“In zekere zin geven we veel te veel aandacht aan de atoombom. “Hoe moeten we ons staande houden in deze tijd van atoomdreiging?” Ik zou bijna zeggen: “Hoe bedoel je? Gewoon zoals je ook had moeten leven in de zestiende eeuw, toen Londen bijna elk jaar te maken had met een uitbraak van de pest. Of zoals je had moeten leven in de tijd van de Vikingen, toen de kapers uit Scandinavië elk moment konden aanmeren en midden in de nacht je keel konden doorsnijden. Of inderdaad, zoals je nu al leeft in een tijd van kanker, een tijd van syfilis, een tijd van polio, een tijd van vliegtuigkapingen, een tijd van treinongelukken, een tijd van verkeersongevallen.”

Met andere woorden: laten we niet overdrijven en niet net doen of zich nog nooit zo’n ernstige situatie heeft voorgedaan. Geloof me, lieve lezers en lezeressen, u en al degenen die u dierbaar zijn waren al ter dood veroordeeld lang voordat de atoombom was uitgevonden: een behoorlijk groot percentage van ons zou toch al op een nare manier aan zijn einde komen. We hadden inderdaad één groot voordeel ten opzichte van onze voorouders: pijnstilling – maar dat hebben we nog steeds. Het is volstrekt belachelijk om klagend en met een lang gezicht rond te lopen omdat de wetenschap een nieuwe mogelijkheid heeft uitgedacht waardoor we vroegtijdig en op een pijnlijke manier aan ons einde kunnen komen. En dat in een wereld die al wemelt van dit soort mogelijkheden, en waarin de dood zelf helemaal geen mogelijkheid, maar een zekerheid is.

Dat is het eerste punt dat ik wil maken, en het eerste wat we zouden moeten doen is onszelf herpakken en ons niet langer laten leiden door onze emoties. Als we vernietigd zullen worden door een atoombom, laten we op dat moment dan zinvolle en menselijke dingen aan het doen zijn – bidden, werken, lesgeven, lezen, muziek luisteren, de kinderen in bad doen, tennissen, of met een biertje in de hand met vrienden kletsen terwijl we aan het darten zijn – en niet bij elkaar kruipen als bange schapen terwijl we alleen maar aan bommen kunnen denken. Ze mogen dan misschien onze lichamen kapotmaken (daar is een microbe toe in staat), maar ze hoeven onze geest niet te beheersen.

– Uit “On Living in an Atomic Age” (1948)

Matt Smethurst is hoofdredacteur van The Gospel Coalition en auteur van diverse boeken. Hij en zijn vrouw Maghan hebben drie kinderen en wonen in Louisville (Kentucky). Ze zijn lid van de Third Avenue Baptist Church, waar Matt ouderling is. Hij is op Twitter te volgen via @MattSmethurst.

Het bericht C.S. Lewis over het Coronavirus verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Hoe kun je geloven in een God die zoveel zinloos kwaad en lijden zou toestaan?

Op welke basis denk je dat Jezus uit de dood opstond – naast blind geloof, natuurlijk?

Geen enkele religie heeft de volledige waarheid, de jouwe ook niet.

Of ze nu geformuleerd zijn als vragen of als beweringen, we zijn deze bezwaren allemaal wel eens tegengekomen. Misschien heb je er zelf ook wel een paar geuit. Voor sommigen zijn het natuurlijk slechts rookgordijnen. Voor vele anderen zijn het oprechte uitingen van verwarring, frustratie, onzekerheid en ongeloof. Als christenen proberen we ongelovigen te laten ‘twijfelen aan hun twijfels’ zoals Tim Keller het noemt, maar we moeten dat doen met geduld en liefde (2 Tim. 2: 24-26). Onze vrienden, en hun bezwaren, verdienen het om met eerlijkheid en respect behandeld te worden.

In de geest van de oude ‘Kies je eigen avontuur’ verhalen gebruikt James Anderson een creatieve aanpak in zijn nieuwe boek  Wat is uw wereldbeeld? Een interactieve benadering van de grote vragen van het leven (Crossway). In het boek leidt hij de lezer op een ‘interactieve ontdekkingsreis’ met de bedoeling om ons te helpen om onze wereldbeelden te identificeren, te begrijpen en te evalueren. In iets meer dan 100 pagina’s kan ‘Wat is uw wereldbeeld?’ zorgen voor een sympathieke, niet bedreigende start voor het gesprek met een sceptische vriend of familielid.

In het licht van zijn nieuwe boek heb ik vier populaire bezwaren voorgelegd aan Anderson, professor in theologie en filosofie aan de Reformed Theological Seminary in Charlotte.

*** *** *** *** ***

Hoe kun je zeggen dat jouw perspectief op de waarheid meer geldig is dan dat van iemand anders? Waarheid is persoonlijk en sociaal geconstrueerd en het is intolerant om jouw exclusieve visie aan mij op te leggen.

Het is zeker waar dat iedereen zijn eigen visie heeft op de waarheid, maar dat betekent niet dat alle visies even geldig of waardevol zijn. De visie van een neurochirurg op de grijze stof in de hersenen is anders dan de mijne, maar wie zou je liever een operatie aan je hoofd willen laten uitvoeren? Als iedereens visie of perspectief even geldig als dat van anderen heeft het geen zin om te spreken over ‘experts’ of ‘specialisten’ in verschillende vakgebieden.

Als christen probeer ik niet mijn visie aan andere mensen op te leggen, maar ik probeer de redenen uit te leggen wáárom ik die visie heb.

De bewering dat ‘waarheid een persoonlijke en sociale constructie is’ spreekt zichzelf tegen omdat deze bewering dan zelf ook slechts een persoonlijke en sociale constructie is – waardoor het dus niet universeel waar hoeft te zijn. Het is ook een ‘exclusieve visie’ omdat het andere visies uitsluit.

Als christen probeer ik niet mijn visie aan andere mensen op te leggen, maar ik probeer de redenen uit te leggen wáárom ik die visie heb, redenen die zij hopelijk ook overtuigend vinden. Het kennen van de waarheid is belangrijk voor ons allemaal, op alle terreinen van het leven. Het zou heel egoïstisch zijn als we onze redenen voor onszelf houden, als die anderen kunnen helpen in hun zoektocht naar de waarheid.

In zijn toneelstuk (waarvoor hij de Pulitzer-prijs won), slaat J. B. Archibald MacLeish de spijker op z’n kop als zijn karakter Nickles verklaart: ‘Als God God is, is hij niet goed. Als God goed is, is hij geen God’. Hoe kun je geloven in een God die zoveel zinloos kwaad en lijden in de wereld zou toestaan?

Nickles zegt het precies achterstevoren. Van nature is God goed. Als God niet goed is, is hij niet echt God. Of preciezer gezegd: als er geen goede God is, is er helemaal geen God. Ik ben het er mee eens dat er gruwelijk kwaad en lijden is in de wereld, en dat kan ons geloof in God tot het uiterste beproeven, maar als Christen verwerp ik de veronderstelling dat dit lijden zinloos is. Het kan voor ons zinloos lijken, maar wij hebben niet Gods alomvattende kijk op gebeurtenissen. Als er een algoede, alwetende en almachtige God is dan moet Hij goede redenen hebben om het kwaad en lijden toe te staan – of wij die redenen nou zelf kunnen onderscheiden of niet. De Bijbel geeft ons enig inzicht in Gods redenen voor het toestaan van kwaad en lijden, ook al beantwoordt die niet al onze vragen.

Uiteindelijk versterkt de realiteit van het kwaad en het lijden mijn geloof in God juist, want als er geen God zou zijn dan zou er geen uiteindelijke basis zijn voor het onderscheid tussen goed en kwaad. Hoe kan iets letterlijk kwaad zijn in een goddeloos, doelloos en uiteindelijk zinloos universum? Als mensen slechts één van de vele toevallige producten zijn van hersenloze natuurlijke processen, waarom zouden onze ervaringen dan enig speciaal belang hebben? Het universum weet nergens van en trekt zich nergens iets van aan – maar God wel!

Op welke basis denkt u dat Jezus echt, lichamelijk, uit de dood opstond (naast blind geloof natuurlijk)?

Ik geloof dat Jezus uit de doden is opgestaan, maar dat is geen blind geloof, omdat er goede redenen voor zijn. Ik geloof dat Jezus uit de doden is opgestaan, als eerste door de ooggetuigenverslagen van mensen die Hem kenden en beweerden met Hem gepraat en gegeten te hebben, dagen nadat hij publiekelijk gedood was – een getuigenis dat is opgeschreven en door de eeuwen heen getrouw bewaard is gebleven in de boeken en brieven van het Nieuwe Testament. Deze ooggetuigenverslagen hebben, in C.S. Lewis’ woorden, ‘de klank van de waarheid’. Ze komen uit verschillende, onafhankelijke bronnen en ze zijn te vroeg en onopgesmukt voor legendes die tientallen jaren na Jezus’ leven ontwikkeld zouden zijn.
God heeft zeker de macht om Jezus op te laten staan uit de dood. En de opstanding was niet een willekeurige, bizarre gebeurtenis; het past perfect in de verhaallijn die al duizenden jaren vóór Jezus’ geboorte is begonnen. Als ik rekening houd met de bredere historische context vind ik de alternatieve verklaringen (de getuigen hebben gelogen, hallucineerden of hebben zich gewoon vergist) veel minder geloofwaardig dan het idee dat Jezus werkelijk uit de dood is opgestaan, zoals Hij ook zelf heeft voorspeld.

Het is bekrompen en intolerant om te beweren dat Jezus de enige weg naar God is. Geen enkele religie heeft de volledige waarheid, dus ook die van jou niet.

Als het bekrompen en intolerant is om te beweren dat Jezus de enige weg naar God is, dan moet Jezus zelf bekrompen en intolerant geweest zijn, want dit is precies wat Hij over zichzelf beweerde (kijk bijvoorbeeld maar naar Mattheus 11:27 en Johannes 14:6). Jezus beweerde ook dat Hij de Zoon van God uit de hemel is en dat alleen zij die in Hem geloven het eeuwige leven zullen hebben. Maar als we de vier evangeliën lezen, komen we geen bekrompen, onverdraagzame en arrogante man tegen. In plaats daarvan zien we een ruimhartige, onzelfzuchtige en bescheiden man, vol genade en mededogen naar anderen.

Als het bekrompen en intolerant is om te beweren dat Jezus de enige weg naar God is, dan moet Jezus zelf bekrompen en intolerant geweest zijn, want dit is precies wat Hij over zichzelf beweerde.

Als je zegt: ‘Geen enkele religie heeft de volledige waarheid’, wil ik je vragen: ‘Hoe weet je dat? Hoe zou je dat kunnen weten? Heb je je grondig in iedere wereldreligie verdiept? En zou je zelf geen toegang moeten hebben tot de volledige waarheid om te kunnen oordelen dat geen enkele religie de volledige waarheid heeft?’

De relevante vraag is hier niet of er een religie is die de volledige waarheid heeft, maar of de centrale en kenmerkende claims van een bepaalde religie daadwerkelijk waar zijn.

Christenen beweren niet dat ze de hele waarheid bezitten. Alleen God kan dat zeggen! Maar we geloven dat God de belangrijkste waarheden door Jezus heeft geopenbaard en dat Jezus meer geloofwaardigheid heeft dan ieder ander als Hij zegt dat Hij de enige weg naar God kent – en zelf is.

Is er iemand in de geschiedenis die geloofwaardiger kan beweren dat hij God kent? Is er iemand die meer inzicht toonde in het menselijke hart en onze diepste geestelijke behoeften? Geloof mij niet op mijn woord! Bestudeer de evangeliën zelf en trek je eigen conclusies!

Het bericht Ik wijs het christendom af, ** omdat … verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Hoe kan een goede en liefhebbende God iemand tot de hel veroordelen terwijl diegene nog nooit van Hem gehoord heeft?

Als het gaat om dit gevoelsmatig moeilijke punt, zijn er twee dominante posities onder belijdende christenen: inclusivisme en exclusivisme. Hoewel in beide gezichtspunten Jezus de enige weg naar God is, dringt slechts één van beiden aan op de noodzaak van een bewust geloof in Hem.

Wat is inclusivisme?

Inclusivisme is het geloof en de overtuiging dat verzoening alleen mogelijk is door Jezus Christus, maar dat er ook personen gered kunnen worden zonder dat ze het zelf weten. Ze zijn verlost door de persoon en het werk van een Christus die ze niet bewust omarmen. Simpel gezegd, Jezus kan mensen redden zonder dat ze van Hem gehoord hebben.

Inclusivisten citeren vaak Romeinen 2:1-16, een passage die wordt verondersteld te impliceren dat redding mogelijk is buiten Gods bijzondere openbaring om. De inhoud van Gods algemene openbaring – van zowel het geschapene buiten ons (Romeinen 1:19-20) als de morele wet binnenin ons (Romeinen 2:14-15) – biedt voldoende kennis voor onze redding. Zoals Millard Erickson uitlegt: ‘De opkomst van meer inclusieve visies op onze redding, zelfs onder evangelicalen, is gebaseerd op het geloof dat de algemene openbaring toereikend is voor een heilbrengende relatie met God’ (Christian Theology, 123).

Daarnaast apelleren veel inclusivisten aan de oudtestamentische heiligen die gered zijn zonder de naam van Jezus te kennen. Erickson schrijft: Wat als iemand zich op de genade van God werpt, zonder te weten op welke basis die genade verstrekt wordt? Zou zo iemand niet in zekere zin in dezelfde situatie zitten als de oudtestamentische gelovigen? De leer van Christus en zijn verzoenende werk was nog niet volledig geopenbaard aan deze mensen. Maar ze wisten dat er in vergeving voor hun zonden was voorzien, en dat ze niet aanvaard konden worden door de werken van hun eigen hand. Ze hadden de gedaante van het evangelie zonder de volledige inhoud. En ze werden gered (138).

Maar bagatelliseert deze parallel niet het reddende werk van Christus? Helemaal niet, stelt Erickson met nadruk, want Jezus is nog steeds de bron van alle redding:
De basis van de aanvaarding is nog steeds het werk van Jezus Christus, ook al is de betrokken persoon zich er niet van bewust hoe in zijn redding is voorzien. De redding is altijd toegeëigend door het geloof. Er is in dat opzicht niets veranderd. (138).

De inclusivisten zeggen: ‘Wat voor God belangrijk is, is menselijk geloof in reactie op het ‘licht’ dat Hij gegeven heeft op een bepaald moment en plaats.’ Daarom is het ongerechtvaardigd om een oordeel te vellen over het lot van hen die niet met het Evangelie bereikt zijn.

Een voorganger zei het zo: ‘Ik geloof dat de meeste christenen over deze vraag geen standpunt in durven nemen. Feit is dat God, naast de meest indringende waarschuwingen over onze verantwoordelijkheid om te reageren op het Evangelie, niet bekend heeft gemaakt hoe Hij zal omgaan met degenen die het Evangelie nog nooit gehoord hebben.(1)

Veel inclusivisten doen een beroep op Gods karakter om hun mening te verdedigen. Hun redenering luidt: omdat ‘God liefde is’ zal Hij nooit iemand veroordelen die niet eens de kans heeft gehad om gered te worden (1 Johannes 4:8,16). Clark Pinnock geeft toe: ‘Ik ben het er mee eens dat inclusivisme geen centraal onderwerp van discussie is in de Bijbel en dat er minder bewijs voor is dan men zou willen. Maar het beeld van Gods liefde is zo sterk dat het bestaande bewijs mij voldoende lijkt’.

Het bewijs van exclusivisme

In tegenstelling tot het inclusivisme is exclusivisme van mening dat verlossing alleen mogelijk is door geloof in het Evangelie. (2) Deze visie is de overheersende christelijke positie geweest door de kerkgeschiedenis heen, en is dat nog steeds onder Bijbelgetrouwe evangelicalen. Diverse teksten worden vaak aangehaald om deze visie te verdedigen. Hier zijn er vijf:

1. Romeinen 1
Als eerste: hoewel inclusivisten soms Romeinen 1: 18-23 gebruiken om het belang van algemene openbaring te benadrukken, blijkt uit nadere bestudering dat het gedeelte de exclusivistische visie ondersteunt. Paulus’ punt is dat Gods openbaring in de natuur voldoende is om de mens te veroordelen, niet om hem te redden. Hoewel de man van het eiland ‘God kent’ (vers 21) ‘onderdrukt hij de waarheid’ (vers 18) die waarneembaar is in de natuur en daarom is hij ‘niet te verontschuldigen’ (vers 20). Mensen zijn niet schuldig omdat ze het Evangelie niet gehoord hebben, mensen zijn schuldig omdat ze hun Schepper niet geëerd hebben. Met andere woorden, niet vanwege de afwezigheid van iets (geloof) maar vanwege de aanwezigheid van iets (opstand).

Dus, zal God een onschuldig iemand veroordelen, die nog nooit de naam van Christus heeft gehoord? Nee, want er zijn geen onschuldige mensen.

De Schrift tekent ons de gevallen mens niet als een wezen met een vaag maar nobel verlangen naar genade en vergeving. Bovendien lijken we onontkoombaar aangetrokken tot het uiten van ons geloof door middel van ritueel, liturgie en offers. Dus wat doet de man op het eiland? In de verbeelding van de inclusivist roept hij om vage genade en vergeving, zonder eigen verdiensten te claimen. Echter, in de echte wereld neemt hij waarschijnlijk deel aan een afgodische volksreligie die het evangelie van genade tegenspreekt en ondermijnt. (Het werk van Daniel Strange kan hier behulpzaam zijn, met name zijn inzicht in hoe niet-christelijke religies ‘ondermijnend vervuld’ worden in het evangelie van Christus.)

2. Romeinen 10
Een tweede plaats waar de noodzaak van het geloof in het Evangelie voor onze redding te zien is, is Romeinen 10:

Want ieder die de Naam van de Heere zal aanroepen, zal zalig worden. Hoe zullen zij dan Hem aanroepen in Wie zij niet geloven? En hoe zullen zij in Hem geloven van Wie zij niet gehoord hebben? En hoe zullen zij horen zonder iemand die predikt? (…) Zo is dan het geloof uit het gehoor en het gehoor door het Woord van God.
(Romeinen 10:13-15, 17 vanuit de HSV)

Paulus’ argumentatie is helder:
o De enige weg om gered te worden is door Christus’ naam aan te roepen;
o De enige manier om Christus’ naam aan te roepen is door het evangelie te geloven;
o De enige manier om het evangelie te geloven is door het evangelie te horen;
o De enige manier om het evangelie te horen is als iemand je over het evangelie vertelt;
Het bestaan van een ander middel tot redding, naast het geloof in ‘het woord van Christus’ is moeilijk te rijmen met deze passage.

3. Johannes 14
Ten derde moeten we recht doen aan de verklaring van Jezus: ‘Ik ben de Weg, de Waarheid en het Leven. Niemand komt tot de Vader dan door mij’ (Johannes 14:6, vlg. 10: 7,9). Hoewel de inclusivist soms tegenwerpt dat deze verklaring niets expliciet zegt over geloof, wordt het idee zeker geïmpliceerd. Het hele doel van het Evangelie van Johannes is immers om de lezers te overtuigen om te geloven en behouden te worden (Johannes 20:30-31) zoals de voorgaande context duidelijk maakt (Johannes 3:36; 5: 23-24; 6:35; 7:38; 8:19, 24, 42; 11:25; 12:46). De apostel schrijft in dit Bijbelboek niet minder dan 97 keer over geloof. In het licht van de gehele context betekent ‘door Mij’ dus ‘door geloof in Mij’.

4. Handelingen 4
Ten vierde verklaart de apostel Petrus: ‘En de zaligheid is in geen ander, want er is onder de hemel geen andere Naam onder de mensen gegeven waardoor wij zalig moeten worden’. (Handelingen 4:12) Let op dat hij niet slechts zegt dat er geen andere redder is onder de hemel – dat is iets waar de inclusivist ook mee in zou kunnen stemmen – maar in het bijzonder dat er geen andere naam is. Blijkbaar is het kennen van de naam van deze Redder, Zijn precieze identiteit, noodzakelijk.

5. Handelingen 10
Ten slotte is er een verhaal in Handelingen 10 dat ons veel duidelijk maakt over dit onderwerp. God hoort de gebeden van een vrome heiden genaamd Cornelius en draagt hem op om een man te laten komen ‘genaamd Petrus’ (vers 5). Als de mannen van Cornelius de volgende dag het huis van Petrus bereiken, zeggen ze: ‘ Cornelius, een hoofdman over honderd, een rechtvaardig man, die God vreest en van wie heel het volk van de Joden een goed getuigenis geeft, is door een aanwijzing van God aangespoord door een heilige engel om u naar zijn huis te ontbieden om van u woorden van zaligheid te horen’ (vers 22, HSV).

Petrus reist met de mannen mee naar het huis van Cornelius, waar de hoofdman zijn gast aanspreekt: ‘Wij zijn dan nu allen hier aanwezig, in de tegenwoordigheid van God, om alles te horen wat u door God bevolen is’ (vers 33). Het bijzondere is dat Cornelius geen willekeurige boodschap verwachtte, maar een specifieke, zoals de engel hem verteld heeft: woorden ‘waardoor u zalig zult worden en heel uw huis’ (Handelingen 11:14). Met andere woorden: het was een boodschap zonder welke Cornelius, ondanks als zijn religieuze oprechtheid, voor eeuwig verloren zou zijn gebleven.

Waarom wijs ik op deze geschiedenis? Om twee redenen. Als eerste, als er een echte, onbereikte ‘zoeker’ zou bestaan, waarom zouden we dan niet verwachten dat God de Evangelieboodschap aan hem of haar zou openbaren – of dat nu door een zendeling of door een droom gebeurt – net als bij Cornelius? Ten tweede, en nog belangrijker, als er ooit een kandidaat is geweest voor redding door algemene openbaring, dan zou dit zeker Cornelius zijn! Hij was zo godvrezend en vroom als maar mogelijk met het ‘licht’ dat hij had ontvangen. Maar verderop in het hoofdstuk wordt duidelijk dat zelfs buitengewone religieuze oprechtheid niet genoeg is. Petrus moest zijn huis verlaten en meer dan 30 mijl reizen om een boodschap te brengen zonder welke, zoals de Schrift suggereert, zelfs de meest spiritueel ontvankelijke persoon ter wereld niet gered kan worden.

Waarom dit belangrijk is

Dus wat gebeurt er met hen die het Evangelie nooit gehoord hebben? Het antwoord is niet een of andere vage theologische redenering, het is praktisch relevant en eeuwig ernstig. Uw visie op zending, bijvoorbeeld – zowel in termen van haar aard als van haar urgentie – zal direct worden gevormd door uw visie op het lot van de man op het eiland. (Het is ook de moeite waard om ons af te vragen, als goddelijke veroordeling voortvloeit uit de afwijzing van Christus, waarom liefde ons er dan niet toe zou aanzetten om Hem weg te houden van degenen die het Evangelie niet gehoord hebben).

Toch kan men zich afvragen: is het exclusivisme niet oneerlijk? Hoewel we het soms wel op die manier kunnen voelen, moeten we in de uiteindelijke analyse vertrouwen op de wijsheid van een onpeilbaar goede en barmhartige God. Misschien klinkt dit antwoord als een dooddoener, maar dat is het niet! Het is de houding van nederigheid. Tenslotte zijn wij niet in de positie om de Schepper aan ons eindige en ‘gevallen’ begrip van eerlijkheid te onderwerpen. Onze taak is om Hem te geloven op Zijn Woord en om Zijn hart te vertrouwen. Zijn wegen zijn anders en hoger dan onze wegen (Jesaja 55:8-9). Hij heeft geen raadgever nodig, want alles wat Hij doet is goed (Psalm 119:68; Romeinen 11:34). De Rechter van de hele aarde zal recht doen (Genesis 18:25). En bovenal moeten we staren naar Golgotha, het toppunt van wijsheid, en het kruispunt van gerechtigheid en liefde. Daar, aan een Romeins kruis, hing de Rechter van de hele aarde in de plaats van rebellen die niets met Hem te maken wilden hebben.

‘Bezoek veel goede boeken, maar leef in de Bijbel’ heeft Charles Spurgeon eens geadviseerd. Het belangrijkste wat we kunnen doen als we geconfronteerd worden met een emotioneel geladen onderwerp als dit, is om het Woord van God te openen, te bidden om nederigheid en begrip en vervolgens te omarmen wat er gezegd wordt.

(1) Het is de moeite waard om onderscheid te maken tussen meer expliciete inclusivisten (die erop aandringen dat God sommigen die nooit van Hem gehoord hebben, zal sparen) en meer agnostische types (die stellen dat ze het niet zeker weten). Zelfs Herman Bavinck is niet dogmatisch in zijn exclusivisme in het licht van Gods eenzijdige soevereiniteit.
(2) Baby’s en mensen met een verstandelijke handicap die het verwerken van didactische informatie onmogelijk maakt, worden door vele (zo niet alle) exclusivisten als een aparte categorie gezien. Als ze van nature niet in staat zijn om bewust geloof te beoefenen, horen zij niet bij het beeld uit Romeinen 1 – mensen die ‘geen verontschuldiging’ hebben omdat ze God ‘kennen’ en toch actief ‘de waarheid onderdrukken’. Een kind kan niet veroordeeld worden op basis van werken (Romeinen 2:6 en 1 Petrus 1:17). Veel exclusivisten geloven dat God genadig is over zulke on-bewuste beelddragers, op basis van het werk van Christus, los van persoonlijk geloof.
(3) Voor toegankelijke boeken, zie Christopher Morgan en Robert Peterson’s (eds.) Faith Comes by Hearing: A Response to Inclusivism (IVP Academic, 2008) [Geloof komt door het gehoor: een antwoord op het inclusivisme.] Ook het boek van John Piper: Jesus, the Only Way to God: Must You Hear the Gospel to Be Saved? (Baker, 2010). [Jezus, de enige weg tot God: moet je het evangelie horen om gered te kunnen worden?] Voor een meer wetenschappelijke overweging: Daniel Strange: The Possibility of Salvation Among the Unevangelized: An Analysis of Inclusivism in Recent Evangelical

Het bericht Wat gebeurt er met hen die het Evangelie nooit gehoord hebben? verscheen eerst op Geloofstoerusting.