Thema

Allereerst omdat het onderwerp van het boekje zo belangrijk is. De prediking van Zijn Woord is niet de enige manier waardoor God tot ons spreekt om ons leven te veranderen en te vernieuwen, maar wel de belangrijkste en meest krachtige manier. De Bijbel zelf is daar vol van, net als de geschiedenis van de kerk. Je verspilt je tijd niet als je je (opnieuw) verdiept in dit belangrijke en krachtige middel van God om Zijn werk in ons leven te doen. Daar komt nog bij dat het bij preken gaat over vragen die voor elke christen relevant zijn. Bijvoorbeeld: Waar moet ik op letten als ik de betekenis van een Bijbeltekst wil achterhalen? Of: Welke rol spelen onze leefwereld en onze theologie bij het lezen van de Bijbel? Of: Hoe pas ik de Bijbel toe in mijn eigen leven? De titel van Helms boekje is: ‘Prediking’, maar de titel had ook kunnen zijn: ‘Hoe lees ik de Bijbel?’

Volledig

In de tweede plaats omdat het boekje zo volledig is. Bijna alle aspecten, vragen, uitdagingen en gevaren van het preken komen aan de orde, en dat op een aansprekende en gestructureerde manier. Natuurlijk wil je soms wel wat meer weten en zaken wat uitgediept hebben. Maar het is vooral heel knap hoeveel Helm in dit boekje ter sprake brengt. Het is de beste introductie die ik ken. Het boekje is ook goed te gebruiken als check-up of APK voor (ervaren) predikanten. Aan het eind van zijn boekje biedt Helm daarvoor ook een serie vragen.

Evenwichtig

In de derde plaats omdat het boekje zo evenwichtig is. Ik denk bijvoorbeeld aan de manier waarop hij aansluiting bij de traditie (o.a. het inspirerende voorbeeld van de Engelse prediker Charles Simeon) verbindt met aandacht voor de cultuur van mensen vandaag. Of hoe hij zowel de Bijbelse theologie als de systematische theologie een belangrijke plek geeft in het preekvoorbereidingsproces. Ik denk ook aan de toon van het boekje. Aan de ene kant is het ontdekkend (o.a. het eerste hoofdstuk over het probleem van een ‘blinde focus op contextualisatie’ en Helms nadruk op het gebed om het werk van de Heilige Geest). Aan de andere kant is het ook heel bemoedigend en vol van het evangelie (om een hedendaagse term te gebruiken: Helm schrijft ‘evangeliecentrisch’ over de prediking en het preekproces).

Preken is niet meer dan naspreken en doorgeven

Naspreken

Ten slotte, omdat de schrijver van het boekje zo onder de indruk is van de Bijbel zelf, en dat op een aanstekelijke manier. Preken is een heel bijzonder werk. Tegelijkertijd is het niet meer dan naspreken en doorgeven. Predikers hoeven zelf geen boodschap te maken. Ze hoeven alleen maar uit te pakken wat God in de Bijbel al gegeven heeft. Dat is wat Helm bedoelt met ‘verklarende prediking’ (in het Engels ‘expositional preaching’ of ‘expository preaching’), iets waar Miguel Núñez in het voorwoord nog meer over zegt.

Ik bid dat God dit boekje rijk wil zegenen, ook voor christenen en predikanten in Nederland.

Noot van de redactie: Dit artikel verscheen als introductie bij de Nederlandse vertaling van David Helm, Expositional Preaching: Prediking. Hoe we Gods Woord uitleggen en toepassen (Ede: Geloofstoerusting 2021).

Het bericht Wat maakt een preek ** tot een goede preek? verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Ook voor gereformeerde christenen is de vraag hoe je de Bijbel moet lezen een belangrijk thema. Ik denk bijvoorbeeld aan het recente boek van dr. Arnold Huijgen, Lezen en laten lezen (2019), of aan de bundel Gereformeerde hermeneutiek vandaag (2017). Hieronder volgt een aantal recente hermeneutische ontwikkelingen en accenten, die ik ook kort evalueer.

Lezer centraal

Een eerste ontwikkeling is de aandacht voor de lezer. Illustratief is de ontwikkeling van het vak hermeneutiek. Vroeger was het vooral een technischvak: de uitlegregels voor het goede verstaan en toepassen van de Bijbel. De laatste honderd jaar en zeker de laatste decennia heeft hermeneutiek een veel bredere betekenis gekregen en gaat het om communicatie en verstaan in het algemeen en hoe ingewikkeld dat is. We hebben allemaal onze eigen context en bril (voorverstaan). En we lezen een tekst niet alleen, maar in een gemeenschap. Vroeger hadden christenen daar ook wel oog voor, maar nu zijn de vragen meer uitvergroot en gethematiseerd. Dat is zeker niet verkeerd. Het moet ons bescheiden en voorzichtig maken. Het gevaar is wel dat de balans doorslaat en dat we te veel bezig zijn met onszelf als lezer en het verstaan en toepassen van de Bijbel zo problematiseren dat we tekortdoen aan de werkelijkheid dat God door de Bijbel spreekt, ook vandaag. Hij weet raad met al onze verstaansproblemen. Het is fundamenteel dat we vasthouden aan dat ‘hermeneutisch realisme’.

Geloven in de Bijbel?

Een tweede recente ontwikkeling is dat veel theologen in onze tijd benadrukken dat christenen niet geloven in de Bijbel maar in God. Ik denk aan uitspraken als: ‘Het christelijk geloof is geen boekgeloof’ (dr. Hans Burger). Of: ‘Het gaat niet zozeer om schriftgezag maar om het gezag van God’ (N.T. Wright).

Helaas zien we regelmatig dat christenen gaan selecteren en zo een eigen geloof ‘samenstellen’.

Aan de ene kant is het goed om daaraan herinnerd te worden. Het gaat om God en de Bijbel staat in het kader van Gods grote verlossingswerk in deze wereld. Aan de andere kant heeft God Zich wel verbonden aan een boek en wil Hij door dat boek Zijn gezag uitoefenen en Zijn werk in ons leven doen. Is het dan wijs om te zeggen dat het christelijk geloof geen boekgeloof is of om de term ‘schriftgezag’ te bekritiseren? Bijbelschrijvers ‘eren’ de woorden van God wel (o.a. Psalm 56, Psalm 119). Laten we God en de Bijbel heel dicht bij elkaar houden. Het gebeurt zomaar dat we met een beroep op onze relatie met God concrete instellingen en geboden van God relativeren of zelfs aan de kant zetten.

Boek vol waarheden?

Nauw hiermee verbonden is een derde ontwikkeling: angst voor een te rationele omgang met de Bijbel, alsof de Bijbel een boek vol waarheden is waarmee wij onze theologie kunnen opbouwen. Maar wij kunnen niet zomaar over de Bijbel beschikken, alsof wij het subject zijn en de Bijbel het object. Nee, de levende God spreekt door de Bijbel en wij moeten leren ons door Hem en door de Bijbel te ‘laten lezen’ (Huijgen). Daarnaast is de Bijbel geen theologieboek vol waarheden, maar veel meer een verhaal over Gods grote daden, met als climax het zenden van Zijn Zoon. Nu is rationalisme inderdaad een probleem. En het ‘sola scriptura’ kan zeker misbruikt worden als we het losmaken van de andere sola’s. Tegelijkertijd is de waarschuwing van onder anderen dr. Huijgen eenzijdig. De Bijbel is zeker het verhaal (‘theodrama’) van Gods grote daden. Maar de Bijbel zit even eens vol theologie en geeft ook allerlei antwoorden, bijvoorbeeld over lastige ethische kwesties. Gelukkig wel. Dat belooft God ook (Psalm 119:105). Als we echter beweren dat de Bijbel een theologieboek is, doen we het karakter en de vorm van de bijbelse openbaring geen recht. Als we echter beweren dat de Bijbel zeker geen theologieboek is, is dat ook reductionistisch en eenzijdig.

Rijkdom

Een vierde ontwikkeling is dat we vandaag – vergeleken met veel christenen voor ons – veel meer geneigd zijn om de nadruk te leggen op de diversiteit en de veelkleurigheid van de Bijbel dan op de eenheid. Calvijn harmoniseerde de evangeliën. De ‘nieuwe’ hermeneutiek leert ons dat juist niet te doen.

De Bijbel is een geweldig rijk boek, zowel wat betreft de vorm (genres), als wat betreft de inhoud (allerlei stemmen, accenten, thema’s). De bijbelse theologie heeft ons wat dat betreft heel veel geleerd. De vraag is wel hoe we met die rijkdom omgaan. Helaas zien we regelmatig dat christenen gaan selecteren en zo een eigen geloof ‘samenstellen’, of bepaalde stemmen zo benadrukken dat andere stemmen niet meer te horen zijn, of dat ze met een beroep op de diversiteit van stemmen vaag blijven over belangrijke bijbelse thema’s.

Hoe kun je de Bijbel nog met vertrouwen lezen als die niet onfeilbaar is?

Zo mogen we niet met de Bijbel omgaan. Omdat God de Auteur is, mogen en moeten we de diversiteit van de Bijbel opvatten als de diversiteit van een symfonie: in alle verscheidenheid is er toch een diepe, rijke eenheid. De bijbelschrijvers gaan ons voor in het zoeken naar die eenheid. Een mooi voorbeeld is Paulus, die de woorden van God evangelie- of christocentrisch leest, zonder daarbij de details of de gelaagdheid van de Schrift tekort te doen.

Menselijk boek

Een vijfde en laatste ontwikkeling is dat exegeten en hermeneuten meer dan ooit onderstrepen dat de Bijbel een menselijk boek is. Het is Gods genade dat Hij zo dichtbij komt en ons aanspreekt in onze eigen taal en eigen context. Het menselijke van de Bijbel roept ook vragen op. In hoeverre kan dat menselijke bijvoorbeeld samengaan met onfeilbaarheid? Veel christenen in onze tijd wijzen die onfeilbaarheid of foutloosheid af. We hebben zo’n Bijbel zonder fouten ook helemaal niet nodig, zegt bijvoorbeeld dr. Huijgen. Ook met het Chicago Statement on Biblical Inerrancy (een verklaring uit 1987 waarin Amerikaanse evangelicals belijden dat de hele Bijbel volstrekt betrouwbaar en waar is) heeft hij moeite. Ik denk juist dat we blij mogen zijn met zo’n verklaring. Niet omdat we de Bijbel moeten verdedigen. Maar omdat deze verklaring in het licht van de vragen en uitdagingen van onze tijd ‘de leer van de Bijbel over de Bijbel’ op zo’n evenwichtige manier belijdt.

Er staat heel wat op het spel. Hoe kun je de Bijbel nog met vertrouwen lezen als die niet onfeilbaar is? Daarnaast, Augustinus wees daar al op, hoe kan de Bijbel gezag voor ons hebben als we ons altijd nog kunnen verschuilen achter fouten of gebreken in de Bijbel? Bovendien, wat blijft er over van de rijke en diepe eenheid van de Bijbel, als de Bijbel niet het onfeilbare Woord van God is? Dan is het gevaar groot dat we bij al die bijbelse stemmen houvast zoeken in een eigen gefabriceerde eenheid, die niet of te weinig gefundeerd is op de eenheid die God Zelf in de Bijbel heeft gegeven.

Zelfgetuigenis

Natuurlijk zou over al deze thema’s nog veel meer te zeggen zijn. Er is genoeg reden om serieus met de hermeneutische vragen bezig te zijn en nieuwe inzichten dankbaar te verwerken. Laten we wel voorzichtig zijn met valse tegenstellingen. En laten we vooral, zoals ds. G. Boer in zijn tijd al benadrukte, goed luisteren naar het zelfgetuigenis van de Schrift. Daar moeten we volgens hem zelfs mee beginnen. Ik sluit me daar graag bij aan. Dan blijkt de Bijbel veel meer een geschenk dat we dankbaar mogen ontvangen dan een probleem.

Het bericht Hoe moet ik de Bijbel lezen? verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Ook in Nederland merken we steeds meer van de invloed van de New Calvinists. Alle reden voor een nadere kennismaking met deze beweging. Wie zijn deze nieuwe calvinisten? Wat kunnen we als Nederlandse christenen van hen leren?

Vernieuwingsbeweging

Het New Calvinism is een beweging van behoudende christenen die zich concentreert rond bekende voorgangers en theologen als Tim Keller, John Piper, R.C. Sproul, Albert Mohler, Matt Chandler en Kevin DeYoung. De beweging focust sterk op de kerk en de plaatselijke gemeente. De nieuwe calvinisten zijn dan ook vooral georganiseerd in allerlei kerkelijke vernieuwingsbewegingen zoals The Gospel Coalition (TGC), 9Marks en Acts29. TGC, in 2007 opgericht door Tim Keller en zijn vriend D.A. Carson, is het belangrijkste platform van de nieuwe calvinisten. Het doel van TGC is allereerst om kerken en christenen te verenigen rond de kern van de Bijbelse boodschap: het Evangelie. Daarnaast wil TGC kerken en christenen toerusten om het Evangelie ook daadwerkelijk in alle aspecten van het leven centraal te stellen. De term die nieuwe calvinisten daarom veel gebruiken is: ‘Gospel-Centered’ – ofwel Evangeliecentrisch.

Calvinistisch?

Hoe calvinistisch zijn deze nieuwe calvinisten eigenlijk? Om die vraag te kunnen beantwoorden, moeten we eerst helder hebben wat we met ‘calvinistisch’ bedoelen. Voor sommigen is calvinisme theologie in de lijn van Calvijn. Voor anderen is calvinisme een synoniem voor gereformeerd. In zijn boek bedoelt Collin Hansen met calvinistisch vooral de ‘doctrines of grace’, de vijf punten van het calvinisme. Op die omschrijving kun je best kritiek hebben. Als we bijvoorbeeld denken aan Calvijn zelf, dan moeten we zeggen dat het in zijn theologie lang niet alleen ging om de genadeleer, maar bijvoorbeeld ook om zijn visie op de kerk, de eredienst, de sacramenten, de traditie en de overheid.

Een calvinist is iemand met een heel grote God.

Zelf vind ik de omschrijving van B.B. Warfield heel bruikbaar: een calvinist is iemand met een heel grote God. Calvinisten zijn mensen die in alles vanuit God, Zijn eer en Zijn soevereiniteit willen denken en ook daaruit willen leven. Deze visie op God heeft consequenties voor je hele theologie. Maar die grote God komt toch vooral tot uitdrukking in de leer van zonde en genade. Dat zien we bij Calvijn en in de gereformeerde belijdenisgeschriften en daarop ligt ook in de Bijbel zelf het accent: Gods verlossing van zondaren. Zo bezien, is het dus niet zo vreemd om het calvinisme te typeren met behulp van de vijf punten van het calvinisme. Ze zeggen zeker niet alles, maar ze bepalen ons wel bij de kern en laten goed zien op welke punten calvinisten zich onderscheiden van andere christenen.

De nieuwe calvinisten, in al hun verscheidenheid en diversiteit, zijn zonder twijfel calvinistisch.

Dat brengt me terug bij de vraag hoe calvinistisch de nieuwe calvinisten zijn. Als we het calvinisme omschrijven als een grote-God-theologie die vooral tot indrukking komt in de vijf punten van het calvinisme, dan zijn de nieuwe calvinisten, in al hun verscheidenheid en diversiteit, zonder twijfel calvinistisch. Tim Keller, John Piper en al die andere New Calvinists hebben een grote God. Ze denken sterk en consequent vanuit God, Zijn eer en Zijn werk, helemaal in de lijn van Calvijn zelf.

Nieuw?

In welke zin zijn de nieuwe calvinisten dan nieuw? We moeten dit ‘nieuwe’ niet opvatten als ‘anders’, alsof het hier gaat om een nieuw soort calvinisme dat beter of slechter is dan het oude. We moeten het nieuwe calvinisme veel meer zien als een bepaalde verschijningsvorm van het calvinisme, namelijk het calvinisme in Amerika in de 21e eeuw. Zo denken de meeste New Calvinists er trouwens zelf ook over. En natuurlijk zie je dan verschillen met het calvinisme van Calvijn, zoals er trouwens ook verschillen zijn tussen het calvinisme van Calvijn en dat van Owen of dat van andere calvinistische theologen als Jonathan Edwards, C.H. Spurgeon en H. Bavinck. Maar die verschillen wegen minder zwaar dan de overeenkomsten. Wie de theologie van Keller, Piper en de andere nieuwe calvinisten vergelijkt met die van calvinistische theologen uit voorgaande eeuwen, wordt niet zozeer getroffen door de verschillen, maar juist door de grote overeenkomsten.

Wie de theologie van Keller, Piper en de andere nieuwe calvinisten vergelijkt met die van calvinistische theologen uit voorgaande eeuwen, wordt niet zozeer getroffen door de verschillen, maar juist door de grote overeenkomsten.

Wat wel ‘nieuw’ is aan het nieuwe calvinisme, is dat de beweging voor een groot deel uit baptisten bestaat, terwijl het ‘oude’ calvinisme vooral een presbyteriaans karakter had. Wat dat betreft is er sprake van een verbreding van de invloed van het calvinisme. Opmerkelijk is ook de internationale uitwaaiering van het nieuwe calvinisme en hoeveel jonge mensen zich tot deze beweging aangetrokken voelen.

Evaluatie

Hoe moeten christenen in Nederland tegen de nieuwe calvinisten aankijken? Ik denk overwegend positief. Natuurlijk heeft de beweging ook zwakke kanten en die moeten we eerlijk onder ogen zien. Het is ook best spannend hoe deze nog jonge beweging zich verder zal ontwikkelen. Toch denk ik dat we dankbaar mogen zijn voor de opkomst en de invloed ervan. De nieuwe calvinisten kunnen christenen in Nederland ook op verschillende punten van dienst zijn. Ik zou er vier willen noemen.

Gods grootheid staat centraal en dat is goed voor ons

Ik denk allereerst aan de manier waarop de nieuwe calvinisten spreken over Gods grootheid en soevereiniteit. Hun grote-God-theologie werkt bij hen niet alleen diep ontzag, verootmoediging en diepe afhankelijkheid uit, maar ook een diepe dankbaarheid en vreugde. God zit op de troon. Onze zaligheid is in Zijn handen. Dat is verootmoedigend, maar dat geeft ook hoop, verwachting en vreugde. Want als God centraal staat, dan zijn ook wij mensen daar het beste mee af. Vooral John Piper wordt niet moe om dat steeds weer te benadrukken. Daar kunnen we veel van leren. Bijvoorbeeld als het gaat over de toe-eigening van het heil, vandaag nog steeds een actueel onderwerp. Het is niet vanzelfsprekend dat je gelovig bent of dat je als gelovige leeft. We moeten de vraag naar het hart blijven stellen. Tegelijkertijd moeten we oppassen voor een obsessief bezig zijn met onszelf en onze ervaringen en twijfels. Het gaat ten diepste niet om ons, ook niet om ons geloof, onze bevinding en onze strijd, maar om de Heere God, om Zijn Zoon, Zijn eer en Zijn koninkrijk. Hoe meer we op de Heere God en Zijn werk gericht zijn, hoe meer we onszelf leren vergeten; dan vallen de zaken rond de toe-eigening van het heil ook beter op hun plaats.

Balans tussen hoofd- en bijzaken

Wat we in de tweede plaats van de nieuwe calvinisten kunnen leren, is een goede balans tussen hoofd- en bijzaken. In een beweging als TGC werken calvinisten uit heel verschillende theologische tradities en kerkverbanden met elkaar samen, omdat ze elkaar vinden in het hart van het Evangelie. Tegelijkertijd worden de verschillen niet als onbelangrijk weggezet maar juist serieus genomen. Ik denk hierbij aan presbyterianen als Ligon Duncan en Phillip Ryken en baptisten als Mark Dever en Albert Mohler. Voor veel calvinistische christenen in Amerika zijn zij belangrijke identificatiefiguren. Zij laten het ‘Evangelie’ in hun kerk-zijn en christen-zijn zwaarder wegen dan hun ecclesiologie (leer van de kerk), terwijl ze tegelijkertijd van harte loyaal zijn aan hun eigen kerkelijke traditie.

Voor die eenheid in verscheidenheid zijn belangrijke argumenten. Allereerst maakt ook de Bijbel zelf onderscheid tussen hoofd- en bijzaken. We moeten buigen voor de hele Bijbel als het onfeilbare Woord van God, maar sommige gedeelten wegen wel zwaarder dan andere gedeelten. Daarom spreekt Paulus in 1 Korinthe 15 ook over dingen die hij ‘ten eerste’ heeft overgegeven. Dan heeft hij het niet over de doop of over de manier waarop de kerk geregeerd moet worden, maar over de Heere Jezus en Zijn werk. Natuurlijk moet je over die andere thema’s ook wat zeggen, eenvoudigweg omdat de Bijbel daarover niet zwijgt. Ze vormen echter niet de kern en mogen dus niet te veel aandacht krijgen. Het gaat in de christelijke gemeente en in het geloofsleven vooral om het Evangelie van de Heere Jezus. Alle andere thema’s moeten steeds weer met dit Evangelie in verband worden gebracht. Dat is wat Keller en anderen bedoelen met ‘Gospel-Centered’.

In de tweede plaats moeten we bedenken dat de Bijbel over sommige dingen duidelijker spreekt dan over andere. Ik denk bijvoorbeeld aan de kinderdoop. Zelf ben ik ervan overtuigd dat de kinderdoop door en door Bijbels is. Tegelijkertijd moet je wel onder ogen zien dat bijbelgetrouwe christenen op dit punt verschillende wegen gaan. Het gaat hier om een ander punt dan bijvoorbeeld de vrouw in het ambt of de visie op homoseksualiteit. Die laatste onderwerpen raken veel meer het gezag van de Bijbel zelf.

Het is veelzeggend dat de beweging van de nieuwe calvinisten cultureel en etnisch zo divers is.

In de derde plaats moeten we eerlijk erkennen dat de Bijbel op sommige punten geen gedetailleerde antwoorden geeft. Bijvoorbeeld als het gaat over de manier waarop we God in de eredienst moeten dienen. Hierin wijst de Bijbel wel de weg, maar op zo’n manier dat er ook ruimte is voor verscheidenheid en een eigen toepassing. Daarom moeten we voorzichtig zijn om op dit punt al te stellige en al te gedetailleerde opvattingen te hebben. In ieder geval moeten we ons afvragen of we onze opvattingen echt kunnen funderen in de Bijbel. Keller waarschuwt in Center Church (in Nederlandse vertaling: Centrum-Kerk) voor het inlezen van eigen culturele voorkeuren en gewoonten in de Bijbel. Hij benadrukt dat God in de Bijbel elke cultuur op een bepaalde manier tegenspreekt en onder kritiek stelt, ook onze eigen kerkelijke cultuur. Dat vraagt zelfonderzoek. Gaat het echt om Bijbelse principes? Het is veelzeggend dat de beweging van de nieuwe calvinisten cultureel en etnisch zo divers is.

Rusteloos missionair

In de derde plaats kunnen we veel leren van de missionaire bewogenheid van de nieuwe calvinisten. Het ‘restless’ uit de titel van het boek van Hansen (Young, Restless, Reformed) heeft vooral ook betrekking op die bewogenheid, het verlangen om anderen te vertellen over de grote God van de Bijbel, Die het waard is om gediend te worden. Opvallend is daarbij hun open houding naar de cultuur. Daar kun je vragen bij stellen. Maar die open houding heeft ook te maken met een diep verlangen om de ander in zijn eigen leefwereld aan te spreken.

Ik denk in dit verband aan Tim Keller. Gemakkelijk wordt soms van de voorbeelden die hij in zijn preken en boeken gebruikt, gezegd dat je het Evangelie daarmee tekortdoet. Als het bij die voorbeelden zou blijven, zou daarvoor iets te zeggen zijn. Maar dat is niet zo. Hij gebruikt ze heel bewust als middel om het hart en het verstand van ongelovigen te raken. Dat geldt ook voor de manier waarop Keller over zonde spreekt. Hij benadrukt graag dat zonde afgoderij is, je leven bouwen op iets buiten God. Maar dat doet hij niet om af te zwakken dat zonde opstand is tegen God, maar om bij het hart van seculiere mensen te komen en vervolgens aan de orde te stellen dat zonde ten diepste opstand is tegen God.

Niet dat Keller denkt dat er bij ongelovigen iets goeds aanwezig is waarbij hij zomaar kan aansluiten en waarop hij verder kan bouwen. Hij weet dat Gods Geest mensen moet veranderen en vernieuwen. Vernieuwing of opwekking door het soevereine werk van Gods Geest is een thema dat in Kellers preken en boeken voortdurend terugkeert. Maar dat doet de Geest wel door de prediking van mensen heen, prediking die het Woord van God echt bij mensen thuisbrengt. En dan moet je zeker in onze postchristelijke westerse wereld ver gaan, meent Keller. Niet om de scherpe kanten van de Bijbelse boodschap af te vlakken, maar juist om het Evangelie, ook in zijn scherpte en diepte, in levens van mensen te laten klinken en niet onverstaanbaar te zijn. Dat verlangen om mensen echt te bereiken, brengt hem er ook toe om ‘onderscheidenlijk’ te preken. Hij onderscheidt in Preaching (in Nederlandse vertaling: Preken) twaalf categorieën hoorders, zowel gelovigen als ongelovigen.

Keller sluit vrijmoedig aan bij de menselijke behoefte aan betekenis, geluk, vrijheid, identiteit, hoop en rechtvaardigheid om vervolgens te laten zien dat alleen God in Christus deze behoeften kan vervullen.

Bij dit alles is Keller ervan overtuigd dat het Evangelie ook echt goed nieuws is. Het doet recht aan wie wij mensen zijn en wat wij mensen nodig hebben. Daarom ‘sluit’ hij ook vrijmoedig ‘aan’ bij de menselijke behoefte aan betekenis, geluk, vrijheid, identiteit, hoop en rechtvaardigheid om vervolgens te laten zien dat alleen God in Christus deze behoeften kan vervullen (zie Making Sense of God; in Nederlandse vertaling: Bij je volle verstand). Over de manier waarop hij dat doet, kun je discussiëren. Dat gebeurt ook in de kring van de nieuwe calvinisten. Maar het is te oppervlakkig om te stellen dat hij het Evangelie daarmee mensgericht maakt. Dan kun je Augustinus hetzelfde verwijten. Ook voor hem zijn vreugde en verlangen hele grote thema’s. Het heeft veel meer te maken met de overtuiging dat onze God een goede en rijke God is en dat het een vreugde is om Hem te dienen, hoezeer die vreugde in dit leven ook gestempeld wordt door de zonde en de gevolgen daarvan. Hetzelfde kun je zeggen over het ‘Christian Hedonism’ van John Piper. Piper doet met zijn nadruk op vreugde in God geen knieval voor de mens en zijn behoeften, maar maakt God groot als een ‘zeer overvloedige Fontein van alle goed’, zoals de Nederlandse Geloofsbelijdenis dat zo mooi belijdt.

Gesprekspartners in actuele theologische discussies

In de vierde plaats denk ik aan de bijdrage die de New Calvinists kunnen leveren in belangrijke theologische debatten in onze tijd. Ik denk vooral aan drie terreinen. Allereerst op het gebied van de Schriftleer. De consensus onder nieuwe calvinisten over de Bijbel staat helder verwoord in de geloofsbelijdenis van TGC, opgesteld door o.a. D.A. Carson:

God heeft genadig Zijn bestaan en kracht in de Schepping bekend gemaakt, en heeft Zich bovenal geopenbaard aan gevallen mensen in de Persoon van Zijn Zoon, het vleesgeworden Woord. Bovendien is deze God een God die spreekt en die Zich door Zijn Geest genadig heeft geopenbaard in menselijke woorden: wij geloven dat God de woorden die bewaard zijn in de Schriften, de 66 boeken van het Oude en het Nieuwe Testament, heeft geïnspireerd. Deze boeken zijn zowel een verslag als een instrument van Zijn reddend werk in de wereld. Alleen deze geschriften vormen het woordelijk geïnspireerde Woord van God. Dit Woord is volkomen gezaghebbend en zonder fouten in de oorspronkelijke handschriften, volledig in de openbaring van Zijn wil voor onze verlossing, voldoende voor alles wat God van ons eist om te geloven en te doen, en beslissend in zijn gezag over ieder kennisterrein waarover het spreekt. Wij belijden dat zowel onze beperktheid als onze zonde het voor ons onmogelijk maakt om Gods waarheid uitputtend te kennen, maar wij bevestigen dat wij door de verlichting met de Heilige Geest Gods geopenbaarde waarheid wel werkelijk kunnen kennen. De Bijbel moet worden geloofd, als Gods instructie, in alles dat zij onderwijst; gehoorzaamd als Gods gebod, in alles dat zij van ons eist; en worden vertrouwd als Gods plechtige gelofte in alles dat zij belooft. Wanneer Gods kinderen het Woord horen, geloven en doen, worden ze toegerust als leerlingen van Christus en getuigen van het evangelie.

Ik denk dat de nieuwe calvinisten ons van dienst kunnen zijn om het gezag van de Schrift overeind te houden en dat ook in ons leven te laten functioneren. We kunnen dan denken aan de vele diepgaande commentaren die van de hand van auteurs uit deze hoek verschijnen. Maar ook aan studies over de Schriftleer, de hermeneutiek en de Bijbelse theologie. Topexegeten als D.A. Carson, Thomas R. Schreiner en Andreas J. Köstenberger, die volop meedoen in het wetenschappelijke debat, kunnen hierin veel voor ons betekenen.

Als tweede denk ik aan het nieuwe Paulusonderzoek. Een van de prominente auteurs op dit terrein is N.T. (Tom) Wright. Deze theoloog heeft in Nederland veel invloed, ook onder Bijbelgetrouwe christenen. Dat is ronduit zorgelijk. Hier staat de kern van het Evangelie op het spel: de klassieke visie op de rechtvaardiging en de betekenis van het kruis van Christus. De nieuwe calvinisten kunnen ons leren dat we het op het punt van de rechtvaardiging echt bij het oude moeten houden.

We kunnen leren van de bezinning door de nieuwe calvinisten op het kerk-zijn in een postchristelijke samenleving en een fundamenteel thema als contextualisatie.

Een derde terrein is de bezinning op het kerk-zijn in een postchristelijke samenleving en een fundamenteel thema als contextualisatie. De betekenis van Tim Keller op dit punt wordt in Nederland wel onderkend, maar nog veel te weinig door bijvoorbeeld reformatorische christenen. Er zijn overigens nog veel meer nieuwe calvinisten die ons op dit punt verder kunnen helpen. Ik denk dan bijvoorbeeld aan Mark Dever en zijn 9Marks-beweging, Kevin DeYoung en zijn kritiek op de emerging church en aan het werk van TGC in het algemeen.

Ten slotte

De invloed van de nieuwe calvinisten blijft niet beperkt tot de Verenigde Staten. We kunnen zeker spreken van een wereldwijde beweging. De cijfers spreken voor zich. Miljoenen mensen uit alle hoeken van de wereld bezoeken de websites van de nieuwe calvinisten om artikelen en blogs te lezen, preken te luisteren of video’s te bekijken. Alleen al de website van TGC werd in 2018 door meer dan 23 miljoen mensen uit talloze landen bezocht. Ook de boeken van de nieuwe calvinisten worden door miljoenen mensen gelezen, in allerlei verschillende talen.

De nieuwe calvinisten kunnen ons helpen om zo over God te spreken dat we Hem gaan verheerlijken, maar ook onze vreugde in Hem vinden.

In Nederland neemt de invloed van het nieuwe calvinisme ook toe. Ik ben daar blij mee. Keller, Piper en de andere nieuwe calvinisten kunnen ons helpen om zo over God te spreken dat we Hem gaan verheerlijken, maar ook onze vreugde in Hem vinden: ‘to glorify God and enjoy Him forever’ (Westminster Shorter Catechism). Ze kunnen ons ook van dienst zijn bij het vinden van een goede balans tussen hoofd- en bijzaken, een blijvende zoektocht. Ze kunnen ons verder de hand reiken als het gaat om het doorgeven en voorleven van het Evangelie in de 21e eeuw, een seculiere tijd. Ten slotte geven de nieuwe calvinisten ons theologische ondersteuning, om bij actuele vragen en discussies het gezag van de Bijbel ten volle te laten gelden.

Natuurlijk moeten we theologen als Augustinus, Calvijn, Bunyan, Owen en Bavinck niet vergeten. Daar worden we alleen maar armer van. Maar we mogen ook dankbaar ontvangen wat God ons in onze tijd aanreikt in de gemeenschap van de heiligen.

Dit artikel is met toestemming overgenomen van TGC Nederland

Het bericht Wat Nederlandse christenen ** van de ‘nieuwe calvinisten’ ** kunnen leren verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Het bericht Waarom is Tim Keller zo populair? verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Het bericht Een korte biografie over Tim Keller verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Het bericht Heeft Tim Keller aandacht voor de erfzonde? verscheen eerst op Geloofstoerusting.

Hoe bereik je de komende generatie? Iemand schreef eens terecht: Door jonge mensen God te laten zien. Niet de kleine, aangepaste en tamme God van onze tijd. Een God Die je op je eigen manier dient, Die geen lastige dingen vraagt en het altijd met je eens is. Maar de grote God van de Bijbel. Als het in de kerk over Hem gaat, dan worden ook jonge mensen in vuur en vlam gezet voor Hem. Een mooi en bemoedigend voorbeeld daarvan zien we in Amerika, waar het calvinisme herleeft en steeds meer christenen en vooral ook jonge christenen zich laten inspireren door de boodschap van de Reformatie. Ds. M.K. (Marco) de Wilde gaat in zijn referaat in op de vraag wat we als Nederlandse christenen van deze nieuwe calvinisten kunnen leren.

Het bericht Een nieuwe generatie: jong, onstuimig en gereformeerd verscheen eerst op Geloofstoerusting.