goed in het ontzenuwen van beweringen die niemand doet. Zo horen we hier opnieuw dat de Bijbel geen door God gedicteerd natuurwetenschappelijk handboek is (97*68) en dat God ons niet als marionetten bestuurt, niet een soort schaakmeester is of aan de knoppen van een grote machine zit (257*196). Je ontkomt hier moeilijk aan de vraag of McLaren ooit een evangelisch vertoog over Schriftinspiratie of een reformatorisch boek over goddelijke soevereiniteit gelezen heeft. Deze karikaturen zijn in de loop van honderden jaren al talloze keren opgeruimd. Misschien weet McLaren dit niet, maar dan had hij het moeten weten.

De mooiste stropoppen, of juist de lelijkste, vinden we op het terrein van de geschiedenis. De eindnoten bieden af en toe enige nuancering, maar McLarens benadering van het verleden loopt in de regel van overdrijving via algemeenheid naar aanklacht. De geschiedenis van de westerse wereld is er dan een van slavernij, antisemitisme, kolonialisme, genocide, chauvinisme, homofobie, ecologische roofbouw, de Inquisitie, heksenverbranding en apartheid. En het is nog erger: dit alles komt voort uit de “grondwet”-visie op de Bijbel en/of het Grieks-Romeinse verhaal (118*85). Het christelijke tijdperk is hier nooit het verhaal van opoffering, culturele vooruitgang, wetenschappelijke doorbraken, grote kunstenaars en morele verheffing. Bij McLaren gaat het altijd over het uitroeien van inheemse volken, de onderdrukking van vrouwen, de moord op zes miljoen Joden, het gooien van atoombommen (303*231).

Het stropoppenbeeld dat McLaren van de geschiedenis heeft is van wezenlijk belang voor zijn theologie en ethiek. Het verleden is in zijn optiek een reusachtige mislukking geweest, een poel van haat en onderdrukking. Dit verleden is voor een groot deel te wijten aan het verkeerde soort christendom. We zullen blijven terugvallen in die fouten zolang we geen nieuw soort christendom hebben (35*19). Van overdrijving via algemeenheid naar aanklacht.

Achtste probleem: je ziet van de bomen het bos niet meer

Het siert McLaren dat hij veel gebruik van de Bijbel maakt in zijn betoog. Hij gaat zelfs op specifieke gedeeltes in en maakt een rondgang door diverse Bijbelboeken. Dat is goed. Het probleem is dat McLaren boven de tekst zweeft met oogkleppen op en één toegeknepen oog.

Het siert McLaren dat hij veel gebruik van de Bijbel maakt in zijn betoog.

Genesis gaat volgens McLaren over zegen die de overwinning behaalt. Het gaat over menselijke dwaasheid en goddelijke trouw. Het gaat niet over wat McLaren het zeslijnige Grieks-Romeinse schema noemt (80*54). Hij gaat echter niet in op de zondvloed, de vervloekingen bij de belofte aan Abraham en Gods soevereiniteit bij het kiezen van de aartsvaders, en van verbondssluitingen wordt niet eens melding gemaakt. Hij is een algemeen thema op het spoor, en wil niet gestoord worden door bijzonderheden die zijn these kunnen doorkruisen.

Zo concludeert McLaren ook dat het in Exodus gaat over God die zich inlaat met en partij kiest voor onderdrukte, kwetsbare, vertrapte mensen en die zich inzet voor hun bevrijding. Dit klopt allemaal, maar McLaren geeft toe dat hij “honderden fascinerende – en bij tijden lastige – details” overslaat (85*57). Hij vermeldt niet dat de Israëlieten bevrijd worden om de ene ware God te kunnen aanbidden, of dat God zich openbaart als een jaloerse God, of dat God het hart van de farao verhardt voor zijn eigen eer. Voor McLaren gaat Exodus over bevrijding, en dat is alles.

Keer op keer wekt McLaren de illusie van scrupuleuze omgang met de tekst maar blijft hij in werkelijkheid langs de oppervlakte scheren. Je hoort hem daarom niet over de essentiële rol die het geloof en zelfs een geloof in stellingen speelt in de evangeliën (Marcus 1:15, Joh. 8:24 en 20:31). Je hoort hem niet over de sleutels waarmee het koninkrijk open of dicht gaat (Matt.16:19) of de vervloekingen die Jezus uitspreekt (Matt. 23 en 11:21-24), of de oordeelsgelijkenissen (Matt. 25), of het feit dat Jezus uitdrukkelijk van buitenstaanders spreekt (Marcus 4:11) en bij herhaling zegt dat sommigen wel en anderen niet binnengaan (Matt. 7:12-27).

McLaren spreekt uitvoerig over de eerste Korintebrief en over liefde als het doel van de kerk. Je hoort hem echter niet over de kerkelijke tucht in hoofdstuk 5 van die brief, of de centrale plaats van de opstanding in hoofdstuk 15, of Christus als struikelblok in hoofdstuk 1, of het gebod om seksuele onzedelijkheid te mijden in hoofdstuk 6, of de waarschuwingen tegen afgodendienst in hoofdstuk 10.

Een ongeluk zit in een klein hoekje, en heel veel kleine hoekjes zijn McLaren niet opgevallen.

McLaren weet een vrij goed overzicht van de Romeinenbrief te geven, maar als je dan in de tekst duikt, merk je dat hij de brieven van Paulus in McLaren-categorieën duwt. Het nieuwe leven in Christus, bijvoorbeeld, is geen zaak van persoonlijke heiliging maar van leven als instrument van Gods herstellende rechtvaardigheid (199*150). Romeinen 14-16 betekent: oordeel niet over anderen, want liefde is de enige universele aanpak (205-206*155). Als Paulus bezorgd is over verwanten die op weg naar de hel zijn, komt dat neer op verdriet omdat zij “het ‘geen veroordeling en geen scheiding’ van het koninkrijk van God niet ervaren” (202*152, cursivering van mij). Wat er van de goddelijke verkiezing en verwerping in Romeinen 9 overblijft is de opmerking dat Paulus zich niet helemaal lekker voelde bij zijn oplossing.

Een ongeluk zit in een klein hoekje, en heel veel kleine hoekjes zijn McLaren niet opgevallen. Hij betoogt dat Openbaring 21-22 een mooi beeld geeft van Gods open houding. Er is geen veroordeling, zegt hij, want de deuren naar de stad staan nog open en de Geest en de bruid zeggen “kom”. Heeft hij 21:8 dan niet gelezen, waar staat dat de slechten hun deel ontvangen in de vuurpoel?

Handelingen 17 en de toespraak op de Areopagus gebruikt hij om te laten zien dat we allemaal van Gods geslacht zijn en niet meer uit “wij” en “zij” bestaan. Maar hij vermeldt niet dat Paulus hevig verontwaardigd raakte bij het zien van de vele godenbeelden in de stad, dat hij de mensen opriep tot bekering en waarschuwde voor een komende oordeelsdag. En waar McLaren Johannes 14:6 stukje bij beetje ontleedt in een poging om aan te tonen dat deze tekst “absoluut niets” over pluralisme te zeggen heeft, staat hij geen ogenblik stil bij het verklaarde oogmerk van het Johannesevangelie: dat mensen in Jezus zullen gaan geloven (Joh. 20:31) en dat Jezus zelf vaak waarschuwt voor de gevolgen als men niet in hem gelooft (3:18, 3:36, 6:29, 6:53, 8:24).

Maar het merkwaardigste stukje exegese betreft Genesis. Ik wist al dat Een nieuw christendom taaie kost voor mij zou worden toen ik hoorde dat de zondeval hier wordt beschreven als “een klassiek ontwikkelingsverhaal, vol ambivalentie – een kindertijd verloren, volwassenheid gewonnen” (76*51). Vergeet dus de zonde die zich in Genesis 4-11 breed maakt, vergeet Romeinen 5:12-21, vergeet Efeziërs 2:1-3, vergeet de vervloeking en de verdrijving uit de hof; de zondeval is in werkelijkheid “het eerste stadium van vooruitgang, waarbij menselijke wezens van een jagers-verzamelaarsbestaan opklimmen naar het leven van akkerbouwers en zo verder” (75*50). McLaren erkent het bestaan van zonde in de wereld, dat moet gezegd; maar in zijn theologie is geen plaats voor zondeval, erfzonde of erfschuld. Genesis 3 gaat over verlies van onschuld en de weg naar volwassenheid. Met deze uitleg als eerste bouwsteen is het geen wonder dat McLarens theologie optimistisch is over het menselijk vermogen om het goede te doen, en gespeend van gedachten over plaatsvervangende verzoening. Als zonde “ten diepste een weigering om te groeien” is, en niet ten diepste een vergrijp tegen God, dan kom je uit bij een nieuw christendom (312*238).

Negende probleem: canon binnen een canon

McLaren is er vast van overtuigd dat Jezus Christus het middelpunt van de bijbelse openbaring is, het scharnier waar alles om draait. Dat is duidelijk waar, alleen niet op de manier die McLaren zich voorstelt. Het is waar dat alle Schriften naar Christus wijzen en dat God zich volledig en definitief openbaart in Christus, maar dat betekent niet dat de evangeliën in mindering komen op andere stukken van de Bijbel. Maar dat is wel wat de centrale plaats van Christus in het interpretatieschema van McLaren betekent. Exclusivisme en de hel, ook al duiken die dingen hier en daar in Openbaring op, zijn niet acceptabel want dat is niet het soort God dat we volgens McLaren in de evangeliën in Christus zien. (154*115, 158*118).

Eén hoofdstuk is grotendeels een reactie op de uitspraak van Mark Driscoll dat hij geen Jezus hoeft die hij in elkaar kan slaan (in een ander hoofdstuk keert McLaren zich tegen John McArthur). Driscoll voert aan dat Jezus in het boek Openbaring een prize fighter is die mensen laat bloeden. Toegegeven, dat is wellicht niet gelukkig uitgedrukt, maar Driscoll heeft wel gelijk: de Jezus van Openbaring is een zegevierende vechter. Maar volgens McLaren is Openbaring “literatuur van de verdrukten” en slechts een middel om de lijdende kerk erop te wijzen dat de weg van Jezus de goede weg is en tot de overwinning voert (164*123-124). Inderdaad was Openbaring een aanmoediging voor verdrukte mensen om het niet op te geven. Maar de bemoediging zat in de verzekering dat trouwe martelaren op wraak mochten hopen (6:10). Het is gewoon onmogelijk om van Openbaring een geweldloos boek met een geweldloze Jezus te maken. De slechten vluchten niet voor de toorn van het Lam omdat het Lam hen zou willen omhelzen (6:16).

Wie denkt dat Jezus niet Heer is over Paulus? Maar dat is de kwestie niet.

Homoseksualiteit biedt nog een voorbeeld van zo’n canon binnen een canon bij McLaren. Hij betoogt niet alleen dat homoseksualiteit aanvaardbaar is omdat de Ethiopische eunuch, de “seksueel andere”, gedoopt werd – een merkwaardige redenering die ervan uitgaat dat je voor homo-erotisch gedrag net zo min kunt kiezen als voor fysieke castratie – maar oppert ook: “Als Jezus’ leven en voorbeeld slechts tekstgegevens zijn die op dezelfde voet staan met Leviticus, en als Jezus als Heer en leraar niet boven Paulus staat, dan winnen misschien de traditionele benaderingen” (236*179). Wat een meesterwerkje van verwarring is deze zin. Wie wil het leven en voorbeeld van Jezus reduceren tot tekstgegevens? Niemand. Toch komt alles wat we over het leven en voorbeeld van Jezus weten uit tekstgegevens. McLaren vraagt een keuze die helemaal geen keuze is. In beide gevallen – bij Leviticus en bij het leven van Jezus – hebben we te maken met goddelijke zelfonthulling in de Schriften. Natuurlijk laat Christus ons duidelijker God zien dan Leviticus dat doet, maar het leven van Jezus betekent niet dat andere Bijbelboeken worden uitgevlakt.

En wie denkt dat Jezus niet Heer is over Paulus? Maar dat is de kwestie niet. De evangeliën doen er niet méér toe dan andere boeken. Elke Schrifttekst is door God geïnspireerd (2 Tim. 3:16). Of waar het nu om gaat: als McLaren de apostolische leer wil uitspelen tegen het leven van Jezus, dan blijft er voor de tweede kolom niets over. Vrijwel alles wat we over Jezus weten komt van het geïnspireerde apostolische getuigenis over hem. Bovendien doet Johannes 16:12-15 de belofte dat de Heilige Geest zal komen en de discipelen de weg naar de volle waarheid zal wijzen. Jezus belooft geen nieuwe soorten christendom over tweeduizend jaar. Hij belooft dat de Geest alleen zal zeggen wat hij hoort en ten volle zal openbaren wie Jezus was en wat hij volbracht.

Nog een laatste opmerking over dit werken met een canon binnen de canon. McLarens theologie berust op selecties van boeken en thema’s die hem bevallen. Waarom zou je je verhaal over de Bijbel op Genesis, Exodus en Jesaja baseren? Waarom niet Genesis, Exodus en Leviticus? Omdat het in Leviticus gaat over wetten en heiligheid? Waarom niet Deuteronomium, 1 Koningen en Jeremia? Sla in ieder geval niet de tweede helft van Exodus over als dat niet in het schema past, of de delen van Jesaja die over Gods oordeel en de verzoening van zonden door Christus gaan. En waarom dient de eerste Korintebrief als voorbeeld voor het doel van de kerk? 1 Korintiërs is een mooi Bijbelboek, maar waarom niet Efeziërs of iets uit de pastorale brieven of Hebreeën? Men moet haast wel concluderen dat McLaren, hoewel hij zijn best doet om hoofdstukken te vinden die zijn betoog steunen, zich er niet erg om bekreunt of de Schrift als geheel wel aan het woord komt.

Tiende probleem: Het einde is zoek

McLaren verwerpt een lineair geschiedbeeld. Hij gelooft niet in een enkelvoudig vaststaand eindpunt. Hij houdt er geen “zielscheidende” theologie op na waarbij sommige mensen naar de hemel en andere naar de hel gaan (255-256*194-195). Hij gelooft niet dat “eeuwig leven” verwijst naar een leven dat eeuwig is. Hij gelooft niet in toekomstige veroordeling. Bij de slot-“evaluatie” kunnen we er zeker van zijn dat God niet onze hersenpan gaat openmaken om te zien of daar bepaalde geloofsvoorstellingen aanwezig zijn. God zal wél nagaan in hoeverre we op Christus lijken. Wie dit een angstwekkend idee vindt, die krijgt van McLaren de verzekering dat het deel van iemands leven dat het herinneren waard is, gered zal worden en zal opstaan voor een nieuw begin, terwijl al het liefdeloze wordt weggebrand en vergeten (269*204). We kunnen nu nog weigeren deel te nemen aan het koninkrijk, maar we vertrouwen erop dat Gods genade duurzamer zal blijken dan onze dwaasheid (264*201). Wie in dit leven Gods tegenstander is, zal ten slotte niet veroordeeld worden maar kalmpjes bekeerd totdat God alles in allen zal zijn en alles en iedereen overal en altijd mooi en goed zal zijn (269*205).

Als je een manier zoekt om de Bijbel te ontdoen van de onplezierige gedeeltes over toorn en oordeel, dan zul je er een vinden.

Op dit punt aanbeland zal het oude soort christen beseffen dat hij niet hetzelfde geloof aanhangt als het nieuwe soort christen. We kunnen een Bijbelvers als Johannes 5:29 aanhalen, waar Jezus zegt dat wie het slechte heeft gedaan zal opstaan om veroordeeld te worden. We kunnen mensen erop wijzen dat Paulus in Handelingen 17 zegt dat op een “bepaalde dag” het oordeel zal vallen en dat Jezus zal terugkomen op dezelfde manier als hij naar de hemel ging (Hand. 1:11). We kunnen erop wijzen dat McLarens visie op “eeuwig leven” en een tamme “eindevaluatie” een bizar idee zou zijn geweest in de ogen van de vroege kerkvaders, zelfs degenen die niet door het vermeende bederf van Augustinus waren aangetast. We kunnen het ene na het andere vers noemen over toorn of oordeel of de vuurpoel en uitleggen dat de joodse God een jaloerse God was die universele aanbidding en gehoorzaamheid verlangde. We kunnen dit alles en nog meer doen en nog steeds langs elkaar heen praten. Noem het Grieks-Romeins, geef Constantijn of de Verlichting de schuld, vind een canon binnen een canon, of laat er ontwikkelingsdenken op los – als je een manier zoekt om de Bijbel te ontdoen van de onplezierige gedeeltes over toorn en oordeel, dan zul je er een vinden.

Conclusie: we hebben dit eerder gezien

Goed, wat valt er na ruim 6000 woorden nog meer te zeggen? Hopelijk niet veel. Het zou mij helemaal niet spijten als dit het laatste was wat ik ooit zeg over de emerging church. Ik denk niet dat er twintig jaar na nu nog iemand over de great emergence zal praten, laat staan honderd jaar. Wat rest is nu nog één ironisch puntje van aandacht.

McLarenisme heet tegelijk nieuw (9*xi) en heel oud (333*255) te zijn, maar het is geen van beide. Het is ouderwetse vrijzinnigheid. Met al zijn strooptochten door de geschiedenis mag McLaren toch niet beweren dat hij in de traditie van Maarten Luther staat omdat hij een “blijvende innerlijke kracht” ervaart, of in de traditie van de gebroeders Wesley omdat “onze harten op een wonderlijke wijze verwarmd” worden (298*227). Alsof ik kon zeggen dat ik in de traditie van Ignatius sta omdat ik sterke overtuigingen heb. Zo werkt het niet. McLaren staat gewoon regelrecht in de traditie van Ritschl, Harnack, Rauschenbusch en Whitehead.

Grenz en Olson, zelf geen fundamentalistische ijzervreters, geven in hun boek 20th-Century Theology de volgende omschrijving van klassieke vrijzinnigheid:

1. De vrijzinnigheid meent dat de leer zich moet ontwikkelen om aan de eisen van eigentijds denken te voldoen.

2. De vrijzinnigheid onderstreept de noodzaak om traditionele overtuigingen om te vormen en het gezag van traditie en kerkelijke hiërarchie te verwerpen.

3. De vrijzinnigheid concentreert zich op de praktische en ethische dimensies van het christelijk geloof.

4. De vrijzinnigheid probeert theologie te baseren op iets anders dan het absolute gezag van de Bijbel.

5. De vrijzinnigheid gaat in de richting van goddelijke immanentie ten koste van transcendentie.

Elk van deze vijf kenmerken past naadloos op McLaren. De beroemde omschrijving die Niebuhr van vrijzinnigheid gaf, blijft van toepassing: “Een God zonder toorn bracht mensen zonder zonde naar een koninkrijk zonder oordeel door toedoen van Christus zonder kruis.”

De McLaren-boodschap is tamelijk eenvoudig. God is liefde en wil dat iedereen aardig is voor iedereen en zich bekommert om de armen en om het milieu. Zo was Jezus, en wij moeten net als Jezus zijn. Dit is natuurlijk op zich zelf niet verkeerd. Het vrijzinnige/McLarenistische accent op het koninkrijk is goed, hun aandacht voor de “ander” is goed, veel van hun ethiek is goed. Maar McLarenisme kan niet goed zijn, net zomin als vrijzinnigheid. In de accenten die het legt zijn alle verhoudingen zoek, de juiste uitspraken hangen uit het lood doordat zoveel is weggelaten. McLarenisme kent geen erfzonde, geen toorn, geen hel, geen schepping–zondeval–verlossing, geen duidelijke toekomst, voor zover ik zie geen wederkomst, geen duidelijke uitspraak over de godheid van Christus, geen woord over plaatsvervanging of Gods heiligheid of goddelijke soevereiniteit, geen ethische eisen behalve in verband met lief zijn voor elkaar, geen gekrenkte God, geen rechtvaardigingsleer, geen onveranderlijke overlevering van apostolische waarheid, geen absolute gehoorzaamheid aan het woord van God, haast geen woord over geloof en aanbidding, geen leer van wedergeboorte, geen evangelisatieneiging om verloren mensen te redden, en niets over God die opkomt voor zijn eer. Dat zijn natuurlijk heel veel weglatingen.

Het christendom van McLaren is niet nieuw en zeker geen verbetering. Je kunt het volgens mij zelfs geen christendom noemen. Het is vrijzinnigheid die voor eenentwintigste-eeuwers is opgeleukt. We kunnen alleen maar hopen dat deze golf van vrijzinnigheid net zo dramatisch inzakt als de vorige.

[*] Vertaald door Arend Smilde. De oorspronkelijke tekst verscheen onder de titel “Christianity and McLarenism’ eerst in februari 2010 als blog op www.thegospelcoalition.org, en in 2011 in Christian Research Journal, jaargang 34 nr. 6; deze tekst is op diverse plaatsen op het internet te vinden, zoals www.equip.org/PDF/JAF3346.pdf.

[†] Een nieuw christendom: tien vragen die het geloof veranderen. Barneveld: Plateau, 2017, ISBN 978-90-5804-112-8. Vertaling door Monica van Bezooijen van A New Kind of Christianity: Ten Questions That Are Transforming the Faith (2010). Verwijzingen geven eerst het Nederlandse en dan het Engelse paginanummer, gescheiden door een sterretje. Citaten zijn in principe overgenomen uit de Nederlandse editie, met hier en daar een kleine aanpassing.

Het bericht Een fijn evangelie, maar te nieuw om waar te zijn! verscheen eerst op Geloofstoerusting.

We willen Jezus aan de wereld laten zien die het waard is om voor eeuwig door iedereen aanbeden te worden.

Deze uitspraak minimaliseert het eigen gezag van Jezus. Want het is zeker dat niemand van ons er voor kan kiezen om Hem de Heer te laten zijn. Jezus is namelijk Heere, onafhankelijk van wat wij beslissen. De Bijbel is duidelijk dat op een dag ‘in de Naam van Jezus zich zal buigen elke knie van hen die in de hemel, en die op de aarde, en die onder de aarde zijn, en elke tong zal belijden dat Jezus Christus de Heere is, tot heerlijkheid van God de Vader’ (Filippenzen 2:10). De vraag is niet of wij dan inderdaad zullen belijden dat Jezus Heer is. De echte vraag is of jij en ik buigen voor Zijn macht, regering en grootheid; dát is de essentie van bekering.

Een ‘op maat gemaakt’ christendom

Langzaam en heel subtiel pakken we de Jezus van de Bijbel en draaien Hem in iemand met wie we iets meer comfortabel zijn.

Tegelijk ben ik bang dat we deze zin te vaak gebruiken om een ‘op maat gemaakt’ christendom te bevorderen, en het vervolgens draait om een persoonlijke Christus die we voor onszelf creëren. Bijna onbewust hebben we allemaal de neiging om christendom te herdefiniëren naar onze eigen smaken, voorkeuren, kerktradities en culturele normen. Langzaam en heel subtiel pakken we de Jezus van de Bijbel en draaien Hem in iemand met wie we iets meer comfortabel zijn. We zwakken datgene wat Hij zegt over de prijs van het volgen van Hem af. We slaan in de wind wat Hij zegt over hen die kiezen om Hem niet te volgen. We negeren vrijwel alles wat Hij zegt over materialisme en we begrijpen niet wat Hij zegt over de essentie van onze roeping. We bepalen wat we leuk en niet leuk vinden van Jezus’ lessen. Uiteindelijk maken wij hiervan een mooi, niet-aanvallend, politiek correct, burgerlijk, Amerikaanse-Jezus die op ons lijkt en net zo denkt als wij.

Jezus verandert juist ons

Maar Jezus is niet aanpasbaar. Hij laat zich niet aanpassen, vernieuwen of wijzigen door onze interpretaties. Hij heeft duidelijk door Zijn Woord gesproken en we hebben geen recht om Hem te personaliseren door Hem aan te passen of Hem op maat te maken naar onze wensen. In plaats daarvan verandert Hij óns radicaal. Hij vernieuwt onze gedachten door Zijn waarheid. Als we Jezus volgen, geloven we Jezus, zelfs als Zijn Woord ons confronteert en tegenspreekt met de diepgewortelde veronderstellingen en overtuigingen van onszelf, onze families, vrienden, cultuur en soms zelfs onze kerk. Als we Jezus op Zijn Woord geloven, willen we aan de wereld laten zien wie Jezus is, omdat we realiseren dat Hij niet alleen onze individuele goedkeuring waard is als persoonlijke Heer en Redder. We willen Jezus aan de wereld laten zien, omdat we beseffen dat Jezus de Heer en Redder van de wereld is, die het waard is om voor eeuwig door iedereen aanbeden te worden.

Het bericht Jezus is niet aanpasbaar verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Het geven van geschenken is een antwoord op Jezus’ ontzagwekkende daad van Zelfgave, toen Hij Zijn glorie opzij legde en als mens werd geboren.

Aan de andere kant kunnen niet-religieuze mensen niet anders dan vaststellen dat de oudere betekenis van kerst onopvallend zich blijft aandringen, bijvoorbeeld door de muziek van traditionele kerstliederen. Het kan irriterend zijn om de vraag van hun kind te beantwoorden: “Wat betekent die tekst – ‘vreed’ op aarde, ’t is vervuld: God verzoent der mensen schuld’?”

Seculiere vakantie

Als christen-gelovige deel ik de deugden van de dag met de hele samenleving. De seculiere kerstdagen zijn een feest van lichtjes, een tijd voor familiebijeenkomsten en een periode om genereus te geven aan degenen die het dichtst bij ons staan en degenen die het meest behoefte hebben. Deze wijze van doen is voor iedereen verrijkend en ze zijn ook in lijn met de christelijke oorsprong van het feest.

Kerst, net als God Zelf, is zowel wonderlijker als bedreigender dan we ons voorstellen.

Vanwege het commerciële belang van kerst, zal het in onze samenleving ook altijd wel een seculier feest blijven. Mijn angst is echter dat de ware wortels ervan steeds meer verborgen zullen raken voor het grootste deel van de bevolking. De nadruk op licht in de duisternis komt vanuit het christelijk geloof dat de hoop van deze wereld van buitenaf komt. Het geven van geschenken is een antwoord op Jezus’ ontzagwekkende daad van Zelfgave, toen Hij Zijn glorie opzij legde en als mens werd geboren. De zorg om behoeftigen herinnert ons eraan dat de Zoon van God niet in een aristocratisch gezin werd geboren, maar in een arme familie. De Heere van het universum die zich identificeert met de minsten en komt bij de meest uitgeslotenen onder de mensen.

Dit zijn krachtige thema’s, maar elk van hen is een tweesnijdend zwaard. Jezus komt als het Licht, omdat we geestelijke te blind zijn om zelf de weg te vinden. Jezus werd sterfelijk en stierf omdat we zelf te moreel geruïneerd zijn om op een andere manier vergeven te worden. Jezus gaf Zichzelf aan ons en daarom moeten we onszelf geheel aan hem geven. We beseffen “dat we niet van onszelf zijn” (1 Kor. 6:19).

Kerst, net als God Zelf, is zowel wonderlijker als bedreigender dan we ons voorstellen.

Toegankelijke Bijbelse waarheid

Elk jaar wordt onze steeds seculierder wordende westerse samenleving minder bewust van zijn eigen historische wortels, waarvan vele wortels tegelijkertijd de fundamenten van het christelijk geloof zijn. Maar één keer per jaar met Kerst worden deze basiswaarheden een beetje toegankelijker voor een enorm publiek. Op talloze bijeenkomsten, concerten, feesten en andere evenementen, zelfs als de meeste deelnemers niet-religieus zijn, kunnen de essenties van het geloof soms zichtbaar worden.

Om kerst te begrijpen moet je de basis van het christendom begrijpen, het Evangelie.

Laten we bijvoorbeeld enkele vragen stellen over het beroemde kerstlied “Hoor, de eng’len zingen d’ eer” wat je soms voorbij hoort komen. Wie is Jezus? Hij is eeuwige Heere, “Die heerst op ’s hemels troon” en “wordt geboren uit een maagd op de tijd die God behaagt.” Wat kwam Hij doen? “God verzoent der mensen schuld,” dat is Zijn missie. Hoe heeft Hij het voltooid? “Al Zijn glorie legt Hij af, ons tot redding uit het graf.” Hoe kan dit leven voor ons zijn? Door een innerlijke, geestelijke vernieuwing die zo radicaal is dat hij “nieuwgeboren” genoemd kan worden. Met briljant gebruik van stijlen geeft het lied ons een samenvatting van de hele christelijke leer.

Alhoewel de meest bekende kerstliederen en bijbellezingen niet alles zo kort en kernachtig verwoorden, toch blijft het zo dat honderden miljoenen mensen één seizoen per jaar – als ze de moeite zouden nemen om dit soort vragen te stellen – dezelfde kennis ter beschikking zouden hebben.

Om kerst te begrijpen moet je de basis van het christendom begrijpen, het Evangelie.

Dit is een aangepast fragment uit Hidden Christmas: The Surprising Truth achter the Birth of Christ (Viking, 2016).

Het bericht Zelfs als een seculiere feestdag maakt kerst het Evangelie toegankelijk verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Hoe ziet dat ‘dienen’ er in de praktijk uit? Nou, dan ga je elke zondag twee keer naar de kerk, elke week naar de catechisatie, en ook naar jv, je komt van je levensdagen niet in een café, je draagt nette kleding, je vloekt nooit, je hebt geen ‘wereldse vrienden’, je drinkt nooit te veel alcohol, je luistert altijd naar wat je ouders zeggen, je doet je best op school, begint de dag met een dagboekstukje…

Een vraag die je minder vaak hoort, is deze: Zit de Heere wel te wachten op ‘ons hartelijke voornemen’ om Hem dienen? Jesaja 64:6 spreekt niet zo positief over onze pogingen tot godsdienst en goede daden. “Wij zijn allen als een onreine, al onze rechtvaardige daden zijn als een bezoedeld kleed.” De NBV heeft het over ‘het kleed van een menstruerende vrouw’.

Het gevaar is dat we een prachtig ‘refochristendom’ kweken. Aan de buitenkant keurig, netjes en verantwoord – maar aan de binnenkant stinkend en verrot.

Islam

Beseffen we nog dat het Evangelie totaal anders is dan een ‘normale godsdienst’ en ingaat tegen al onze religieuze neigingen? Bij de islam gaat het om het dienen van Allah met alles wat in je zit, een totale onderwerping aan een godheid ver weg. Die kun je tevreden stellen met ‘godsdienst’. Maar het Evangelie gaat over de onderwerping van God… aan mensen.

Dat maakt het zo schokkend. De Koning van hemel en aarde Die voor zondaren op de knieën gaat en zelfs hun voeten wast. Hij ziet dat onze pogingen tot ‘godsdienst’ en ‘goede werken’ nul komma niks voorstellen. Daarmee redden we het nooit. En nee, Hij wil jouw brave, keurige of ‘radicale’ godsdienstigheid niet. Daarmee zak je alleen nog dieper weg in het moeras van de zonde. Hij ligt op de knieën en smeekt: “Geef Mij je hart. Laat je met Mij verzoenen.”

Zoek jij je redding in godsdienst of in Christus? Dr. H.F. Kohlbrugge zei vaak dat de Heere aan ieder van ons maar één vraag stelt: “Bent u met Mijn Lam tevreden?” Als wij daar ‘ja’ op zeggen, zegt Hij: “Dan ben Ik met u tevreden.”

Dit artikel is met toestemming van de schrijver overgenomen. Gertjan de Jong is medewerker communicatie bij het Landelijk Contact Jeugdwerk.

Het bericht Keurig refochristendom is doodlopende weg verscheen eerst op Geloofstoerusting.

God liefhebben is niet eerst gaan werken voor God.

Een stemmetje in je hoofd zegt nu: “Ja, maar hoe zit het dan met Johannes 14:15? ‘Als U mij liefhebt, neem dan Mijn geboden in acht.’?” Hoe zit dat? Het is ontzettend belangrijk om te zien dat Hij de twee onderscheidt. Als je het ene doet, dan doe je ook het andere. Maar ze zijn niet hetzelfde. Als je van Mij houdt, dan doe je dat – maar enkel het doen is niet hetzelfde. Dit is de wortel, dat is de vrucht.

Misschien is dat ook wel de reden waarom iedere keer als de reeks van ‘hart, ziel, verstand en kracht’ in de Evangeliën genoemd worden, het hart als eerste wordt genoemd. Omdat het hart niet een orgaan is van prestatie, maar een orgaan van je voorliefde. Het hart heeft voorkeur en we doen de dingen die we het liefste willen.

Het eerste gebod is om lief te hebben met al jouw voorkeur. Geef Hem de voorkeur boven alles. Laat Hem jouw goud, zilver en je alles zijn. Dat zal je gedrag doen veranderen. Als je dat omkeert en eerst probeert te doen en doet, omdat je niet kunt begrijpen wat het betekent om te genieten, voorliefde te hebben, plezier te hebben, om te koesteren, dan ben je geen christen. Dat is geen christendom.

Het bericht De essentie van liefhebben is niet doen verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Het bericht Christendom relevant voor hedendaagse cultuur? verscheen eerst op Geloofstoerusting.