‘Ik vertel je niet hoe jij je moet voelen’, antwoordde de ouder. ‘Ik vertel je hoe jij je moet gedragen. En hoe jij je gedraagt gaat volledig over de grens.’

Hoewel het volume deze gebeurtenis bijna overal in de winkel waarneembaar maakte, was het de boodschap die mijn aandacht trok. De veronderstelling intrigeerde me: je kunt de gevoelens van een ander niet beheersen. Hoewel duidelijk genoeg, begon ik een andere onderliggende aanname te vermoeden: we kunnen onze eigen gevoelens niet beheersen. Hoewel ik niet moedig genoeg was om mezelf tussen de beer en haar welp te plaatsen om het te vragen, vermoed ik dat de moeder het gedrag van haar kind wilde besturen omdat alleen dat kon worden bestuurd.

Op het eerste gezicht lijkt dit misschien eenvoudig. Woede, empathie, angst, vreugde en verdriet overkomen ons allemaal, toch? Ze zijn onvrijwillig, zoals ogen die gaan tranen als ze te lang naar de zon kijken. Voordat we stoppen om rustig te beslissen of we de man kruisen die ons net op de snelweg heeft afgesneden, ballen we onze vuisten, ontsnapt ons een scheldwoord en stijgt de adrenaline naar ons hoofd. Voorafgaand aan dit vonnis: woede. Anderen kunnen onze gevoelens niet beheersen, omdat we dat zelf niet kunnen.

Gedrag was, zoals de moeder wist, een andere verhaal. Het zichtbare einde waartoe gevoelens leiden, kon (en zou moeten) worden beheerst. Het meisje kan grote woede voelen ten opzichte van haar moeder omdat ze de Hello Kitty-rugzak niet voor haar heeft gekocht. Maar kronkelen op de grond om te voorkomen dat ze wordt gevangen, ‘wordt gewoon niet getolereerd’. De stortvloed van woede kan rustig in het meisje stromen, maar de dam van uiterlijk vertoon moest niet worden doorbroken. Ze kon haar moeder in haar hart vermoorden (Mattheüs 5: 21-22), maar ze moest wel voldoende getemperd blijven zodat er geen bewijsmateriaal van de misdaad achterblijft.

Kunnen gevoelens worden gecontroleerd?

We leven in een emoji-wereld waar zelfexpressie en ‘je ware zelf zijn’ de hoogste prioriteit heeft – niemand kan ons vertellen hoe we ons moeten voelen. We zijn snel, bijna reflexmatig, in het toevoegen van ons blije, verdrietige, huilende, verbaasde of gekke gezicht via de app of een comment. En in plaats van op de grond te kronkelen, vinden we het beter om al onze emoties te uiten in plaats van achter te blijven en als ‘fake’ te worden gezien. Er zijn geen andere opties. Ons ongefilterde gevoelsleven kan, en sommigen zeggen moet, zich uiten naar ieder en elk persoon – echtgenoten, ouders of vreemden inbegrepen. Sommigen prijzen zelfs dat ze tegen God schreeuwen als ze van streek zijn. In dit alles blijft deze aanname overeind: jij bent je emoties – of je dat ten goede komt of niet. Hen onderdrukken is jezelf onderdrukken.

Maar dat is niet altijd zo geweest.

Zoals C.S. Lewis beschrijft in The Abolition of Man, hebben mannen zoals Plato, Aristoteles en Augustinus geredeneerd dat onze emotionele reacties, in plaats van vaststaande neigingen, konden (en moeten) worden getraind. ‘Het hart neemt nooit de plaats van het hoofd in, maar het kan, en moet, het gehoorzamen.’ Toen de ketel begon te borrelen, had de innerlijke ouder van het kind (haar geweten) moeten zeggen: ‘Hoe ik in de verleiding kom om me nu te voelen gaat volledig over de grens.’

Deze ‘over de grens’-taal omschrijft de grote schaal waarop deze voorouders een beroep doen, namelijk de werkelijkheid, met als doel om onze emoties te beoordelen en te herprogrammeren. Met deze standaard op zijn plaats kunnen emoties passend of ongepast zijn, rechtvaardig of onrechtvaardig, rationeel of irrationeel, en moeten emoties overeenkomstig die standaard worden uitgedrukt en onderdrukt. Verdriet komt bijvoorbeeld terecht tot uiting wanneer we een geliefde verliezen. Verdriet komt ten onrechte tot uiting wanneer we door jaloezie in onze stoel onderuit zakken op de bruiloft van de zoveelste vriend.

Leraren uit andere tijdperken beschouwden het opleiden van de gevoelens van hun leerlingen als een hoofdonderdeel van hun werk. In plaats van er alleen maar voor te zorgen dat ze hun tafels en Nederlandse grammatica kenden, probeerde het onderwijs leerlingen op te leiden om te haten wat hatelijk is en lief te hebben wat mooi is. Ze leerden het goede van het slechte te onderscheiden en vervolgens adequaat te reageren. Tegenwoordig, als gevolg van achterdocht voor emotionele propaganda, nemen we hier afstand van en vragen onszelf vervolgens af waarom sommigen hun emoties zo de vrije loop laten. We hebben categorieën verwijderd waarmee een ouder haar jonge meisje kan vertellen dat haar tirannieke gevoelens van woede totaal ongepast en over de grens zijn, ongeacht van wat ze zegt of doet in de back-to-school sectie van de winkel.

Hoe je jouw emoties kunt trainen

Verwacht God dat we onze gevoelens trainen? Het lijkt erop dat Hij dat doet. Hij beveelt emoties.

God gebiedt gehoorzaamheid ‘vanuit het hart’ (Romeinen 6:17) – het vat dat we vaak beoordelen als onbestuurbaar. Hij, in tegenstelling tot de moeder, vertelt ons wat we moeten vrezen en wat we niet moeten vrezen (Lukas 12: 4-5); waar we wel en niet van moeten genieten (Filippenzen 4:4); wat we moeten verafschuwen (Romeinen 12:9); dat we nooit angstig mogen zijn (Filippenzen 4:6); en hoe we wel en niet boos kunnen zijn (Efeziërs 4:26).

Wanneer we alleen onze acties onder handen nemen, blijven we achter met moralisme, niet met het christendom. Alleen uiterlijke aanpassingen in gedrag zijn zinloos als we binnenin vol zitten met emotionele onreinheid (Mattheüs 23:27). God doorzoekt de harten (Romeinen 8:27). Het schreeuwende meisje moet op een gegeven moment het goede nieuws horen, dat God haar meer dan terughoudendheid biedt; hij biedt een transformatie van haar hart aan. Hij beveelt ons nieuwe emoties, en door zijn eigen Geest geeft hij wat Hij gebiedt. Dit is goed nieuws: we worden niet overgelaten om een slaaf van onze emoties te worden.

Hij beveelt ons nieuwe emoties, en door zijn eigen Geest geeft hij wat Hij gebiedt. Dit is goed nieuws: we worden niet overgelaten om een slaaf van onze emoties te worden.

Hoe leert Hij ons lief te hebben, te haten en te voelen in overeenstemming met Zijn goddelijkheid? Hij geeft ons minstens vier ondersteuningen:

1. Zijn Zoon

De vaak veronderstelde basis voor alle goddelijkheid is het Evangelie. Geen enkele hervorming van emoties of vastberaden terughoudendheid betekent iets, zolang we schuldig zijn aan woede, lust en onverschilligheid uit het verleden. Maar het goede nieuws is, voor iedereen die worstelt met buitensporige passies richting het verkeerde (of verstopte passies ten opzichte van het goede), de persoon en het werk van Jezus Christus. Hij is de perfecte voeler, die het gevoelsleven heeft geleefd dat wij niet konden en die de emotie-verpletterende toorn heeft ondergaan in onze plaats, en dat alles om ons nieuw te maken tot in de kern van onze emoties. Is er een meer emotioneel radeloze kreet dan: ‘Mijn God, mijn God, waarom hebt U Mij verlaten?’ (Mattheüs 27:46)?

2. Zijn Geest

Bovendien, om ons te trainen, geeft Hij zichzelf (Romeinen 8:9). We voelen ons niet alleen. Wij, boven alles wat wij kunnen bevatten en verwachten, worden ‘deelgenoten van de goddelijke natuur’ (2 Petrus 1:4), inclusief totaal nieuwe en veranderde emoties (2 Korinthe 5:17). God heeft ons zijn eigen emotie-gevende-en-regerende Geest gegeven om vrucht te dragen dat Hem behaagt (Galaten 5:22-23): liefde (in plaats van haat), blijdschap (in plaats van wanhoop), vrede (in plaats van onrust), geduld (in plaats van boosheid), vriendelijkheid (in plaats van strengheid), goedheid (in plaats van slechtheid), betrouwbaarheid (in plaats van onvoorspelbaarheid), zachtmoedigheid (in plaats van hardheid), zelfbeheersing (in plaats van hartstochten-controle). Hij spreekt onze emotionele levens aan bij de bron: onze harten.

3. Zijn mensen

God omringt ons niet met zelfhulpboeken, dagelijkse praatprogramma’s of yogalessen, om onze emotionele toestanden in balans te brengen. Hij omringt ons met Zijn mensen. Heiliging, niet te vergeten, is een gemeenschapsproject. De oudere instrueert de jongere. Allen dienen elkaar met hun verschillende gaven. Ze horen het Woord, leven het leven samen, en bouwen elkaar op, ‘door [zich] in liefde aan de waarheid te houden,’ (Efeze 4:15). Gezonde emotionele toestanden worden gevonden in een gezond emotioneel leven; een leven in de door-het-bloed-gekochte gemeenschap van de verlosten. We helpen elkaar om vol te zijn van onze God en nuchter over onze gevoelens.

4. Zijn Woord

Ten slotte openbaart God de Werkelijkheid, met een hoofdletter W, door Zijn woord – om dit vervolgens in geloof aan te nemen (Hebreeën 11:1). De vrede van Christus heerst in ons hart wanneer Zijn woord in rijke mate in ons woont (Kolossenzen 3: 15-16). Zo wijst Paulus ons bijvoorbeeld, in een gedeelte van vier verzen, op één aspect van de Werkelijkheid die, wanneer het wordt geloofd, ons zal bevrijden van angst en ons onbeschaamde vreugde zal schenken.

Verblijd u altijd in de Heere; ik zeg het opnieuw: Verblijd u. Uw welwillendheid zij alle mensen bekend. De Heere is nabij. Wees in geen ding bezorgd, maar laat uw verlangens in alles, door bidden en smeken, met dankzegging bekend worden bij God; en de vrede van God, die alle begrip te boven gaat, zal uw harten en uw gedachten bewaken in Christus Jezus. (Filippenzen 4:4-7)

Hij zegt niet alleen: ‘Zing in de Heer’ of ‘Dans in de Heer’ of ‘Glimlach in de Heer’, maar: ‘Verblijd u in de Heer.’ En wanneer moeten wij ons verblijden? Altijd. Wanneer moeten we stoppen? Nooit. Wanneer moeten we bezorgd zijn? Nooit. Waarom? Omdat de werkelijkheid van God nooit ophoudt ons reden te geven tot blijdschap: ‘de Heer is nabij’. De zinloze werkelijkheid van deze wereld zegt dat, wanneer je alleenstaand, onrechtmatig, verwaarloosd of onderdrukt bent, je het recht hebt om ongelukkig te zijn. Paulus denkt daar anders over omdat hij in een andere wereld woont.

De zinloze werkelijkheid van deze wereld zegt dat wanneer je alleenstaand, onrechtmatig, verwaarloosd of onderdrukt bent, je het recht hebt om ongelukkig te zijn.

Hij noemt blijmoedige welwillendheid, ten opzichte van lijden, redelijk: ‘Uw welwillendheid zij alle mensen bekend’ (Filippenzen 4: 5). Als een tragedie toeslaat en we reden hebben om te wanhopen aan het leven zelf, dan hebben we – zelfs dan – reden om vreugde te voelen voor een wereld die meekijkt – ‘als bedroefden, maar toch steeds blij’ (2 Korinthe 6:10). Hij is dichtbij om onze gebeden te horen. Hij is dichtbij om ons te troosten. Niets kan ons scheiden van zijn liefde (Romeinen 8:37-39). Wanneer golven van verdriet ons overspoelen, hebben we nog steeds reden om te zingen: ‘Toch is het goed met mijn ziel!’ Over de schouder van elke pijn staat onze hemelse Vader.

Een werkelijkheid zoals deze zal de manier veranderen waarop we reageren op de rugzakken die ons in dit leven worden geweigerd.

Laat de God van gevoelens aftreden

God geeft ons de prachtige gave van emoties om het leven te kleuren. Hij is een voelende God en zij die naar Zijn beeld gemaakt zijn, zijn geen robots. Maar hoewel gevoelens geweldige dienaren zijn, zijn het vreselijke goden. Wanneer ze stromen – niet geleid door Gods Geest en Gods Werkelijkheid – maken ze ons tot een bedreiging, voor zowel anderen als onszelf.

Hoewel gevoelens geweldige dienaren zijn, zijn het vreselijke goden. Wanneer ze stromen – niet geleid door Gods Geest en Gods Werkelijkheid – maken ze ons tot een bedreiging, voor zowel anderen als onszelf.

In een wereld die wordt overgegeven aan ongebonden emoties en koude apathie, een wereld die gepassioneerd is door triviale dingen en ongevoelig is voor de eeuwigheid, hebben we een prachtige kans om onze redelijkheid kenbaar te maken. We kunnen leven voor Gods heerlijkheid, in Gods wereld, als burgers van de volgende wereld. Liefhebbend wat Hij liefheeft, hatend wat hij haat, levend, lachend en huilend op een manier die de hoogste Werkelijkheid weerspiegelt: God Zelf. Hij is nabij en Hij houdt juist hen in volkomen vrede, wiens denken niet op hun gevoelens is gericht, maar op Hem (Jesaja 26:3).

Het bericht Emoties zijn verschrikkelijke leiders verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Hun levens redden.

Na zijn enkel ontwricht te hebben bij aankomst, hobbelde de zelfbenoemde ‘uit vorm zijnde’ kapitein Finke richting het land, om zijn soldaten te vinden die dekking zochten in een dodelijke val. In shock zochten zij dekking achter alles wat ze maar vinden konden. In dit geval waren dat lange planken ter hoogte van een telefoonmast met explosieven aan de bovenkant. Terwijl mannen naast hem neervielen en anderen voor hem uit kropen, stond hij op en sloeg zijn mannen, één voor één, terwijl hij hen de opdracht gaf door te stoten naar een helling enkele honderden meters verderop.

Maar waarom sloeg hij hen? Als hij schreeuwde zonder de stok zou ‘elke man kunnen denken dat hij het tegen iemand anders had. Maar als hij iemand persoonlijk raakte met zijn stok zou er geen vertwijfeling zijn: Nu gaan, want anders…’ (The Dead and Those About to Die, p83). Daarom sloeg hij hen – pats, pats, pats – en schreeuwde: ‘Kom op! Opstaan! Ga door!’ Sommigen bewogen niet, zij waren al dood. Maar de levenden, geroepen in het algemeen en persoonlijk aangespoord, vertrokken richting een betere dekking. Finkes waakzaamheid heeft heel veel mensen gered die dag.

Veilige ruimtes voor zonde

Als kapitein Finke nodig was in Normandië, hoeveel temeer hebben wij dan zo’n type nodig op onze preekstoel, in onze kerkbank en bijbelstudiegroepen? Wij hebben meer mannen en vrouwen nodig die niet bang zijn om het anderen oncomfortabel te maken zodat hun ziel beschermd wordt.

Dit rechtvaardigt natuurlijk niet om brutaal, genadeloos en hard te worden. Maar we willen ook niet dat er veilige ruimtes voor zonde ontstaan in onze gemeenschap, waar de stok van specifiek-zijn niet meer mag, zelfs niet als het gebruikt wordt om iemand in veiligheid te brengen. God, behoed ons voor het creëren van plekken waar we elkaar nooit aanspreken, alle normen wettisch noemen, stiekem onze eigen zonden koesteren en verkeerd denken over nederigheid. Overdenk deze vier gevaren eens.

1. Spreek nooit iemand publiekelijk aan

Uit eigen ervaring weet ik – door het uit te leven, te ontvangen en het te doen – dat we onze correctie lichter kunnen maken, door die persoon te laten weten dat wij allemaal zondaren zijn. Ons taalgebruik tijdens moeilijke situaties laat de enkelvoudsvorm varen, we kiezen liever voor meervoud. We moeten stoppen met het toegeven aan pornografie. We moeten meer bijbellezen. We moeten niet zo ongenadig zijn richting onze vrouwen. En daarom moeten wij, net als de soldaten van Finke, betere dekking zoeken.

Op het eerste gezicht kan het liefdevol lijken om in groepstermen over zonde te praten, omdat dat soms ook gewoon zo is. De context is cruciaal. Het is zelden gepast om publiekelijk een broeder met naam en toenaam aan te spreken in een groep (Galaten 2:11-13). Het punt is niet dat we onze overijverige broeders toestemming geven om hun broeder roekeloos aan te pakken, maar om te schuren aan onze christelijke kringen waar scherpe middelen nooit zijn toegestaan, zelfs niet voor precisiewerk. Soms laat liefde zichzelf simpel, hard en direct zien: ‘Jij bent die man!’ (2 Samuel 12:5-7). ‘Kom op! Opstaan! Ga door!’

Ik kan me nog de schrik herinneren toen een broeder, die mij apart had genomen, mij in de ogen keek en zei: ‘Broeder, jouw lauwheid voor Gods Woord is niet goed. Jij moet op Christus zien. Hoe kan ik jou deze week helpen Jezus met grotere discipline te volgen?’ Hij had het zichzelf makkelijker kunnen maken door te zeggen dat hij het ook moeilijk had gehad die week, maar dat deed hij niet. Hij deed niet met mij mee toen ik ineen dook: Hij wees mij op Christus (Hebreeën 12:1-2). En hij bood mij aan te helpen om daar te komen. Hij verwondde mij vol liefde met de stok van afkeuring, hij herinnerde mij aan de genade die het evangelie biedt en deed het aanbod om mij te helpen op die weg. Ik heb zulke mannen nodig in mijn leven. Wij allemaal.

Ik koesterde andermans zonden omdat ik stiekem wilde dat anderen die van mij zouden koesteren.

2. Noem alle standaarden ‘wettisch’

Ik heb christenen ontmoet waarvan het leek alsof ze geloofden dat ze te vol waren van het evangelie om te vermanen, te corrigeren of harde woorden uit te spreken richting een andere gelovige. Alle normen zijn wettisch en een aanval op onze genadige atmosfeer. Wij moeten de zondaar met begrip en liefde weglokken bij de zonde en geen scheiding creëren met sterke woorden en specifieke verantwoording.

Zo iemand zou zomaar vergeten kunnen zijn wat er op het spel staat:

Zie erop toe, broeders, dat er nooit in iemand van u een verdorven hart zal zijn, vol ongeloof, om daardoor afvallig te worden van de levende God; maar vermaan elkaar elke dag, zolang men van het heden kan spreken, opdat niemand van u verhard zal worden door de verleiding van de zonde. Want wij hebben deel aan Christus gekregen, als wij tenminste het beginsel van de vaste grond van het geloof tot het einde toe onwrikbaar vasthouden. (Hebreeën 3:12-14)

Regelmatige vermaning is nodig omdat zonde verleidelijk is en het ons wegdrijft van de levende God. Het is niet toevallig dat de man die zijn zondige verlangens opzoekt zichzelf isoleert (Spreuken 18:1). Hij wil zulke vermaningen niet horen of gehouden worden aan bijbelse standaarden. Help en voed de vijand, het vlees en de wereld niet door essentiële christelijke vermaningen wettisch te noemen. Groei liever voorbij  wat John Piper noemt: ‘De puberfase waarin je denkt dat goede gewoontes wettisch zijn.’ Zo lang er een dag is, is het de tijd om te vermanen en vermaand te worden tot geloof, bekering, liefde en goede werken.

3. Koester stiekem jouw eigen zonden

Ik weet dat ik mezelf afgeschermd heb van specifieke vermaning omdat ik van kinds af het principe ken dat Jezus leerde: ‘Want met dezelfde maat waarmee u meet, zal er bij u gemeten worden’ (Lukas 6:38). Wij weten maar al te goed welke boemerang we niet gooien omdat we die simpelweg niet terug willen krijgen.

Ik wilde geen hoge standaarden op mij geplakt krijgen dus hanteerde ik zelf ook lage standaarden voor anderen. Ik koesterde andermans zonden omdat ik stiekem wilde dat anderen die van mij zouden koesteren. Dit is een zieke vorm van iets voor anderen doen waarvan jij graag wilt dat zij dat voor jou doen.

Om vrijmoedig en confronterend te spreken, heb je eerst moed nodig die voortkomt uit jouw haat tegen jouw eigen zonden. Wij strijden met splinters en balken in onze ogen om ons klaar te maken zodat we liefdevol en zonder hypocriet te zijn de balken en splinters in de ogen van onze broeder kunnen benoemen. En wij zijn dankbaar als zij hetzelfde bij ons doen.

Nederigheid zorgt er niet voor dat wij zonde geen zonde noemen; trots doet dat wel. Een liefde voor onze eigen reputatie, niet een liefde voor de ziel van onze broeder, houdt ons weg om de waarheid in liefde te spreken.

4. Denk verkeerd over nederigheid

Nederigheid zorgt er niet voor dat wij zonde geen zonde noemen; trots doet dat wel. Een liefde voor onze eigen reputatie, niet een liefde voor de ziel van onze broeder, houdt ons weg om de waarheid in liefde te spreken. Wij leren namelijk iets anders van de drie nederigste mannen in de Bijbel: Johannes de Doper, Mozes en Jezus.

Johannes de Doper, een man geboren met de Geest, hij die eens zei dat hij niet waardig was de riem van Jezus’ sandalen los te maken, sprak confronterende woorden over de zonden van anderen. Dezelfde man die zei dat Jezus meer moest worden (en hijzelf minder) zei publiekelijk: ‘Adderengebroed, wie heeft u laten weten dat u moet vluchten voor de komende toorn? Breng dan vruchten voort in overeenstemming met de bekering’ (Lukas 3:7-8).

Mozes, de meest zachtmoedige man op aarde (Numeri 12:3), riep mensen continu op om zich te bekeren van hun klagen en koppigheid. ‘Besnijd dan de voorhuid van uw hart en wees niet langer halsstarrig’ (Deuteronomium 10:16). Na het incident met het gouden kalf verbrandde Mozes het beeld en liet het de Israëlieten drinken (Exodus 32:20).

Tot slot Jezus, de Man Die nederig van hart is, sloeg de tempel met een gesel leeg, vertelde de Farizeeën keihard in het gezicht waar het op stond en was niet bang zijn eigen discipel ‘satan’ te noemen toen Petrus de dingen van mensen bedacht (Markus 8:33). Nederigheid heeft anderen voldoende lief om het hen oncomfortabel te maken wanneer dat nodig is.

Heb de zondaar lief door zijn zonden te haten

Koesteren wij het niet meer als een vriend ons verwondt? Zijn wij, omdat onze identiteit ligt in onze prestaties, te breekbaar geworden voor correctie? Koesteren wij het kwaad, het kwaad waar onze Heere voor stierf zodat het onze harten en levens zou verlaten? ‘Wie bestraffing haat zal sterven’ (Spreuken 15:10); die veracht zijn leven (Spreuken 15:31-32) en doet zichzelf dwalen (Spreuken 10:17).

Wij verwonden anderen niet om kwaad te doen. Wij verwonden zoals de Almachtige dat doet: om te verbinden en te genezen.

Wij hebben de zondaar lief door zijn zonden te haten. Wij haten allereerst en vooral onze eigen zonden en wij nemen de zonden van anderen serieus omdat wij hun eeuwige bestemming serieus nemen. Wij verwonden anderen niet om kwaad te doen. Wij verwonden zoals de Almachtige dat doet: om te verbinden en te genezen (Job 5:17-18).

Daarom, in gebed en met zorgvuldig inzicht spreken wij vol geduld en liefde individuen aan, bouwen wij goede gewoontes op, nodigen wij anderen uit onze zonden te haten en denken wij op de juiste manier over nederigheid. Wij confronteren elkaar als we verleid worden ons te verschuilen achter telefoonmasten en moedigen elkaar aan naar betere plaatsen.

Het bericht Heb de zondaar lief door zijn zonden te haten verscheen eerst op Geloofstoerusting.

‘Och, daar komt ‘ie weer – nou, pak je Bijbel d’r maar vast bij dan.’

‘Geen wonder dat niemand met hem wil lunchen; hij kan ook nooit eens een normaal gesprek voeren.’

‘Ik kan niet van het spel genieten zonder dat hij me ondertussen een miljoen vragen stelt over m’n leven met God en worstelingen met zonde.’

Hij is serieus over heiligheid, bezorgd om de zielen van zijn vrienden en toegewijd om hen te helpen Jezus met heel hun hart te volgen. Hoewel Salomo hem de genegen vriend noemt (Spreuken 27:9), wordt hij vaak buiten gelaten in de wildernis van christelijke bijeenkomsten om sprinkhanen en wilde honing te eten.

Hij spreekt met urgentie, hij spreekt met nuchterheid, hij zegt dingen die anderen niet zeggen. Hij laat christenen niet zomaar gaan en grappenmakers vragen zich af: ‘Waarom zo serieus?’ Zijn naam is Ernst.

Een vriend met de naam Ernst

Hoewel hij de ziel het meest goed doet, wordt Ernst vaak beschouwd als overdreven serieus, overdreven direct en veel te geestelijk. Hij ruikt sterk naar Christus – een stank voor de wereld en zelfs aanmatigend voor sommige neusgaten binnen de kerk. De wereld voelt zich beledigd door hem en gelovigen kunnen hem maar een korte tijd verdragen. Zonder een plek om zijn hoofd te laten rusten, kan hij een van de meest eenzame mensen op aarde zijn.

Maar ik moedig je aan, geliefden, om deze Ernst in jouw omgeving te omarmen om ten minste de volgende vier redenen.

1. Omdat deze vriend van je houdt op een manier zoals niemand anders dat doet

Soms kan de serieuze vriend onhandig direct zijn. Hij kan de waarheid spreken zonder liefde. Hij kan buiten fatsoen grenzen gaan of gewoon fout zitten. Maar vaak houdt hij van je op een manier zoals niemand anders doet.

Omdat hij meer van je ziel houdt dan van het vertroetelen van je gevoel. Hij gelooft dat hemel en hel echt zijn en de tijd kort is en daarom zal hij het zwaard van Gods Woord tegen je ziel-vernietigende zonde keren en je daar voortdurend mee blijven confronteren.

Hij zal je, voor jouw welzijn, verwonden (Spreuken 27:6). Als je niemand anders kan vertrouwen in het vertellen van waarheid, hij doet dat wel. Hij helpt je om de man of vrouw te zijn die God wil dat jij bent, door je te slijpen – op tijden en manieren die jou ongemakkelijk laten voelen (Spreuken 27:17). Wanneer alle anderen hun grappen hebben verteld, uitgelachen zijn en naar huis gaan, staat deze vriend naast jou om je te confronteren – zelfs zo dat het kan voelen alsof hij tegen je is – met het oog op je eeuwig welzijn.

Bedenk dat de vriend die het meest van je houdt, het meest om je ziel zal geven.

Bedenk dat de vriend die het meest van je houdt, het meest om je ziel zal geven. Plaats geen duisternis voor licht en licht voor duisternis, bitter voor zoet en zoet voor bitter. Broeders die geboren zijn voor de dag van tegenspoed (Spreuken 17:17), zijn vrienden die genoeg van je houden om serieus met je om te gaan. Liefde zie je in allerlei vormen en op verschillende momenten. Echter, de hoogste vorm van liefde – zoals onze Meester ons liet zien – is niet minder dan de manier hoe Ernst om je geeft.

2. Omdat jij hem nodig hebt

Niet veel mensen in de hemel zullen daar zijn gekomen zonder serieuze vrienden. Als ik lees hoe de schrijver van de Hebreeën-brief de noodzaak van een oprechte gemeenschap bespreekt, dan durf ik niet te zeggen dat het belang hiervan slechts optioneel is:

Zie erop toe, broeders, dat er nooit in iemand van u een verdorven hart zal zijn, vol ongeloof, om daardoor afvallig te worden van de levende God; maar vermaan elkaar elke dag, zolang men van een heden kan spreken, opdat niemand van u verhard zal worden door de verleiding van de zonde. Want wij hebben deel aan Christus gekregen, als wij tenminste het beginsel van de vaste grond van het geloof tot het einde toe onwrikbaar vasthouden. (Hebreeën 3:12-14)

En vervolgens:

Laten wij de belijdenis van de hoop onwrikbaar vasthouden, want Hij Die het beloofd heeft, is getrouw. En laten wij op elkaar letten door elkaar aan te vuren tot liefde en goede werken. Laten wij de onderlinge bijeenkomst niet nalaten, zoals het bij sommigen de gewoonte is, maar elkaar aansporen, en dat zoveel te meer als u de grote dag ziet naderen. (Hebreeën 10:23-25)

Deze vrienden vermanen je met oog op de gevaren van ongeloof. Deze vrienden kijken in hun agenda’s en zolang er een dag is, roepen ze jou op om je te bekeren en te geloven. Ze beseffen namelijk dat alleen zij die volhouden tot het einde gered zullen worden (Kolossenzen 1:23), en voor zover zij daar iets aan kunnen doen, zullen zij je niet laten sterven. Ze zijn een burcht tegen Satan en zijn plannen: een Samwise om je te vergezellen naar Mordor, een Ron en Hermione om te strijden tegen Voldemort, een Jonathan om je te beschermen tegen Sauls speer.

Deze vrienden houden rekening met jou, ze kennen jou en hebben werkelijk oog voor jou. En ze verlangen ernaar dat jouw genegenheid voor Christus wordt aangewakkerd (Hebreeën 10:24).

3. Omdat Ernst jou nodig heeft

Het lichaam heeft Ernst nodig en Ernst heeft het lichaam nodig.

Hoewel iedereen serieus zou moeten zijn, zal niet iedereen zoals Ernst zijn. De kerk bestaat uit verschillende leden en elk lid heeft de ander nodig (1 Korinthiërs 12:14-26). En zoals het oog niet tegen de hand kan zeggen: ‘Ik heb je niet nodig’, kan het lichaam dit ook niet tegen Ernst zeggen – of hij tegen anderen. De meest ernstige heeft behoefte aan de bijzonder genadige, gastvrije, geduldige, gulle en hoopvolle – en andersom hebben zij Ernst nodig. De kerk zou een vreemd wezen zijn als het allemaal ogen, oren of zoals Ernst zouden zijn.

4. Omdat wanneer je Ernst wegduwt je mogelijk Christus opzij schuift

Als we eerlijk zijn, duwen we dierbare Ernst misschien wel weg omdat we ons comfortabel voelen met hoe het nu geestelijk met ons gaat en we helemaal niet zitten te wachten op meer van God in ons leven. Onze stijve arm en bittere grappen komen niet zozeer voort uit de vergeefse pogingen van Ernst tot liefde, maar aan onze slecht werkende liefde voor Christus. Misschien willen we niet herinnerd worden aan ons wereldse leven. Misschien willen we onze stiekem geaccepteerde zonden helemaal niet doden. Misschien verachten we de helderheid van het licht van deze vrienden omdat het de duisternis in ons eigen hart blootlegt. Misschien is de manier waarop hij leeft in tegenspraak met het kleine leugentje dat we onszelf zijn gaan vertellen: ik kan echt wel een volgeling van Jezus zijn en tegelijkertijd een vriend van de wereld.

Of misschien willen we meer van Jezus en zijn we jaloers op Ernst. Waarom zou onze Vader meer geven aan onze broer of zus dan aan ons? Hij lijkt zo gelukkig, zo vrij van de wereld. Hij lijkt al met één been in de hemel te staan. Waarom is hij gezegend met een intiemere omgang met onze Verlosser dan dat wij ervaren?

Wat te doen? We kunnen pruilend op de grond gaan liggen in wat voelt als christelijke vodden en met afgunst kijken naar onze broer, wandelend in zijn veelkleurige jas. Misschien zonder een put en slavernij, maar toch zullen we hem grijpen met onze handen van jaloersheid door over hem te roddelen, buiten te sluiten en ons sarcasme. Blijken we dan niet een moorddadige broer te zijn zoals Kaïn? Pas op, de zonde staat aan de deur.

Heb hem ernstig lief

Wat de reden ook moge zijn, behandel mensen die zeer ernstig en serieus bezig zijn met de dingen van de Heere niet met minachting; je mag je beste aardse vriend met wie je de eeuwigheid deelt niet verachten. Bedank ze liever. Bied je excuses aan. Wees meer zoals zij.

Als je deze vrienden niet hebt (want die kunnen tegenwoordig erg zeldzaam zijn), bid dan voor hen. En nodig de broeders en zusters in je leven uit om ernstiger met je te zijn. Begin door serieuzer met hen te zijn. Vaak is er één persoon nodig om dieper te gaan, om anderen te laten volgen.

Ware vrienden, net zoals ware vreugde, zijn nooit minder dan ernstig over dingen die het waard zijn om ernstig over te zijn. Hoewel ze niet altijd de vrienden zijn die we willen, zijn ze wel de vrienden die we nodig hebben.

Het bericht Wil jij de vrienden die je nodig hebt? verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Haar stem, als een geïrriteerde zwerm bijen, stak iedereen die bij haar in de buurt kwam. Haar woorden waren als dolksteken (Spreuken 12:18). Haar tong vernietigde geesten (Spreuken 15:4). Haar woorden hadden de macht van de dood (Spreuken 18:21). Iedereen die haar zag zette zich schrap.

Haar redenering was net als die van een oude huisgenoot, die na het eten van veel te veel chinees een flinke boer laat en zegt: ‘Beter om die te laten gaan dan om hem binnen te houden.’ Haar onbeleefdheid moest tot uiting komen – ongeacht het ongemak voor de mensen in haar omgeving.

En niemand nam er aanstoot aan, want iedereen zei tegen zichzelf: ‘Dat is nou eenmaal hoe zij is.’ Klagen over haar gedrag stond gelijk aan het klagen over het feit dat water nat was of een steen hard. Zwaartekracht was wat het was; zo was ook zij wie ze was. Haar persoonlijkheid, volgens deze redenering, zat in haar bloed, was wetenschappelijk onvermijdelijk, ze kon er niets aan doen. Iets tegen haar inbrengen was klagen over de biologie. En beschaafd was ze nou eenmaal niet. Beleefdheid stond niet in haar woordenboek. Men ging er vanuit dat ze simpelweg zo geboren was.

Wees niet jezelf

‘Wees gewoon jezelf’ en ‘wees authentiek’ zijn vandaag de dag veelgehoorde lijfspreuken. Echtheid wordt belangrijker dan beleefdheid, zelfontwikkeling belangrijker dan zelfbeheersing en het zelf – wie dat ook maar mag zijn – moet gevierd worden en mag nooit beperkt worden.

Deze filosofie komt ook stiekem onze kerken binnen. Ook al gaat elk gebod uit de Bijbel er tegenin, veroordeelt elke omschrijving van zonde het en waarschuwt elke beschrijving van heiligheid en Gods oordeel er voor; toch schuiven wij ook vaak de zonde af op onze persoonlijkheid:

• Oh, zij? Zij heeft gewoon een sterke wil en is onafhankelijk. Dat is waarom ze haar man niet onderdanig is.
• Hij? Geen zorgen, hij wil echt niet ongastvrij en afstandelijk overkomen. Hij is gewoon verlegen en introvert.
• Ja, hij toont geen geestelijk leiderschap, maar wees niet bang. Hij heeft gewoon niet zoveel diepgang, dat is niet hoe hij is.
• Waarom zij niet groeit in haar kennis van Gods Woord? Ze is gewoon niet zo’n lezer.
• Waarom lijkt het alsof hij flirt met elk meisje dat hij tegenkomt? Zoek daar maar niet teveel achter. Hij heeft gewoon een speelse persoonlijkheid, zo is hij gewoon.

Dit onaantastbare beeld van het ‘zelf’ gaat tegen het bijbelse denken in. Onze persoonlijkheid moet knielen voor Gods normen, nooit andersom:

• Vrouwen, wees je man onderdanig, of je nou een sterke wil hebt of niet.
• Introverten, wees gastvrij en liefdevol, ook al is je eerste neiging om jezelf te verstoppen en tijd voor jezelf te nemen.
• Mannen, onderwijs je vrouw en reinig haar met het Woord, ook als je het liever makkelijk en oppervlakkig houdt.
• Christen, lees het Woord van God dag en nacht, ook al heb je geen enkel ander boek meer gelezen sinds je schooltijd.
• Romeo, bedwing jezelf om het hart van vrouwen te winnen, ook al vind je het makkelijk om met het andere geslacht om te gaan.

Het onaantastbare beeld van het ‘zelf’ gaat tegen het bijbelse denken in. Onze persoonlijkheid moet knielen voor Gods normen, nooit andersom

‘Je moet opnieuw geboren worden’

Sinds de zondeval is jezelf zijn het tegenovergestelde van wat God verlangt. Sinds de zondeval is ons authentieke zelf onovertroffen in zelfingenomenheid; het haat God door te weigeren om Hem te koesteren boven alles. Daarom verdient jouw authentieke zelf de dood.

Dit is het schandaal van het evangelie. Het leert ons dat iedereen, man, vrouw of kind – of ze nou crimineel, ‘goed’, religieus of wat dan ook zijn – opnieuw geboren moet worden om het koninkrijk van God binnen te kunnen gaan (Johannes 3:3). Het leert ons dat de onbekeerde mens die ‘zichzelf blijft’ onder Gods toorn blijft en zijn veroordeling alleen maar verergerd (Romeinen 2:4-5).

Of je nou de ideale schoonzoon bent of een heel naar mens, je ‘echte zelf’ zijn geeft je niet de rechtvaardigheid die God eist. We hebben allemaal Gods rechtvaardigheid nodig, die ons voor niets wordt aangeboden in Christus (Efeze 3:8-11) en we moeten allemaal tot nieuwe schepselen worden gemaakt door de Geest (Johannes 3:5). Jezus zegt niet: ‘wees jezelf.’ Hij zegt: ‘u moet opnieuw geboren worden.’ (Johannes 3:7)

Jezus zegt niet: ‘Wees jezelf.’ Hij zegt: ‘U moet opnieuw geboren worden.’

Wees iets beters

Jezus stierf aan het kruis zodat wij opnieuw geboren kunnen worden. Hij droeg de toorn van de Vader, terwijl wij ‘gewoon onszelf waren’, en stuurde de Heilige Geest om ons nieuwe schepselen te maken in Hem. En de Geest woont in ons, die opnieuw geboren zijn, zodat wij meer en meer gaan leven als die nieuwe schepselen.

Die nieuwe ons is een betere ons dan we ons ooit konden voorstellen. We zijn niet gemaakt om de ideale versie van onszelf te zijn, maar om het beeld van God zelf te weerspiegelen. God heeft onze redding voorbestemd, opdat wij op Zijn Zoon zouden gaan lijken (Romeinen 8:29) – en dan zijn we iemand die, als je het nu zou zien, ‘je sterk geneigd bent om te aanbidden’, zoals Lewis zegt (Weight of Glory, 45).

Dus, ‘wees gewoon jezelf’ is alleen een goed advies als daarmee wordt bedoeld ‘wees die persoon: je nieuwe zelf in Christus.’ Paulus komt daar telkens weer op terug in zijn brieven: Want u was voorheen duisternis, maar nu bent u licht in de Heere; wandel als kinderen van het licht (Efeze 5:8).

Dus, ‘wees gewoon jezelf’ is alleen een goed advies als daarmee wordt bedoeld ‘wees die persoon: je nieuwe zelf in Christus’.

Met andere woorden, Paulus leert christenen om te zijn wie we zijn in Christus. We wandelen als kinderen van het licht – niet om licht te worden, maar omdat we, door het werk van onze almachtige God, het al zíjn. We leven als nieuwe schepselen met nieuwe verlangens en vreugdes omdat, door het werk van de Geest, we al nieuwe schepselen zijn (2 Korinthe 5:17).

En we worden meer als wie we al zijn, wanneer we naar Christus kijken en willen zijn wat Hij is (2 Korinthe 3:18). We kijken niet binnen in onszelf om meer te worden wat we daar zien, maar we kijken naar buiten om Hem te zien – en anderen die op Hem lijken – en, door de Geest, navolgers te zijn van wat we zien (Filippenzen 3:17).

Wees niet jezelf. Wees iets beters. Wees hoe God je heeft voorbestemd. Wees wie je bent in Christus.

Het bericht Wees niet jezelf! verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Er zijn tijden geweest dat ik niet geloofde dat zulke mensen bestonden – laat staan dat ik zelf een van hen zou kunnen zijn. Iedereen die met zijn mond Jezus als Heere beleed zou zeker zalig worden – waarom zou je anders elke zondag naar de kerk gaan? Maar toen zag ik het staan, in letters die gloeiden alsof ze in vuur uitgehakt waren: Jezus Zelf beschrijft hoe het sommige mensen op de oordeelsdag zal vergaan.

‘Niet ieder die tegen Mij zegt: Heere, Heere, zal binnengaan in het Koninkrijk der hemelen, maar wie de wil doet van Mijn Vader, Die in de hemelen is. Velen zullen op die dag tegen Mij zeggen: Heere, Heere, hebben wij niet in Uw Naam geprofeteerd, en in Uw Naam demonen uitgedreven, en in Uw Naam veel krachten gedaan? Dan zal Ik hun openlijk zeggen: Ik heb u nooit gekend; ga weg van Mij, u die de wetteloosheid werkt!’ (Mattheüs 7:21-23).

Ik las de verzen nog een keer. En nog eens. Tot die tijd had ik nog nooit wakker gelegen van een Bijbelgedeelte.

Ik besefte dat ik een van die velen moest zijn.

Drie levensgevaarlijke illusies

Ik was zoals zo veel hoorders, Bijbellezers en synagogegangers uit de tijd van Jezus: gevangen in een illusie, in zondagse kleren op weg naar de hel. ‘Het zal zijn zoals wanneer een hongerige droomt, en zie, hij eet, maar als hij ontwaakt, is hij nog onverzadigd; of zoals wanneer een dorstige droomt, en zie, hij drinkt, maar als hij ontwaakt, zie, hij is uitgeput en nog versmacht hij’ (Jesaja 29:8). Mijn eeuwige zaligheid was een illusie. Een droom.

Maar God heeft mij door Zijn Woord wakker geschud – en dat is ook mijn gebed voor de velen die dit lezen. Aan het eind van de beste preek die ooit gehouden is, ontmaskerde Jezus drie levensgevaarlijke illusies die ik vanuit mijn eigen leven herkende. De gedachte dat de hoop van mijn zaligheid gegrond kan zijn op alleen maar verstandelijke kennis, alleen maar gevoel of alleen activisme. Dat is de illusie van een godsdienst zonder God.

Zuiverheid in de leer is niet voldoende

In de eerste plaats laat Jezus zien dat verstandelijke kennis niet genoeg is – de kennis van iemand die zegt: ‘Ik weet het allemaal precies, en dus ben ik behouden.’ Jezus zegt: ‘Niet ieder die tegen Mij zegt: Heere, Heere, zal binnengaan in het Koninkrijk der hemelen’. Deze mannen en vrouwen spraken Hem op de juiste manier aan. Ze gebruikten de term ‘Heere’ (het Griekse ‘Kurios’), de titel die aansluit bij de terminologie die in het Oude Testament gebruikt wordt voor God – en dat was Jezus.

Het is niet genoeg om de juiste taal te spreken, pal voor de sola’s te staan, Bijbelteksten uit je hoofd te kennen of de leer goed op een rijtje te hebben.’

Dat ze Hem Heere noemden, was voor hen zelf misschien wel een bewijs van hun rechtzinnigheid. Ze wisten iets wat alle kinderen van God wisten. Ze benaderden Hem niet alleen als profeet of religieus leider, maar spraken Hem aan als verheven Majesteit. Ze kenden de Schriften, ze wisten welke boeken ze echt gelezen moesten hebben, welke podcasts ze echt moesten volgen. Maar door Hem als ‘Heere’ aan te roepen ging het Koninkrijk der Hemelen niet voor hen open. Zoals dit gedeelte in alle ernst laat zien: het is met het oog op de eeuwigheid niet genoeg om de juiste taal te spreken, pal voor de sola’s te staan, Bijbelteksten uit je hoofd te kennen of de leer goed op een rijtje te hebben.

Emoties zijn ontoereikend

Ten tweede laat Jezus zien dat onze emoties ontoereikend zijn – de emoties van iemand die zegt: ‘Ik voel het, en dus ben ik behouden.’ Dat ze Hem aanspraken met ‘Heere, Heere’ laat zien dat ze niet emotieloos waren. Ze spraken vol enthousiasme, met overtuiging, verwachtingsvol. Uit wat ze zeiden, sprak nadrukkelijk iets van vertrouwelijkheid tegenover Degene van Wie ze dachten dat Hij ook hun Heere was.

Dat had ongetwijfeld alles te maken met het feit dat Jezus veel in hun leven had losgemaakt. Ze dachten Hem zeker te kennen – Hij was geen onbekende rechter of afstandelijke godheid maar ‘Heere, Heere’. Als je hun gevraagd zou hebben of ze Jezus liefhadden, zouden ze allemaal gezegd hebben: ‘Natuurlijk.’ En toch kregen ze in reactie daarop te horen: ‘Ik heb u nooit gekend; ga weg van Mij.’ Dat bewijst dat positieve gevoelens ten opzichte van Jezus op zichzelf niet toereikend zijn als antwoord op Zijn Woord.

Activisme kan misleidend zijn

Ten slotte laat Jezus zien dat alleen activisme ook een zeepbel is – het activisme van iemand die zegt: ‘Ik heb grote dingen voor God gedaan, en dus ben ik behouden.’ Jezus zegt: ‘Velen zullen op die dag tegen Mij zeggen: Heere, Heere, hebben wij niet in Uw Naam geprofeteerd, en in Uw Naam demonen uitgedreven, en in Uw Naam veel krachten gedaan?’ Ze zijn in Jezus naam aan de slag gegaan. Ze hebben daadwerkelijk zichtbare krachten gedaan in de levens van anderen. Ze hebben een hele lijst met wonderen op hun naam staan. Ze hebben Zijn Naam beleden tegenover de wereld. Mensen hebben hen horen profeteren en zagen hen duivelen uitwerpen en vele andere krachten doen in Zijn naam – en ze dachten dat dat zwaar meetelde. Ze werden gebruikt als een werktuig in Gods hand – dan moesten ze wel bij Hem horen. En toch werd er tegen hen gezegd, net als tegen degenen die Hem gehaat hadden: ‘Ik heb u nooit gekend; ga weg van Mij.’

Wat ze over het hoofd zagen

Wat misten ze? Het antwoord van Jezus zal ons misschien verbazen: ze waren geen dáders van het Woord. ‘Niet ieder die tegen Mij zegt: Heere, Heere, zal binnengaan in het Koninkrijk der hemelen, maar wie de wil doet van Mijn Vader, Die in de hemelen is.’ In plaats dat ze Gods wil deden, hoorden ze bij de werkers van wetteloosheid. Ze noemden Hem ‘Heere, Heere’, maar deden ondertussen niet wat Hij van hen vroeg (Lukas 6:46).

Ze dachten als gelovigen, hadden dezelfde emoties als gelovigen en gedroegen zich – van tijd tot tijd – als gelovigen, maar diep vanbinnen leefden ze als duivels.

Ze hadden het Woord van God gehoord – door de boodschap van het Evangelie en het lezen van de Schriften – maar ze leefden er niet naar. In het gedeelte dat hier direct op volgt, zegt Jezus over deze mensen dat ze hun leven op zand bouwen, omdat ze Zijn woorden horen maar ze niet doen:

‘En ieder die deze woorden van Mij hoort en ze niet doet, zal met een dwaze man vergeleken worden, die zijn huis op zand gebouwd heeft; en de slagregen viel neer en de waterstromen kwamen en de winden waaiden en sloegen tegen dat huis, en het stortte in en zijn val was groot’ (Mattheüs 7:26 en 27).

Ze dachten als gelovigen, hadden dezelfde emoties als gelovigen en gedroegen zich – van tijd tot tijd – als gelovigen, maar hun leven was nog altijd getekend door ik-gerichtheid en zonde. Ze hoorden de Bergrede aan, maar na afloop hakten ze hun ledematen van begeerte niet af, gingen ze door met overspel bedrijven, maakten ze geen eind aan de onenigheid met hun broeders, namen ze geen afstand van hun liefde voor het geld, vergaven ze hun naaste niet, bleven ze vasthouden aan hun bezorgdheid en namen ze zich niet voor om voortaan barmhartig te zijn in hun oordeel – dat hadden ze allemaal moeten doen door het geloof en uit liefde voor de Prediker. En ze deden ook geen moeite om te zoeken, te kloppen en te vragen om de hulp van de Geest (Mattheüs 7:7-11). Hun gerechtigheid was niet groter dan die van de Farizeeën (Mattheüs 5:20).

Ze dachten ten onrechte – net zoals ik jarenlang dacht, en zoals tot mijn verdriet ook tegenwoordig veel mensen denken – dat aanhoren voldoende was. Dat emotie genoeg was. Dat ze het zouden redden met een uitwendig godsdienstig leven. Ze doolden rond, als in een droom, in het vertrouwen dat ze het goed hadden gehoord, gevoeld of gedaan, ook al bleven ze in zonde leven.

Jakobus, die nog ongelovig was toen Zijn broer deze preek uitsprak, bindt de gemeente later op het hart om niet op deze manier in de illusie van de ongehoorzaamheid te blijven leven. ‘Leg daarom af alle vuilheid en elke uitwas van slechtheid en ontvang met zachtmoedigheid het in u geplante Woord, dat uw zielen zalig kan maken. En wees daders van het Woord en niet alleen hoorders. Anders bedriegt u uzelf’ (Jakobus 1:21 en 22). Even verderop noemt hij dit soort geloof nutteloos, dood en duivels (Jakobus 2:14-26).

Uw wil geschiede

We worden gerechtvaardigd door het geloof alleen, zoals de reformatoren ons hebben geleerd, maar niet door een geloof dat alleen blijft – dat geen vrucht draagt. Als we het Woord van God echt aannemen, betekent dat ook dat we dat Woord bewust gehoorzamen, door een vreugdevol geloof in onze gekruisigde en opgestane Heere en door afhankelijkheid van Zijn Geest. Als je gedrag niet – of langzamer dan je had gehoopt – verandert door het horen van het Evangelie en het lezen van de Schriften, en als de vernieuwing van je innerlijk geen gevolgen heeft voor je uitwendige leven, moet je je afvragen of je ook niet ronddoolt in de illusie van degenen die Hem nooit gekend hebben.

Bedenk dat het Woord van God ons altijd weer terechtwijst, opvoedt en oefent in de rechtvaardigheid, opdat we volmaakt zouden zijn, tot elk goed werk volkomen toegerust (2 Timotheüs 3). Het dringt door in ons huis, ons werk en onze leefwereld, het komt tot in de verste uithoek van ons hart en heeft gevolgen voor heel ons leven. De Bijbel is een Boek dat gehoorzaamd moet worden, want het is het Boek waardoor onze God spreekt.

We worden gerechtvaardigd door het geloof alleen, maar niet door een geloof dat alleen blijft – dat geen vrucht draagt.

Deze woorden van onze God zijn niet zwaar. Het zijn woorden van eeuwig leven, en vreugdevolle gehoorzaamheid betekent dat we blijven in Zijn liefde en dat onze blijdschap volkomen wordt (Johannes 15:9-11). In de Schriften vinden we geen onpersoonlijke regels voor het leven van alledag, maar levende woorden van een Vader voor Zijn kinderen, strategische bevelen van een Generaal voor Zijn soldaten, belangrijke aanwijzingen van een Herder voor Zijn schapen, levenwekkende beloften van een Bruidegom voor Zijn bruid. Als we Hem liefhebben, zullen we Hem ook gehoorzamen (Johannes 14:15).

Hoewel nadenken dus van belang is als het gaat om het zaligmakend geloof (de ware leer doet er wel degelijk toe), gaat het niet alleen maar om nadenken; hoewel het gevoel ook van belang is (we moeten de Heere onze God liefhebben met heel ons hart), gaat het geloof niet volledig op in onze emoties; hoewel er soms grote krachten en wonderen bij komen kijken, vraagt het geloof om persoonlijke vruchten van een heilig leven die deze openbare vertoning van kracht bevestigen. Door het zaligmakend geloof gaan mannen, vrouwen en kinderen, verenigd met Jezus en met het nieuwe hart dat ze ontvangen hebben vol blijdschap de wil van God doen. Dat doen ze vanuit het nieuwe verlangen dat hoort bij het kindschap: ze willen God welbehaaglijk leven (2 Korinthe 5:9).

Greg Morse is afgestudeerd aan het Bethlehem College & Seminary en schrijft voor DesiringGod.org. Samen met zijn vrouw Abigail woont hij in St. Paul.

Het bericht ‘Ik heb u nooit gekend’ – De levensgevaarlijke illusie van een godsdienst zonder God verscheen eerst op Geloofstoerusting.

De verschrikkelijkste schurken zijn degenen die spreken. Ze knorren en mompelen niet ondoordacht terwijl ze gebouwen omverwerpen – ze kijken, ze plannen, ze wachten, ze glimlachen. Terwijl ongeïnspireerde vertolkingen van het monster van de Frankenstein soms nog enige verfijning laten zien, gaf de Mary Shelley (auteur van het boek Frankenstein) in haar boek ons een afschuwelijke boosdoener te zien: Een sterk, intelligent, sprekend wezen, die in staat was tot zowel goed als kwaad, zowel liefde als haat. Schroeven in de nek en angstaanjagend gegrom is daarmee een parodie op de ware schurk.

Leugenaars gebruiken hun woorden zo dat ze de kracht van hun prooi tegen henzelf laten keren.

De leeuw Scar (betekenis: Litteken) is in Disney’s geliefde Lion King bepaald geen parodie op het kwaad. Hij is een oer-schurk, niet enkel een wilde bruut. Dit maakte het voor mij als kind ook moeilijk om naar te kijken. Hij maakte me angstig. En hoe ik ook tegen het scherm schreeuwde, Mufasa en Simba konden mijn waarschuwingen niet horen. Ik vond het geweldig om de Power Rangers, Ninja Turtles en Batman te zien vechten tegen het kwaad. Maar om in de Lion King te zien hoe iemand van achteren werd aangevallen, dat raakte bij mij een hele andere zenuw. De onthutste kreet van ‘Et tu Brute’ (uit Julius Ceasar door William Shakespeare) sneed daarmee door merg en been bij zowel slachtoffer als toehoorder.

De leugenaar paradeert op het verstand en de geest van zijn prooi. Hij richt zich op de ziel, niet enkel op het lichaam. Leugenaars gebruiken hun woorden zo dat ze de kracht van hun prooi tegen henzelf laten keren. Ze veronderstellen onschuld in hun sluwheid: ‘Oh, heeft God dat echt gezegd?’ Ze schudden hun hoofd en glimlachen als ze zeggen: ‘Nee hoor, je zult zeker niet sterven’. Zij lokken hun slachtoffer van de klif af: ‘God weet dat op de dag dat je daarvan eet, jouw ogen geopend zullen worden en dat je als God zult zijn’.

Scar, net als de grootste tegenstander van de mensheid, overrompelt niet; hij is je te slim af. Het zijn niet zijn klauwen of tanden, maar zijn gefluister die zielen ruineren.

In de vallei van de Koning

Het was bij iedereen op de Koningsrots bekend dat Mufasa koning was. Hij was de liefdadige alfa van het Koningsland: De rechtvaardige, de onverzettelijke, de zachtaardige. Zoals het een goede leider betaamt klonk zijn gebrul het sterkst, en zijn lach het hardst. Hij was een koning die de naam waardig was.

Maar niet iedereen was ingenomen met zijn bewind. Eenzaam en in de schaduw broedde Mufasa’s jongere broer, Taka, op zijn eigen ongenoegen over de situatie. Deze Taka kreeg zijn bijnaam ‘Scar’ nadat hij op zijn oog was geslagen tijdens een mislukte aanval op Mufasa’s leven. In dit verhaal van een leeuw en een mislukte staatsgreep, klinkt het ware verhaal van de draak door. ‘De grote draak werd neergeworpen, namelijk de oude slang, die duivel en satan genoemd wordt, die de hele wereld misleidt. Hij werd neergeworpen op de aarde en zijn engelen werden met hem neergeworpen’ (Openbaring 12:9).

In dit verhaal van een leeuw en een mislukte staatsgreep, klinkt het ware verhaal van de draak door.

Jaren na de mislukte moordaanslag, pakt de Leeuwenkoning de draad weer op met Scar. Hij is nog steeds tweede in de rij (en onverklaarbaar de enige andere mannelijke leeuw op de Koningsrots) en wacht in zijn kloof om als opvolger te worden getroond. Zijn afwachtende strategie verandert op het moment dat Simba, de zoon van Mufasa en daarmee de nieuwe troonopvolger wordt geboren. Het verlangen naar de scepter van de macht, die hij nog nooit heeft vastgehouden, lokt Scar terug naar duistere samenzweringen.

Maar Scar gaat voorzichtig te werk. Hij gaat niet in z’n eentje achter Mufasa aan – of Simba. In zijn eerste poging om deze welp te doden zweert hij samen met hyena’s. Hij verleidt Simba, op een achteloze manier, om het olifantenkerkhof eens te bezoeken. Om daarmee in een hinderlaag gelokt te worden als de hyena’s de welp zullen opwachten. Scar lijkt te slagen in zijn duivelse plan, maar Mufasa weet zijn zoon te redden.

De volgende aanval op Simba’s leven is het sleutelmoment in de film. Scar en zijn gezelschap lokken Simba naar een kloof in Koningsland, en jagen vervolgens een op hol geslagen kudde gnoes de kloof in. Mufasa komt opnieuw ten tonele om zijn zoon te redden. Mufasa brengt Simba opnieuw in veiligheid, en klapt zich vervolgens vast aan een klif waar Scar staat te kijken hoe het schouwspel zich ontvouwt. Op het moment dat Scar ziet dat Mufasa – hangend aan een rots – in gevaar is, neemt hij wraak en slaat hij zijn klauwen in die van Mufasa en gooit hem van de klif naar beneden. Even later vindt Simba zijn vader beneden in de kloof, dood.

Scar moet nu improviseren. Wat te doen met Simba die het heeft overleefd? Hij is immers de rechtmatige erfgenaam van de troon?

Aanklager van de broeders

Nadat de moordenaar zojuist zijn broer de dood in heeft gestort, slaat de moordenaar nu Simba neer met zijn woorden. Hij klaagt hem aan. Simba was verantwoordelijk voor de dood van zijn vader. De woorden van Scar knagen aan Simba: Hoe kan hij nu een ware zoon of heerser van het koninkrijk zijn? Hij moet zich schamen, zichzelf verbannen en nooit meer terugkeren. Hij overlaadt de jonge welp met schaamte en schande en trekt de conclusie: ‘Ren weg, Simba … ren! Ren weg en kom nooit meer terug!’

Klinkt deze wijze van doen je bekend in de oren?

Heb je zijn stem onlangs nog gehoord? Hij staat klaar om elke mislukking te veroordelen en elke zonde te schande te maken.

Satans naam betekent letterlijk ‘aanklager’. Hij is degene die dag en nacht bij God de gelovigen beschuldigt (Openbaring 12:10). Net als Scar, creëert de boze vele verleidingen, om ons voortdurend te lokken met valse beloften in Koningsland. Terwijl hij vriendjes is met onze zondige natuur, fluistert hij ons allerlei gedachten in, wacht hij rustig af en kijkt hij toe – klaar om ons te beschuldigen op het moment dat we vallen.

Heb je zijn stem onlangs nog gehoord? Hij staat klaar om elke mislukking te veroordelen en elke zonde te schande te maken. ‘Je hebt het weer gedaan, zie ik. Hoe kun je jezelf een oprecht kind van de Koning noemen? Ren weg en kom nooit meer terug.’ Net als Scar vertelt Satan je leugens om je zover te krijgen dat je jezelf uit het koninkrijk van de hemel verbant, omdat hij zelf de macht niet heeft om jou met geweld te doden.

Het moment dat Satan de waarheid spreekt

Satan hoeft niet altijd te liegen. Hij zal als het hem uitkomt zelfs waarheid over zijn lippen persen om ons te vervloeken. En in tegenstelling tot Simba zijn wij wel degelijk schuldig. De helse aanklager wijst voor de rechtvaardige Rechter op onze concrete zonden en roept om onze veroordeling. Wat is onze verdediging tegen zijn leugens en waarheid? Jezus.

Onze Koning, onze Mufasa, die alles trotseerde, klom de rots op om Zich door Scar naar beneden te laten gooien. Hij doorstond onze straf door een Vader die Hem ‘verpletterde’. In Koningsland, Golgotha, bracht Zijn grote reddingsactie ons terug tot God om rechtvaardig voor Hem te staan en te leven (Romeinen 5:18). ‘Want ook Christus heeft eenmaal voor de zonden geleden, Hij, Die rechtvaardig was, voor onrechtvaardigen, opdat Hij ons tot God zou brengen’ (1 Petrus 3:18). Hij heeft vanwege Zijn grote liefde ons ten koste van Zichzelf vrijgesproken. Echter bleef Hij na Zijn opofferende dood niet onbeweeglijk liggen in het dal.

Scar haat dit. Als hij tegen ongelovigen liegt dat ze helemaal niet ziek zijn en dus geen Redder nodig hebben, vertelt hij de gelovigen dat dit offer van Christus niet goed genoeg was, dat God hen echt niet zal vergeven, dat hun zonde te groot is, dat ze teveel hebben gefaald, dat ze geen oprechte kinderen van God zijn – ja, dat God Zijn wenkbrauwen fronst als zij aan komen zetten en vervolgens zal wegkijken als zij dichterbij komen.

Het lied van Mufasa

Net zoals velen van ons die de stem van de waarheid niet meer horen zoals vroeger, leefde ook Simba vervolgens ver weg van het koninkrijk, terwijl hij wormen slurpt en ‘Hakuna Matata’ (geen zorgen) zingt. De schaamte deed hem ontkennen wie hij werkelijk was. Hij leefde als een wrattenzwijn en een meerkat.

Als je het gezag hebt ontvangen om een kind van God te zijn (Johannes 1:12), dan wil hij je zo te schande maken dat je daar niets mee zult doen.

Als Satan ons dan niet als christen kan vernietigen, als hij ons niet kan beroven van het leven dat de Geest ons heeft gegeven of de genade die God ons heeft geschonken, als hij de nieuwe schepping niet ongedaan kan maken, of je kan laten sterven als een kind van de toorn, dan is het zijn plan om je levenslang te verbannen in het oerwoud, ver weg van Gods stem, ver weg van je bestemming. Als je het gezag hebt ontvangen om een kind van God te zijn (Johannes 1:12), dan wil hij je zo te schande maken dat je daar niets mee zult doen.

Nala, een leeuwin, gaat op zoek naar hulp en vindt bij toeval Simba in ballingschap, niet wetende wie hij is. Hij ontvluchtte zijn identiteit, zijn familie, zijn roeping. En hij, net zoals velen van ons, moet iets gezegd krijgen. We moeten naar een andere stem leren luisteren. Het zijn de woorden van Mufasa die opnieuw bij Simba in herinnering komen die hem uiteindelijk weer thuis brengen. Onze Leeuwenkoning spreekt ook vandaag tot ons: ‘Je bent Mijn kind. Je bent het licht. Je bent een geroepen heilige. Je bent vergeven. Je bent vernieuwd. Sta op en zondig niet meer!’

Deze Leeuwenkoning legt alle leugens bloot. Hij waarschuwt voor de zonde en brult het uit van Zijn liefde voor Zijn volk. Als je vandaag de dag Zijn stem hoort, verhard je hart dan niet en laat niet toe dat Satan Zijn woorden over vergeven zonden doormiddel van beschuldigingen verzwijgt. ‘Wie zal beschuldigingen inbrengen tegen de uitverkorenen van God? God is het Die rechtvaardigt. Wie is het die verdoemt? Christus is het Die gestorven is, ja wat meer is, Die ook opgewekt is, Die ook aan de rechterhand van God is, Die ook voor ons pleit.’ (Romeinen 8:33-34). Sta op uit je schuldgevoel. Sta op uit je zonde. Sta op uit je varkensstal – ze zijn geen plaats voor een prins of prinses van de Koning. Laat je opnieuw zien in Koningsland, en Hij zal naar je toe rennen om je te ontmoeten met een ring, een mantel en een lied van liefde

Het bericht ‘Ren weg en kom ** nooit meer terug!’ verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Een paar kleine compromissen, een aantal zachte tikjes. De meeste kon ik me niet eens herinneren. Maar toen ik dit een aantal maanden had gedaan, kon ik het cumulatieve effect niet meer negeren. Mijn kracht was uitgeput.

Jarenlang had ik gedroomd van een knopje waar ik op kon drukken om mijn gevoelens in vuur en vlam te zetten met een onwankelbare passie voor mijn Redder. Zo’n knopje bestaat niet. Maar er is wel een knopje waar we vanaf moeten blijven om onze wandel met Jezus te versterken.

Door op dit knopje te drukken, wordt het heel gemakkelijk om onze beste intenties het zwijgen op te leggen, heel eenvoudig om God te negeren. Het voedt luiheid, doodt de goede voornemens van gisteravond, en verleidt tot geestelijke sluimer. Het ontdoet christenen ’s ochtends van hun wapenrusting en stuurt hen onbeschermd op weg in een wereld vol rondsluipende leeuwen en brandende pijlen.

Niet het knopje zelf is het probleem, maar de liefde ervoor. Geeuwende harten die dol zijn op het genot van “nog tien minuutjes” nemen onze zielen in gijzeling achter bedlakens. Onze dekens zijn als gevangenisdeuren die ons weghouden van de Vertrooster van onze zielen. Iedere morgen gaan leven, blijdschap en toenemende heiligheid aan ons voorbij omdat we gevangen blijven zitten achter de Grote Katoenen Muur.

Weggeroepen uit de zonde – en uit bed

Mannen in mijn Bijbelstudiegroep besloten kort geleden om zich uit dit geestelijke spinnenweb te bevrijden.

Niet langer zou ons snoozen ons beroven van geestelijke frisheid. Niet langer zou het ons weer in slaap sussen, ons haar afknippen, en ons van onze kracht ontdoen. Volgende week zouden we niet meer met onze staart tussen onze benen naar de Bijbelstudiegroep hoeven komen om toe te geven dat onze tijd in Gods Woord schaars was geweest. We moesten ons voeden met vast voedsel, niet met geestelijke melk. We moesten mannen zijn die hun gezinnen liefhadden en hun vrouwen overspoelden met het Woord. Mannen van God en mannen van gebed die hun Redder meer liefhadden dan het leven, en meer dan sluimer.

We zouden niet zo’n luiaard zijn die zich omdraait op zijn bed (Spreuken 26:14), en die geestelijk te uitgeput is om een aardappel in z’n mond te steken of het Boek ter hand te nemen (Spreuken 19:15). We zouden ’s avonds op een fatsoenlijke tijd naar bed gaan. We zouden waakzaam zijn, vast staan in het geloof, manmoedig en sterk zijn (1 Korinthe 16:13).

Hoewel ons besluit essentieel was, was het niet voldoende. Onze Onafhankelijkheidsverklaring was een noodzakelijke stap naar vrijheid, maar was uiteindelijk te ‘ik-gericht’. We ervoeren allemaal dat de goede voornemens van de ene dag oplosten in de slaperigheid van de volgende ochtend. Wat we nodig hadden was een vernieuwde, frisse visie op God.

Waard om wakker voor te worden

We waren ingeslapen omdat we waren vergeten Wie ons vroeg om op te staan. De God die we op snooze zetten was zwak, oninteressant, onwaardig – niet de God van de Bijbel. De God die we op snooze zetten leek zo ver weg, zo onopmerkzaam, zo koud. Dus draaiden we ons nog eens om in ons warme bed en sliepen weer verder.

Maar de God die Zijn volk uit hun slaap roept, is de Koning der koningen en de Heere der heren. Hij is het waard dat we wakker worden voor Hem.

We staan op als vrienden bellen. Komen bij onze positieven als de baas opbelt. En toch gebeurt het veel te vaak dat we ons nog eens lekker omdraaien als onze Beste Vriend, onze enige Redder, onze diepste Liefde ’s morgens op onze deur klopt. We dagen onze jaloerse Echtgenoot uit met de snippertjes van onze dag, door Hem onze spaarzame devotie toe te werpen zoals je de duiven in het park je overgebleven broodkruimeltjes toewerpt. Hij is God. Hij verdient onze eerstelingen, niet onze opgewarmde restjes.

Hij kan ons vragen, “Waarom noem je mij ‘Heer’ en sta je niet op als ik je dat vraag? Waarom noem je mij ‘Leraar’ en zit je niet dagelijks aan mijn voeten? Waarom noem je mij ‘Echtgenoot’ en zoek je mijn liefdevolle omhelzing niet?”

De engelen in de hemel kunnen Hem niet aankijken – niemand geeuwt of valt in slaap in Zijn nabijheid. De God tot wie wij naderen is de God van Openbaring 5. Als het Lam Zijn troon bestijgt, roept de hemel ‘U bent het waard!’ (Openbaring 5:9, 12). Dit tafereel past niet bij slapende kinderen of volwassenen.

Wat moet deze hemelse legermacht wel niet denken als ze over het randje van de hemel gluren en ons als dood in ons bed zien liggen, voor Hem? Dit is niet het heilige als-dood-zijn van Johannes na zijn ontmoeting met de opgestane Christus wiens borst omgord was met een gouden gordel, wiens ogen waren als een vuurvlam, en wiens stem klonk als het geluid van vele wateren (Openbaring 1:12-17). Nee, zij zien de doodsheid van Eutychus die, toen Paulus tot in de nacht preekte, in een diepe slaap zakte, uit het raamkozijn viel en zijn dood tegemoet stortte (Handelingen 20:9).

Hoe schokkend moet het voor de hemel zijn om zelf vurig God te eren, en dan te zien hoe velen van ons – Zijn met bloed gekochte volk – Hem dagelijks ontmoeten met een tik op een knop en zich nog een keer omdraaien.

Verzadig mij in de morgen

Wakker zijn voor God gaat niet over wetticisme, het gaat over leven.

Velen van ons moeten tot inkeer komen en met de psalmist roepen om vreugde:

‘Verzadig ons in de morgen met Uw goedertierenheid, dan zullen wij juichen en verblijd zijn, tijdens al onze dagen.’ (Psalm 90:14)

’s Ochtends verzadigd zijn met Gods goedertierenheid gebeurt niet zomaar vanzelf. Al onze dagen verblijd zijn, gebeurt niet zomaar vanzelf. God geeft, God verzadigt, God ontmoet ons wanneer wij Hem verwachtingsvol, verlangend, wakker ontmoeten – gelovend dat Hij ons opnieuw zal belonen (Hebreeën 11:6).

Als we tot Hem naderen, zal Hij elke morgen tot ons naderen (Jakobus 4:8). Hij zal ons iedere morgen verzadigen met onstuitbare liefde en nieuwe barmhartigheid (Klaagliederen 3:22-23). Neem je erfdeel iedere morgen in ontvangst.

Kies de Redder boven de snooze-knop.

Het bericht Gevangen achter ** een katoenen muur verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Ongebroken – iets dat niet van veel van deze mannen gezegd kan worden. Een 19-jarige Ier, die dienst doet als tweede luitenant in het Britse leger, geeft een van de meest huiveringwekkende beschrijvingen van wat hij waarnam tijdens zijn gevechten in de frontlinie:

“De angsten, de kou, de geur van explosieven, de vreselijk vernielde en aangeslagen mannen die nog slechts bewegen als half verpletterde kevers, de zittende of staande lijken, het landschap van enkel aarde zonder een grassprietje, de laarzen dag en nacht gedragen totdat ze om je voeten leken te groeien.” (Surprised by Joy, 240)

Staande of zittende lijken

Mannen, vreselijk vernield, aangeslagen als half verpletterde kevers. “Staande of zittende lijken.” De jonge Ier, de latere C.S. Lewis, schreef poëzie terwijl hij de magen van mannen “op hun knieën zag vallen”. Mannen, met iemand die wachtte op hun terugkeer. Mensen die gemaakt zijn naar het beeld van hun Schepper. Mannen van wie sommigen nog kinderen waren. Wie naar ze keek zag spiertrekkingen en tremor, ze bleken stervende insecten. Stervende insecten: lichamelijk, op het slagveld óf psychologisch, zozeer getraumatiseerd als ze naar huis werden gedragen.

De oorlog was niet ten einde, maar het licht werd een nacht lang aangestaard.

Te midden van de grootste parodie op de hel van de mensheid op aarde tot nu toe, brak een lied door in de duisternis van de Eerste Wereldoorlog. De oorlog was niet ten einde, maar het licht werd een nacht lang aangestaard. Veel aanwezigen vertelden er later over als een van de hoogtepunten van hun leven. Soldaten schreven dat ze nergens anders kerstavond 1914 hadden willen vieren. De Wall Street Journal zou zelfs zeggen: “Wat verschijnt uit de winternevel en ellende is een kerstverhaal, een mooi kerstverhaal dat zich werkelijk met het meest verbleekte en beschadigde bijvoeglijke naamwoord laat omschrijven: inspirerend.”

Josef Wenzl, een soldaat in de Duitse infanterie die nacht, beschreef het aan zijn ouders in een brief:

“Tussen de loopgraven ontmoeten de gehate en bittere tegenstanders elkaar rond de kerstboom en zingen kerstliederen. Deze ‘once in a lifetime’ gebeurtenis zal ik niet vergeten.”

In een kerkhof met de toepasselijke naam ‘Niemandsland’, ontvouwde zich een van de meest inspirerende kerstverhalen van de eeuw.

Het landschap van wapenstilstand

Vijf maanden eerder onthulden de oorlogsgordijnen gevechtsmachines aan de wereld die zij nog nooit had gezien. Troepen soldaten die op traditionele wijze naast elkaar marcheerden, werden systematisch neergemaaid door machinegeweren en werden verslonden door hagelbuien van artillerievuur.

Om te ontsnappen aan het spervuur van kogels en explosies groeven de mannen zich in. Duizenden kilometers aan zigzag loopgraven omzoomde oostelijke en westelijke fronten, waardoor de geul het symbool werd van de Eerste Wereldoorlog. Beide partijen maakten loopgraven parallel aan de ander, meestal zo’n 100 tot 400 meter verderop.

Hoe was het leven in de loopgraaf? Dan Carlin stelt voor om je in te beelden dat je de achtertuin ingaat, een gat graaft en daar dag na dag in gaat wonen. Voeg vervolgens rottende lichamen en rottende ledematen toe. Laat de loopgraven ook overstromen met constante regenval, waardoor uw voeten vergroeien, intense pijn (greppelvoet) en de ontbindende lichamen die “naar de oppervlakte zweven”.

Maak je voorstelling af met ratten “die zo groot waren als katten,” een epidemie van koorts-verspreidende lichaam-luizen, overal modder, gekreun en gejammer van bijna-dode mannen, en een stank die je toestond om de frontlinie op afstand te ruiken nog voordat je het kon zien. Vergeet ook nooit de duizenden mannen die betaald worden om je te doden. Zij zitten een voetbalveld ver van je vandaan met de meest dodelijke wapens in hun bezit die de mensheid tot dan toe kende. In dergelijke koude en natte loopgraven leefden miljoenen soldaten tijdens oorlog.

Kerstnacht

“Stille Nacht, Heilige Nacht“, het lied danste langs bedorven lijken die in “Niemandsland” lagen om in vijandige loopgraven neer te dalen.

In de aanloop naar kerstavond aan de westkant van het front begon het weer met de wapenstilstand: het werd kouder. De vorst bracht niet alleen een idyllische, “fictieve kerst”, maar nog belangrijker, het verharde de vloeibare modder van de vloeren in de loopgraven. Toen de zon onderging, beschreef Albert Moren van het Second Queen’s Regiment wat er daarna gebeurde:

“Het was een prachtige maanverlichte nacht, rijp op de grond, bijna overal wit. En er was veel commotie in de Duitse loopgraven en toen waren er die lichten – ik weet niet wat het was. En ze zongen ‘Stille Nacht’. Ik zal dat nooit vergeten. Het was een van de hoogtepunten van mijn leven.”

“Stille Nacht, Heilige Nacht“, het lied danste langs bedorven lijken die in “Niemandsland” lagen om in vijandige loopgraven neer te dalen. De lichten aan de bovenkant van de Duitse loopgraven, die Albert niet kon onderscheiden, waren duizenden lichtgevende kerstbomen.

Soldaat William Quinton, van het Second Bedfordshire Regiment, beschreef het op deze manier:

“Iets in de richting van de Duitse linies deed ons onze ogen wrijven en opnieuw kijken. Hier en daar, vlak boven hun borstwering, konden we heel vaag zien wat leek op heel kleine gekleurde lichten. We waren zeer achterdochtig en bespraken deze vreemde actie van de vijand, toen er plotseling iets vreemds gebeurde. De Duitsers begonnen te zingen!

Niet schieten, maar zingen!

Sommigen gingen ervan uit dat het een sluipschutter was om geallieerde soldaten over hun borstweringen te laten kijken. Echter, spontane kerstliederen, geklets en geschreeuw van “Merry Christmas” klonk tussen de kilometerslange loopgraven en kalmeerden de vermoedens. Duitsers gooiden zelfs laarzen vol chocolaatjes en schreeuwden het uit in de taal van de vijand: “English soldiers! English soldiers!” “Fijne Kerst! Waar zijn jullie kerstbomen?” “We schieten niet vannacht, we zingen!” “You no shoot. We no shoot.”

Aangemoedigd door zang en grappen over en weer, brachten een paar mannen het een stap verder: ze stelden voor elkaar midden in “Niemandsland” te ontmoeten. Het leek gelijk te staan aan zelfmoord, maar toch begonnen een paar soldaten hun veilige loopgraaf te verlaten en riskeerden hun leven om de dodelijke vijand te ontmoeten. Beide kanten keken toe, met hun handen op de geweren. Langzaam werden de loopgraven verlicht. “De kerstgeest” begon, zoals historicus Modris Eksteins beschreef, “het slagveld te veroveren”.

Eerste Kerstdag

Nadat duizenden mannen zich de avond tevoren hadden verzameld, verzamelden zich nu tienduizenden op Eerste Kerstdag in “Niemandsland”. Ze verzamelden zich – illegaal – om samen te zingen, geschenken van sigaren en pudding met elkaar uit te wisselen en te praten (zo goed en zo kwaad als dat ging). Een Brit gaf een Duitser een knipbeurt. Ze vochten woest met elkaar – op het voetbalveld, hysterisch lachend naar de Schotten wiens billen zichtbaar werden als hun kilten in de wind wapperden.

Veel van de soldaten die het Kerstbestand van 1914 vierden, zouden de oorlog niet overleven.

Ze maakten ook van de gelegenheid gebruik om de etterende lijken te begraven. Ze voerden enkele gezamenlijke begrafenisdiensten uit die beide partijen diepgaand raakten. Het hele tafereel “was absoluut verbazingwekkend”, zei kapitein Sir Edward Hulse van de Schotse lijfwacht, “en als ik het op film had gezien, had ik gezworen dat het was nagebootst!”

De wapenstilstand eindigden zo mysterieus als ze begon. Goede wensen werden gedeeld, zoals: “Vandaag hebben we vrede. Morgen vecht jij voor jouw land; ik vecht voor de mijne. Succes!” Hoewel een groot aantal sectoren de wapenstilstand op nieuwjaarsdag verlengde, ging het bloedbad onvermijdelijk weer door. Dit was slechts een bestand, geen vrede. Veel van de soldaten die het Kerstbestand van 1914 vierden, zouden de oorlog niet overleven.

Gods wapenstilstand

Te vaak eindigt dit verhaal met humanistisch commentaar over de welwillendheid van de mens die schittert te midden van de totale barbaarsheid. Vage kleuren van hoop en vrede schijnen boven borstweringen. We vergeten dan dat de wonderlijke wapenstilstand ontstond over de viering van de verjaardag van een kind – niet die van Mohammed, Boeddha, Darwin, Nietzsche of Gandhi – maar die van Jezus Christus.

In dit verhaal ontmoet je de mensheid, sinds Genesis 3, die rechtop in zijn loopgraaf staat, zonder op Zijn God te letten of Zijn waarschuwingen in acht te nemen.

Deze gebeurtenis past er goed bij, niet alleen omdat engelen bij Zijn geboorte spreken over vrede op aarde (Lukas 2:14), en ook niet enkel omdat Hij de enige Naam is die gegeven is aan mensen waardoor wij gered moeten worden (Handelingen 4:12), maar omdat Hij zelf de inhoud vormt van de Wapenstilstand van Kerst voor de hele mensheid. Wat vanuit de winternevel en ellende van een wereld ondergedompeld in duisternis verschijnt, is een kerstverhaal dat zich werkelijk met het meest verbleekte en beschadigde bijvoeglijke naamwoord laat omschrijven: verlossend.

God tekent de vrede

In dit verhaal ontmoet je de mensheid, sinds Genesis 3, die rechtop in zijn loopgraaf staat, zonder op Zijn God te letten of Zijn waarschuwingen in acht te nemen. Hij zingt ‘vrede, vrede’ tegen zijn buurman, waar er geen vrede is. En Gods reactie is nog ongehoorder dan elkaar voor een voetbalwedstrijd ontmoeten. Zijn geschenk is duurder dan sigaren of pudding. Hij had meer dan chocolaatjes om te gooien of knipbeurten om weg te geven.

‘Want een Kind is ons geboren, een Zoon is ons gegeven’ (Jesaja 9:5). ‘Hij zal Vrede zijn’ (Micha 5: 5). Zoals Spurgeon het verwoordde: “De doeken waarmee Hij was ingepakt was de witte vlag van de vrede. De kribbe was de plaats waar het verdrag werd ondertekend.” En dat verdrag was getekend in Zijn bloed. Mensen barsten in woede uit. Satan schoot zijn munitiekamers leeg. Christus dronk de verdoemenis op het werktuig van het oordeel van de Goddelijke (Jesaja 53:10). In het ‘niemandsland van Golgotha’ bevestigde Hij ‘door vrede te maken door het bloed van Zijn kruis’ (Kolossenzen 1:20).

Terwijl de hele hemel toekeek, hebben we commotie gehoord in de loopgraaf van God. Hij zong een Evangelielied op die stille nacht, die heilige nacht: ‘Dit is Mijn geliefde Zoon, in Wie Ik Mijn welbehagen heb; luister naar Hem!’ (Mattheüs 17:5). En Hij zingt nog steeds en roept rebellen uit hun door ratten vergeven hol om Zijn glorieuze Vredevorst te ontmoeten. Alleen door geloof in Hem hebben we “vrede met God” (Romeinen 5:1). En deze vrede schenkt ons aanneming tot kinderen, een koninkrijk en volheid van leven voor eeuwig met Hem.

Het bericht Alles was licht ** die vreselijke nacht verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Jezus brak het geknakte riet niet, en de walmende vlaspit bluste Hij niet uit (Mattheüs 12:19-20). Amen. En dat wil ik dus ook niet doen. Mijn doel is niet om de rolstoelen weg te nemen bij hen die ze echt nodig hebben, maar om de trage heiligen te vermanen om op te staan en sterk te worden in de Heere.

Bloed op de deurposten

Goede analogieën kloppen niet wanneer ze in een verkeerde context worden geplaatst. Zo een analogie gaat bijvoorbeeld als volgt: ‘Het maakte niet uit of de Israëlieten een zwak geloof hadden: zolang het bloed maar aan de deurpost zat werd diegenen gered’! De toepassing? Hoe gaat er niet om hoe sterk je geloof is, maar hoe sterk het voorwerp van je geloof is. Het gaat niet om de kracht van je geloof, maar om hoe krachtig Jezus is om zondaren te redden.

Enkele aandachtspunten die de moeite waard zijn om over na te denken zijn duidelijk: Jezus Christus is machtig om zondaars te redden. En Zijn werk, niet ons geloof, is onze enige basis voor acceptatie bij God. Wij hebben geen vertrouwen in ons eigen geloven om daardoor gerechtvaardigd te worden. Ons geloof is richt zich op de Persoon en het werk van koning Jezus.

De analogie heeft zijn werk gedaan als het gaat om de waarheid en de schoonheid van de rechtvaardiging door het geloof te onderstrepen. En als de anologie moed geeft aan hinkende heiligen die – ondanks hun beste inspanningen en voortdurende smeekbeden voor goddelijke hulp – zich verslagen en geknakt voelen. Het herinnert hen eraan om buiten zichzelf te kijken naar Jezus, de Leidsman en Voleinder van het geloof (Hebreeën 12: 2). Er staat dat Hij – ondanks ons zwakke aanklampen – ons vasthoudt met almachtige kracht (Psalm 63:8).

Maar de analogie misleidt ons wanneer het ook wil zeggen dat de kracht van iemands geloof van geen enkel belang is. Het is van groot belang als je nadenkt over de verbinding tussen rechtvaardigmaking en heiligmaking; Gods soevereine acceptatie en onze dagelijkse verantwoordelijkheid als christenen. In plaats van gewonde heiligen te helpen om hoop te vinden die leidt tot een sterker geloof, kan een dergelijke anologie worden gebruikt om luiaards te beschermen die zich maar al te comfortabel voelen met hun zwakke geloof.

Deze leeglopers zijn geestelijke nietsnutten die geen oorlog voeren tegen hun twijfels. Ze gaan zelfs zo ver om ons te vertellen dat het herbergen van enige twijfel nog gezond is ook! Het wordt zelfs aangemoedigd. Ze lijken er op gericht om Gods aangewezen ‘genademiddelen’ op armlengte afstand te houden. Ze verliezen geen (van hun vele uren) slaap vanwege het feit dat hun twijfels hun Meester onteren. Nee, ze mopperen tegen God en voelen zich vrij om dat te blijven doen, omdat er tenslotte bloed op hun deur is. Ze houden zich op tussen andere gewonde schapen om zo te ontsnappen aan oproepen van geloof, groei en bekering. Het is professioneel gekneusd riet dat groeit door het moeras van geestelijke stilstand.

Deze mensen hebben het niet nodig om vertroeteld te worden; ze hebben vermaning nodig (1 Thessalonicenzen 5:14). Een leven met een zwak en wankel gelooft eert God niet en is niet veilig. Deze ‘zwakte’ is, in tegenstelling tot die van Paulus in 2 Korintiërs 12: 9-10, geen kracht. Het is geen deugd. Het is geen nederigheid. Het is een zeer serieus probleem.

Wees niet zoals deze jongens

Om te beginnen kunnen we niet de categorie van ‘eeuwigdurend, duurzaam, zwak geloof’ vanuit het Exodus-verhaal ontwikkelen. De ‘geredde Israëlieten’ uit Egypte hielden het over het algemeen niet vol in de woestijn. Zowel het Oude als het Nieuwe Testament tekent hen als mensen met een stenen hart, als ongelovige en onwedergeboren mensen met wie God uiteindelijk niet tevreden was.

Aan ons wordt expliciet gezegd dat wij niet zoals zij moeten zijn in het geloof zoals zij na de uittocht uit Egypte waren. Zij waren afgodendienaars (1 Korintiërs 10:7). Ze waren seksueel immoreel (1 Korintiërs 10:8). Ze stelden God op de proef (1 Korintiërs 10:9). Ze murmureerden onophoudelijk (1 Korintiërs 10:10). Ze hoorden het goede nieuws en geloofden het niet (Hebreeën 4:2). Ze werden gedoopt door de Rode Zee, ze dronken van de geestelijke rots Christus, ze zagen veel tekenen en wonderen – en toch rebelleerden ze tegen God, en Hij doodde hen in de woestijn (1 Korintiërs 10:4-5).

Hun oorspronkelijke vertrouwen bleef niet voor altijd, geen volharding (Hebreeën 3:14). Hun zwakke geloof groeide niet, maar bleek een vals geloof te zijn, een ‘verachting’ van de Heere (Numeri 14:11). Hoewel hun eerstgeborenen die nacht werden gered, zou meer van hen worden vereist dan deze eerste handeling. Spoedig zou hun ongeloof God uitdagen om hen te doden door pest (1 Korintiërs 10:8), hen doden met vurige slangen (1 Korintiërs 10:9), en hen doden door de Engel des doods (1 Korintiërs 10:10). Uiteindelijk zijn ze niet in Gods rust binnen gegaan (Hebreeën 3:18-19).

Waar geloof laat stabiliteit en standvastigheid zien

Stotterend, struikelend, kruipend geloof – in iemands hele leven – is niet de afbeelding van het reddende geloof in het Nieuwe Testament.

Een geloof dat redt kenmerkt zich juist door een steeds stabieler, standvastiger en onwankelbaarder, nooit verschuivende hoop op het Evangelie (Kolossenzen 1:23). Het geloof duurt tot het einde (Hebreeën 3:14). Het groeit sterk genoeg om ons te beschermen tegen de aanvallen van satan (Efeziërs 6:16; 1 Petrus 5: 9). En het houdt ons vast in de liefde van God (Judas 20-21). Het rijpt om zo vrucht te dragen (Jakobus 2:18). Het geeft ons de overwinning die de wereld overwint (1 Johannes 5:4).

Hoewel het ene seizoen in het leven ons twijfelachtiger kan maken dan het andere, toch mogen de wiebelende benen van onze geestelijke kindertijd niet eeuwigdurend zijn (Hebreeën 5: 11-13). Jezus bestrafte de discipelen vaak vanwege hun kleine geloof. Twijfelen aan God maakt dat we door de wind heen en weer gegooid worden en dubbelzinnig zijn (Jakobus 1:5-8). Het ‘zwakke geloof’ waar in de Romeinen-brief over geschreven wordt gaat niet over een twijfelen aan God of Zijn Evangelie, maar daar gaat het over een slecht geïnformeerd geweten en over zaken die betrekking hebben op de christelijke vrijheid (Romeinen 14:1).

Stabiel en standvastig zijn in het geloof is de standaard. De Heilige Geest in ons beschermt of moedigt nooit de twijfel in ons hart aan. Onze roeping is om te staan in het geloof (1 Korintiërs 16:13). Navolging om zo te komen tot volwassenheid is het doel van Abraham: En hij heeft aan de belofte van God niet getwijfeld door ongeloof, maar werd gesterkt in het geloof, terwijl hij God de eer gaf. Hij was er ten volle van overtuigd dat God ook machtig was te doen wat beloofd was. (Romeinen 4: 20-21). En waar zwakte bestaat, roept het ware geloof nederig: Ik geloof Heere; kom mijn ongeloof te hulp! (Markus 9:24). Dit betekent niet: steun mijn ongeloof, houd het in leven, verontschuldig en vertroetel mij. Echte hulp is: verminder mijn ongeloof, verwin mijn ongeloof. verander mijn ongeloof in geloof!

Twijfel onteert God

Tevreden zijn met twijfel, achterdocht en een zwak geloof is, zoals Luther zegt, ‘de hoogste vorm van minachting’ die richting God kunnen hoog houden.

We kunnen op geen enkele manier meer minachting voor iemand tonen dan door hem als vals en slecht te beschouwen. Door achterdochtig richting hem te zijn, zoals we doen als we iemand niet vertrouwen. Wat een ongekende rebellie tegen God, wat een grootste goddeloosheid en wat een verschrikkelijke minachting van God is het dan wanneer we niet in Zijn belofte geloven? Want wat is dat anders dan God tot een leugenaar maken door te betwijfelen of Hij te vertrouwen is? Daarmee zeg je dat jezelf eerlijk en oprecht bent, maar dat God liegt en zinloze woorden spreekt.

Het is tragisch om wantrouwend en achterdochtig te zijn ten opzichte van de God vol van standvastige liefde en waarheid. We belasteren Hem als we weigeren om Hem te vertrouwen. De Vader van de waarheid is niet de vader van leugens. De God van liefde is niet de God van wreedheid. De Zoon die aan het kruis voor zondaars hing, moet niet als een bedrieger worden neergezet.

Vertrouw op Hem vanwege Zijn genade

Alle waarachtigheid, rechtvaardigheid, gerechtigheid en schoonheid behoren toe aan Jezus Christus. Hij heeft nooit gelogen en nooit vergist. Hij is het beeld van de onzichtbare God (Kolossenzen 1:15), de uitstraling van zijn glorie (Hebreeën 1: 3). Hij heeft nooit ten opzichte van één van Zijn kinderen gefaald, noch onrecht gedaan aan enig schepsel op aarde.

Onderzoek de veroordeelden in de diepste kuilen van de hel, en niemand zal een enkele klacht tegen Hem hebben. Vraag de martelaren in de hemel, en niemand zal aan iets anders dan lof voor Hem denken. Wie kan Hem van ongelijk beschuldigen? Zijn discipelen konden dat niet. Zijn vijanden konden dat niet. Satan kan dat niet. Zijn Vader niet. Maar als dan de hele hemel zwijgt, moeten dan belijdende christenen op aarde klaar staan om Hem met kreun en klacht te beschuldigen?

Luister naar dat geknakte riet, William Cowper, terwijl hij ons allen aanmoedigt,

Veroordeel de Heere niet vanwege een zwak gevoel,
maar vertrouw Hem vanwege Zijn genade.
Achter fronsende voorzienigheid
verbergt Hij een lachend gezicht.

Wanneer twijfel komt – en het zal komen – die fluisteren dat God niet betrouwbaar is, dat de Bijbel niet waar is, en Jezus’ bloed niet genoeg is, stem niet in met dergelijke leugens. Omarm ze niet. Ga niet pronken met die twijfels. In plaats daarvan, belijd ze en grijp meer dan ooit vast aan de Heiland door te roepen: Ik geloof, kom mijn ongeloof te hulp!

Het bericht Wat niemand jou vertelt ** over een zwak geloof verscheen eerst op Geloofstoerusting.